Jump to content

Sayyida Faɗima (S)

Daga wikishia
(an turo daga Hazrat Fatima (S))

Don ganin sauran ma'anoni ko amfanin sunan, duba shafin Faɗima (Bambancewa).

Sayyida Faɗima (S)
Mafi Darajar Matan Dukkan Halittu
SunaFaɗima
NasabaBanu Hashim • Ƙuraishawa
AlkunyaUmmu Abiha • Ummul Hassan • Ummul Husaini • Ummul Muhsin
LaƙabiZahra • Batula • Kausar • Siddiƙa • Sayyidatu Nisa'il Alamin • Muhaddasa • Sauran Laƙubbanta
Ranar haihuwa20 Jimadas Sani shekara ta 5 Bi'isa
MahaifaMakka
Mahallin rayuwaMakka • Madina
Shahada3 Jimadas Sani shekara ta 11H (A wata ruwayar kuma kwana 9 bayan wafatin mahaifinta)
Mahallin shahdaGidan Sayyida Faɗima (S)
Wurin da aka binne taGidan Sayyada Fatima (S) ko Raudatun Nabiyyi, Sauran wuraren da ake zato an binne ta.
MijiImam Ali (A.S)
ƳaƴaHassan • Husaini • Muhsin • Zainab • Ummu Kulsum • Bani Faɗima
FalaloliMisali ta Kausar • saukar ayoyi misalin Ayar Taɗhir, Ayar Iɗ'am, Ayar Mawadda da Ayar Mubahala dangane da ita da iyalinta • Tsokar jikin Annabi (S.A.W) • Isma • Mafi Darajar Matan Dukkan Halitta, Mai tamkar Imam Ali (A.S) • Muhaddasa da...
Halartar gazwowiUhudu • Fatahu Makka
Muhimman abubuwa da suka faruWafatin Annabi (S.A.W) • Waƙi'ar Saƙifatu Bani Sa'ida • Kwace Halifanci • Kwace Fadak • Kai Hari Gidan Faɗima
Hadisai MashahuraiHuɗubar Fadak • Mus'hafu Faɗima • Huɗubarta a cikin tarom matan Madina • Wasiyyoyin Sayyida Faɗima (S)
Littafin ZiyaraRubutun Ziyarar Sayyida Faɗima (S)
Ayyuka masu alaƙaFihirisar Litattafai Game da Sayyida Zahra (S) • Musnad Faɗimatuz Zahra • Ma'asatuz Zahra • Keshti Pahlu Girafte
Al'adar da ta danganci hakanAyyamu Faɗima
Mai alaƙa daTasbihat Sayyida Zahra (S) • Sallar Sayyida Faɗima (S) • Baitul Ahzan • Kayan Ɗakin Sayyida Faɗima (S) • Maganganun Imam Ali (A.S) Lokacin Binne Fatima (A.S) • Nadamar Abubakar


Jadawalin rayuwar Sayyida Faɗima (S)
20 Jimadas Sani Shekara ta 5 Bi'isa Haihuwa
10 Ramadan Shekara ta 10 Bi'isa rasuwar mahaifiyarta Khadija[1]
Ƙarshen watan Safar 2H/623M Aure tare da Amirul Muminin[2]
1 Zil-Hijja 2H/623M Aure da komawa gidan Amirul Muminin[3]
15 Ramadan 3H/624M Haihuwar ɗanta na farko Hassan (A.S)[4]
7 Shawwal 624M Halartar filin Yaƙin UhuduDomin magance raunukan Annabi (S.A.W)[5]
3 Sha'aban 625M Haihuwar Imam Husaini (A.S)[6]
5 Jamadal Awwal 5H/626M ko 6H/627M Haihuwa Zainab (A.S)[7]
6H/627M Haihuwar Ummu Kulsum[8]
Shekara Ta 7H Kyautar Fadak ga Faɗima (S) ta hannun Annabi (S.A.W)[9]
24 Zil-Hijja 9H/630M Halartar taron Mubahla[10]
28 Safar ko 12 Rabi'ul Awwal 11H/632M Wafatin Manzon Allah (S.A.W)[11]
Rabi'ul Awwal 11H Ƙwace gonar Fadak bisa umarnin Abubakar
Rabi'ul Awwal 11H Karanta Huɗubar Fadak A cikin Masallacin Annabi (S.A.W)
Rabi'us Sani 11H Gina Baitul Ahzan a cikin Baƙi'i da Imam Ali (A.S) ya yi domin yin makoki saboda baƙin cikin rasuwar mahaifinta
Rabi'us Sani 11H Kai Hari Gidan Faɗima (S) Da kuma ƙona ƙofar gidan da zubar da cikin Muhsin Bin Ali.
13 Jimadal Awwal[12] ko 3 Jimadas Sani 11H.[13] Shahadar Sayyida Faɗima
Jimadal Awwal ko Jimadas Sani 11H Jana'iza tareda Binne Hazrat Faɗima (S)

Faɗima (S) (Larabci: السيدة فاطمة الزهراء عليها السلام) wace ta shahara da Faɗima Zahara (An haifeta shekaru 5 da aiko da Annabi (S.A.W)- 11 bayan Hijira) ta kasance ƴa ga Annabin Rahama (S.A.W) da Saayyida Khadijatul Kubra (A.S) kuma matar Imam Ali (A.S), haka kuma ɗaya ce daga mutane biyar na cikin bargo (As'habul Kisa'i) waɗanda Imamiyya suke imani da cewa Ma'asumai ne, Imami na biyu da na uku wurin ƴan Shi'a, Zainab (A.S) da Ummu Kulsum sun kasance daga cikin ƴaƴan da ta haifa, Zahra, Batula, Sayyidatu Nisa'il Alamin (shugabar matan duk duniya), suna daga laƙubbanta, haƙiƙa Sayyida Faɗima (S) ta shahara da alkunyar Ummu Abiha (Babar babanta), ta kasance mace ɗaya rak da ta halarci taron Mubahala da Kiristocin Najran.

Suratul Kausar, ayar Taɗhir, Ayar Mawadda da ayar Iɗ'am da hadisai misalin Hadis Bad'atu duka an naƙalto cikin sha'anin falalolin Faɗima. Ya zo a cikin ruwaya cewa Annabi (S.A.W) ya bayyana cewa Faɗima ce mafi fifita kan dukkanin matan duniya da lahira, fushi da yardarta, fushi ne da yardar Allah.

An samu ƙaranci rahoto game da rayuwarta a lokacin yarinta, da wannan dalili ne rahotanni da ake da su sun kawo bayanin kasancewarta tare da Annabi (S.A.W) lokacin da Mushrikai suka ƙuntata musu, tare kuma da halartartar Shi'ibu Abi Ɗalib da hijira zuwa Madina tare da Imam Ali (A.S).

Faɗima (S) ta yi aure tare da Imam Ali (A.S) a shekara ta biyu bayan hijira. Daga cikin ayyukanta bayan hijira akwai shagaltuwa da ayyukan zamantakewa, kasancewa tare da Annabi (S.A.W) lokutan wasu yaƙoƙi daga ciki har da Fatahu Makka.

Lokacin al'amarin taron Saƙifa cikin nuna rashin amincewa da shawarar mutanen Saƙifa, Faɗima ta kira halifancin Abubakar a matsayin halifanci na kwace, kuma ba ta yi masa bai'a ba, cikin lamarin kwace gonar Fadak da kuma bada kariya da ta yi kan halifancin Imam Ali (A.S) ta yi wata huɗuba wace aka sani da sunan huɗubar Fadak. Kwanaki kaɗan bayan wafatin Annabi (S.A.W) cikin waƙi'ar harin da magoya bayan Abubakar suka kai kan gidanta, lafiyarta ta taɓu, ta kwanta kan shimfiɗa domin jinyar ciwon da suka ji mata, bayan ƙanƙanin lokaci a ranar 3 ga watan Jimadas Sani shekara ta 11 bayan Hijira ta yi shahada a garin Madina. Sakamakon wasiyya da ta yi an yi mata jana'iza a cikin duhun dare tare da binne ta, babu wanda ya san haƙiƙanin wurin da ƙabarinta yake. Amma game da wurin da aka binne ta, an kawo ra'ayoyi daban-daban, daga cikinsu akwai: gidanta (A.S.), Raudatun Nabiyyi (Raudar Annabi), maƙabartar Baƙi'i, da kuma gidan Aƙil.

Tasbihatuz Zahra (S), Mus'hafu Faɗima, huɗubar Fadak suna daga cikin gado da ruhaniyya na Faɗima. Mus'hafu Faɗima (S) wani littafi ne da ya tattaro maganganu da Mala'ikan Allah ya yi mata ilhamarsu, Imam Ali (A.S) ya rubuta su, wannan takarda bisa abin da ya zo daga ruwaya ta kasance hannun Imamai, yanzu kuma tana hannun Imam Zaman (A.F).

Ƴan Shi'a suna ɗaukar Faɗima (S) a matsayin abar kwaikwayo a gare su, a duk zagayowar ranar shahadarta da ake kira da ayyamu Faɗima (Ranakun Fatima) ƴan Shi'a suna shirya zaman makoki da juyayi, a ƙasar Iran ranar haihuwar Faɗima (S) 20 ga watan Jimadas Sani, ana kiran wannan rana da ranar mata, sunan Faɗima shi ne sunan da aka fi raɗawa ƴaƴa mata a ƙasar Iran.

Rubuce-rubuce da aka yi game da Sayyida Faɗima (A.S) za a iya kasa su gida uku: Masanid, Falalolinta, da kuma tarihin rayuwarta.

Suna Da Nasaba

Iƙbal Lahore mufakkiri mawaƙi musulmi, ya tsara girmama dangin Faɗima cikin zirin waƙa kamar haka: Maryam daga ɓangare guda ɗaya na Isa Almasihu mai girmam daraja

Daga ɓangare uku Sayyada Faɗima mai girman daraja

Hasken idanu rahamar talikai ita tana tare da Imami na farko da na ƙarshe shugaba wacce take tare da “Hal ata" Aliyul murtada mai warware matsaloli zakin Allah Faɗima mahaifiyar tushe matatarar so da ƙauna Faɗima mahaifiyar ayarin masoya.[14]

Faɗima ta kasance ƴa ga Annabin Musulunci Muhammad ɗan Abdullahi da Khadija Ƴar Khuwailid, Faɗima tana da laƙubba masu yawan gaske an ce sun kai ɗai-ɗai har guda talatin, daga Zahra, Siddiƙa, Muhaddasa, Batula, Sayyidatu Nisa'il Alamin, Mansura Ɗahira, Zakiyya, Mubaraka, Radiya, Mardiyya, ammam daga mafi shaharar laƙubbanta shi ne Faɗima.[15] Tana wasu adadin Alkunya da ake faɗa mata misalin Ummu Abiha, Ummul a'imma, Ummul Hassan, Ummul Husaini da Ummul Muhsin.[16]

Ku duba: Fihirisar Alkunya Da Laƙubban Sayyida Faɗima (S)



Tarihin Rayuwa

Faɗima (S) ta kasance ta ƙarshe a ƴaƴan Annabi (S.A.W) da Khadija (A.S)[17] bisa ittifaƙin malaman tarihi an haife ta a garin Makka a gidan Khadija a wani wuri da ake kira Zuƙaƙul Aɗɗarin da Zuƙaƙul Alhajar kusa Safa da Marwa.[18]

Haihuwa Da Yarinta

Bisa mahangar da ta yaɗu tsakankanin ƴan Shi'a, an haifi Faɗima (S) bayan shekaru biyar da aiko Annabi (S.A.W).[19] shekara da ta shahara da suna Ahƙafiya (shekarar da aka saukar da Suratul Ahƙaf).[20] Shaik Mufid da Kaf'ami sun tafi kan cewa an haife ta a shekara biyu bayan aiko da annabta[21] bisa mahangar da ta yaɗu cikin Ahlus-Sunna shi ne cewa an haife ta shekaru biyar kafin aiko Annabi.[22]

Madogaran Shi'a sun ambaci cewa an haifi Faɗima (S) a ranar 20 ga watan Jimadas Sani.[23] Bisa wata ruwaya da aka naƙalto daga Imam Baƙir (A.S Allah ne da kansa ya raɗa mata suna, a ci gaban wannan ruwaya game da raɗin sunanta ya zo cewa Allah ya ajiye ta cikin alƙawari (Alƙawarin alastu da duniyar zarri) cikin iliminsa ya kuma nesanta ta daga dukkanin ƙazanta.[24] haka kuma, bisa wata ruwaya da ta zo cikin littafin Zaka'irul Al-Uƙba wanda aka rubuta a ƙarni na 7 bayan Hijira, an naƙalto daga Annabi (S.A.W) ana kiran Faɗima da wannan suna sakamakon Allah ya fansheta da zuriyarta daga wutar Jahannama.[25]

Babu cikaccen rahoto game da tarihin rayuwarta a lokacin yarinta sai ɗan abin da ba a rasa ba.[26] Bisa rahoton tarihi bayan bayyanar da da'awa, a wasu wurare Faɗima ta ga irin kausasawa da ƙuntatawar da Mushrikan Makka suka yi kan mahaifinta, ƙari kan wannan ta kasance tare da mahaifinta shekaru uku cikin unguwar Shi'ibu Abi Ɗalib lokacin da Mushrikai suka kallafawa Banu Hashim da sahabban Annabi (S.A.W) takunkumin tattalin arziƙi da zamantakewa.[27] sannan tun tana ƙaramar yarinya mahaifiyarta ta mutu.[28] daga cikin muhimman abubuwa da suka faru a lokacin yarintarta akwai yunƙurin kashe Annabi (S.A.W) da Ƙuraishaw suka yanke shawara a kai,[29] fitowar Annabi (S.A.W) daga Makka cikin duhun dare tare da hijira zuwa Madina, hijirar Faɗima tare da mijinta Ali (A.S) zuwa Madina da ma wasu mata[30]

Baiko Da Aure

Mutane daban-daban sun aiko da baikon Faɗima suna neman aurenta, sai dai cewa daga ƙarshe ta zaɓi aurar Imam Ali (A.S) a ra'ayin wasu masu bincike, bayan hijira Annabi (S.A.W) zuwa Madina, sakamakon kasancewar Faɗima ɗiya ga Manzon Allah (S.A.W) ta samu girmamawa da babban matsayi a wurin Musulmi.[31] daɗi kan haka ga kuma irin soyayyar da Annabi (S.A.W) yake nuna mata.[32] halaye da siffofinta tare da fifitar kan sauran mata,[33] ya sanya sahabbai suka dinga rigengeniya cikin baikon neman aurenta.[34] wasu adadi daga manyan cikin Ƙuraishawa waɗanda suka muslunta da farko-farkon kira da da'awa, ko kuma waɗanda suka kasance suna da wadata da dukiya sun nemi auren Faɗima.[35] Abubakar, Umar[36] da Abdur-Rahman Bin Aufi[37] suna daga cikin waɗanda suka nemi aurenta, Annabi ya nuna rashin amincewa daga bakiɗayan baiko da aka aiko masa.[38] cikin amsar da ya bayar ga masu neman aurenta, ya ce: "Auren Faɗima yana hannun Allah muna jiran hukunci daga Allah ne"[39] a wasu wuraren an kawo rahotan ƙin amincewar Faɗima daga masu neman aurenta.[40]

Ali (A.S) sakamakon dangantakarsa da Annabi da kuma kyawawan halayen da riƙo da addinin Faɗima ya kasance yana da tsananin ƙaunar aurar Faɗima[41] sai dai kuma kamar yanda malaman tarihi suka bada labari ya kasa samun ƙarfin gwiwar gayawa Annabi batun baikon aurenta da yake da shi.[42] Sa'ad Bin Ma'az shi ne ya je ya gayawa Annabi wannan batu na Ali (A.S) sai Annabi (S.A.W) ya amincewa Ali (A.S) da ya auri Faɗima[43] Annabi (S.A.W) da kansa ya je ya gaywa Faɗima batun neman aurenta da Ali (A.S) ya yi tare da yi mata bayanin kyawawan halayensa da falalolinsa, sai ta amince,[44] bisa umarnin Allah Annabi (S.A.W) ya aurar da Faɗima (S) ga Ali (A.S)[45] kamar dai sauran Muhajirun Imam Ali (A.S) ya kasance cikin matsalar ƙuntatar tattalin arziƙi a watannin farko-farkon hijira daga Makka zuwa Madina.[46] da wannan dalili ne tare da umarnin Annabi ya bada sulkensa a ka sayar a wani ƙaulin an ce ya jinginar da shi, sannan ya yi amfani da kuɗin wannan sulke a Sadakin Faɗima (S)[47] an yi taron ɗaura aure Faɗima (S) da Ali (A.S) a Masallacin Annabi (S.A.W) tare da halartar al'ummar musulmi.[48] akwai saɓani game da tarihin taron ɗaurin auren Ali (A.S) da Faɗima (S) cikin galibin madogarai, an bayyana cewa ya kasance ne a shekara ta biyu bayan hijira.[49] sannan an yi bikinsu bayan Yaƙin Badar a watan Shawwal ko Zil-Hijja shekara ta 2 bayan Hijira.[50]

Rayuwar Aure Tsakanin Ali (A.S) Da Faɗima (S)

Cikin rahotannin tarihi wata ruwaya ta zo cewa Faɗima (S) ta kasance tana tsananin nunawa Imam Ali (A.S) ta kai ga har gaban mahaifinta bata iya ɓoye irin soyayyar da take nuna masa ta kasance tana kiransa da mafificin miji a gaban Manzon Allah (S.A.W)[51] an naƙalto cewa tana masa magana da kalmomin soyayya a cikin gida.[52] sannan cikin mutane tana kiransa da alkunyar Abal Alhassan,[53] cikin wani rahoto ya zo cewa Faɗima (S) ta kasance tana amfani da kayan kwalliya misalin turare da sauran kayan ado tana cancacɗawa mijinta ado a gida.[54]

A farkon fara rayuwarsu ta aure tare da juna sun fuskanci yanayi na ƙuntatar tattalin arziƙi.[55] ta kai ga a ba'arin lokuta suna rasa abincin da za su bawa Hasanaini (A.S)[56] haƙa ta ci gaba da haƙuri b ata taɓa nuna ƙosawa ba ko kokawa da halin da suke ciki, a wasu lokuta domin taimakawa mijinta ta kasance tana sana'ar kaɗa zare.[57]

Bisa nasihohin Annabi (S.A.W)[58] Faɗima (A.S) ta ɗauki nauyin dukkanin ayyuka na cikin gida shi kuma Ali (A.S) ya ɗauke hidimomin wajen gida[59] lokacin da aka aiko musu Fidda domin hidima gare su, sai suka raba ayyukan gida biyu Fidda tana yin rabi ita tana yin sauran abin da ya rage.[60] kan asasin ba'arin rahotanni ya zo cewa suna raba ayyuka kaso biyu idan Fidda ta yi yau sai ita kuma ta yin a gobe[61]

Imam Ali (A.S) ya kasance yana matuƙar girmama Faɗima. A wata ruwaya da aka naƙalto daga Imam Ali (A.S) ya ce: ban taɓa fusata ta bah aka ita ma bata taɓa fusata nib a.[62] cikin labarin neman ganawa tare da ita da Abubakar da Umar suka aikowa Imam Ali (A.S), ta cewa Imam Ali (A.S) gida dai gidanka ne kuma wannan ƴantacciyar matar da kake magana da ita matarka ce, duk yadda ka gani haka za ayi.[63]

Ƴaƴa

Ra'ayin madogaran Shi'a da na Ahlus-Sunna ya zo ɗaya game da adadin ƴaƴan Faɗima (A.S) tare da Ali (A.S) huɗu ne daga Hassan,[64] Husaini,[65] Zainab,[66] da Ummu Kulsum[67] cikin madogaran Shi'a[68] da wasu madogaran Ahlus-Sunna an amabaci cewa tana da wani ɗan sai dai kuma sakamakon ciwon da ta ji sakamakon waƙi'ar da ta faru da ita bayan wafatin mahaifinta ta yi ɓarinsa, ana kiran wannan yaro da Muhsin ko Muhassan.[69]

Waƙi'o'in Da Suka Faru Da Ita A ƙarshen Rayuwarta

Abubuwa marasa daɗi masu sosa zuciya sun faru a watannin ƙarshen rayuwar Sayyida Faɗima (S) kamar yadda aka faɗa a wannan lokuta ba a taɓa ganinta tana dariya ba.[70] wafatin mahaifinta.[71] abin da ya gudana a Saƙifa, kwacewa mijinta halifanci, kwace mata gonar Fadak da Abubakar ya yi da kuma karanta huɗubar Fadak da ta yi a taron Sahabbai,[72] suna daga muhimman abubuwa da suka faru a ƙarshen rayuwarta. Faɗima tare da Ali (A.S) ta kasance ɗaya daga asalin mutanen da suka nuna rashin amincewarsu kan zaɓen Saƙifa da halifancin Abubakar;[73] da wannan dalili ne ta zamanto tana fuskantar barazana daga magoya bayan gwamnatin Abubakar har ta kai ga sun mata barazanar ƙiona gidanta tana ciki.[74] ƙin yin Bai'a ga Abubakar da Ali (A.S) ya yi da ƙin amnicewa da Abubakar da kuma yin shinge da mafaka da gidansa da masu adawa da gwamnatin Abubakar suka yi haka ya sanya magoya bayan gwamnatin Abubakar kai hari kan gidan Faɗima, sakamakon ta hana su kama Ali su fita shi su kais hi wurin Abubakar tare da tilastamas ayin ba'ai, sai hakan ya sanya suka ji mata ciwo.[75] sakamakon jin wannan ciwo ya haifar da ɓarin ɗanta Muhsin.[76] bayan wannan waƙi'a sai ta kwanta jinya bayan gajeriyar jinya ne ta yi shahada.[77] cikin littafin Al-ihtijaj akwai maganar da ta gayawa matan Madina da suka je dubata lokacin wannan rashin lafiya da ta yi jinya, an bada rahoto cewa a faɗa musu rashin amincewarta tare da takaicin abubuwan da suka faru bayan wafatin mahaifinta.[78]

Faɗima (S) ta yi Wasiyya ga Ali (A.S) cewa ka da ya bari waɗanda take da saɓani su zo kan jana'izarta ka da su shiga sallar gawarta da binne, sannan ta buƙaci a binne ta cikin duhun dare.[79] kan asasin mahangar mashhur,[80] Faɗima (S) ta yi shahada a garin Madina 3 ga watan Jimadas Sani shekara ta 11 bayan hijira.[81] ta yi shahada tana da shekaru 17 a duniya[82] amma a wata ruwaya da aka naƙalto daga Imam Baƙir (A.S) ta yi shahada tana da shekaru 23 a duniya.[83]

Tarayya Da Wuraren Na Siyasa

Haƙiƙa Faɗima (S) ta kasance tana yin ayyukan zamantakewa da wasu muƙamai da matakai na siyasa masu tarin yawa. hijira auwa Madina, jinyar Annabi (S.A.W) a lokacin yaƙin uhud,[84] halartar jana'izar Sayyidina Hamza tare da Safiyya ƴar uwar Sayyidina Hamza Baffan Annabi (S.A.W) a lokacin yaƙin uhud.[85] kai guzuri gurin Manzon Allah (S.A.W) a lokacin yaƙin Khandaƙ[86] da yi masa rakiya a Fatahu Makka,[87] suna daga jumlar ayyukanta gabanin wafatin Annabi (S.A.W), sai dai cewa galibin ayyukanta na siyasa sun kasance a gajeriyar rayuwarta bayan wafatin mahaifinta, daga muhimman muƙamai da matakai na siyasa na ta su ne waɗannan wurare: rashin amincewarta da taron Saƙifa da zaɓen Abubakar da sunan halifa bayan Manzon Allah (S.A.W), zuwa gidajen shuwagabannin Muhajirun da Ansar domin karɓo iƙrarinsu game da cancanta da fifitar Imam Ali (A.S) kan halifanci, ƙoƙarinta kan dawowa da gonar Fadak zuwa hannunta, karanta Huɗubar Fadak a taron Muhajirun da Ansar, bada kariya ga Imam Ali (A.S) lokacin da magoya bayan gwamnatin Abubakar suka kawo hari kan gidanta, da kuma maganar ta cikin taron matan Madina lokacin da suka zo dubiya gare ta, wasiyyarta game da binne ta a ɓoye ciin duhun dare, a imanin da yawa-yawan masu bincike, da yawa daga zantuka da ayyukan Faɗima (S) wanda ta yi su bayan wafatin mahaifinta, sun kasance ne a matakin raddi da martani na siyasa da kuma nuna rashin amincewa da kwace halifanci da Abukakar da magoya bayansa suka yi.[88]

Rashin Amince Da Hukuncin Majalisar Saƙifa

Mishal Ka'adi
Fatima Zahara ta kasane mai jihadi cikin tafarkin Allah, Musulunci da gaskiya, ta tsaya gaban zalunci, ta tsayam kyam kan goyan bayan siyasar gaskiya, lokacin da ta kue nuna rashin amincewarta ta wasiyya a binne cikin duhun dare, domin kada mutane masu inkarin gaskiya da suka cutar da ita su samu damar zuwa jana'izarta."Marubucin Kirista: Az-Zahra ta yi adawa da zalunci kuma ta tashi don kare manufar gaskiya ta Allah"

Sayit na tsahar Kausar

Bayan kafa majalisar shura Saƙifa da kuma yin bai'ar wasu adadin sahabbai ga Abubakar a matsayin halifa, Faɗima tare da Ali (A.S) da wasu adadin sahabbai misalin Ɗalha da Zubairu sun nuna rashin amincewarsu da wannan hukunci.[89] saboda a lokacin waƙi'ar ghadir, Annabi (S.A.W) ya gabatar da Imam Ali (A.S) matsayin halifansa kuma magajinsa.[90] kan asasin rahotannin tarihi, Faɗima (S) tare da rakiyar mijinta Imam Ali (A.S) ta dinga zuwa gidajen sahabbai tana neman su taimaka mata, cikin amsarsu gare ta sun ce da ace kin zo da wuri kafin mu yi bai'a ga Abubakar, da tabbas zamu goyi bayan halifancin Ali (A.S).[91]

Labarin Gonar Fadak Da Huɗubar Fadak

Bayan Abubakar ya kwace gonar Fadak daga hannun Faɗima (S) ya sanyata cikin ikon gidan Halifanci, Faɗima (S) ta nuna rashin amincewarta da wannan mataki da ya ɗauka.[92] cikin yunƙurin dawo da gonarta hannunta ta tattauna da Abubakar bayan nuna masa dalili da shaid,[93] cikin wnai rubutu da ya yi ya bayyana cewa Fadak mallaka ce ta Faɗima (S) sai dai kuma Umar ɗan Khaɗɗab tare da nuna rashin mutuntawa ga wannan takardar ta Abubakar ya kwace takardar daga hannun Faɗima (S) sannan ya keta ta.[94] wasu ba'rin madogarai sun bada labarin yadda Umar ya bugi Faɗima (S) da ji mata ciwo lamarin da ya kai ta da ɓarin cikin ɗanta Muhsin.[95] bayan rashin samun nasara a ƙoƙarin da ta yi na dawo da gonar Fadak, sai ta tafi Masallacin Annabi ta yi huɗuba cikin taron sahabbai, daga baya wannan huɗuba ta yi ta shahara da suna Huɗubar Fadak, cikin wannan huɗuba ta yi suka kan matakin kwacen gonar Fadak da halifanci da Abubakar ya yi . bugu da ƙari cikin wannan huɗuba ta bayyana cewa wannan mataki da ya ɗauka bai da wani sakamako sai wutar jahannama.[96] malamai sun dogara da wannan huɗuba kan halascin tarayyar mata cikin ayyukan siyasa.[97]

Kasancewa Tare da Masu Fakewa A Gidanta Masu Adawa Da Abubakar

Bayan sahabbai sun naɗa Abubakar a matsayin halifa tare da bai'a gare shi, da nuna ko in kula da maganar da Annabi (S.A.W) ya yi kan halifancin Imam Ali (A.S), Faɗima (A.S) tare da rakiyar Imam Ali (A.S), Banu Hashim da wasu adadin sahabbai sun nuna rashin amincewarsu da wannan bai'a sun gudu sun fake a gidan Faɗima.[98] Abbas Bin Abdul-Muɗɗalib, Salmanul Faris, Abu Zar Gifari, Ammar Bin Yasir, Miƙdad, Ubayyu ɗan Ka'ab da wasu gungun jama'a daga Banu Hashim sun kasance daga mutanen da suka je suka fake a gidan Faɗima (A.S).[99]

Bada Kariya Ga Ali (A.S) A Lokacin Waƙi'ar Kai Hari Gidanta

Lokacin masu goyan bayan gwamnatin Abubakar suka kawo hari kan gidan Imam Ali (A.S) haƙiƙa Faɗima (S) ta tari gabansu ta hana su kama shi su kais hi ya yiwa Abubakar bai'a da ƙarfin tuwo.[100] Bisa rahotan Ibn Abdu Rabbihi daga malaman Ahlus-Sunna a ƙarni na uku da na huɗu bayan hijira, bayan da labari ya je kunnen Abubakar cewa masu adawa da halifancinsa sun gudu gidan Faɗima (S) sun yi fake a can, sai ya bada umarni kai hari kan gidan a je a watsa taron masu adawa da halifancinsa, idan kuma suka ja daga suka ƙi miƙa wuya a yaƙe su, Umar tare da wasu adadi mutane sun tafi sun nufi gidan Faɗima (S) bayan isar su gidan sai Umar ya nemi mutanen da suke cikin gidan da su fito, bayan nan ya yi barazana idan suka ƙi bin umarninsa zai ƙona gidan.[101] Umar tare da mutanensa cikin kausasawa sun kutsa da ƙarfin tuwo sun shiga wannan gida, a wannan lokaci Sayyida Faɗima (S) ta yi musu barazana da cewa matuƙar ba su fice daga gidanta ba za ta kai ƙararsu wurin Allah.[102] da jin haka ne sai maharan suka fice daga gidan, in banda Ali da Banu Hashim sauran dukkanin mutanen da suka fake a cikin gidan dukkanin sun tafi da su sun kai su masallaci domin su yi wa Abubakar bai'a.[103]

Zanen hoton "Baƙuncin Sayyida Zahra (S)", aikin Ali Bahraini.

Mahara bayan sun kai masu fakewa a gidan Faɗima (S) Masallaci da ƙarfin tuwo sun tilasta musu yi wa Abubakar bai'a, domin karɓar bai'a daga Imam Ali (A.S) da Banu Hashim, sai suka ƙara dawo wa gidan tare da ƙara kai hari da bankawa gidan wuta, Faɗima (S) tana tsaye bayan ƙofa sakamakon zafin wuta da kuma danno ƙofa da duka da Umar ya yi, Ƙunfuz da sauran waɗanda suka zo tare sai ta ji ciwo, lamarin da ya kai ga sai da ta yi ɓarin cikin jaririn da yake cikinta wanda ake kira da Muhsin (A.S).[104] cikin wasu rahotanni ya zo cewa Ƙunfuz ya danna Faɗima (S) tsakankanin kyauren ƙofa da bango.[105] har sai da ya karya mata ƙashin awaza.[106] bayan wannan waƙi'a ta kwanta rashin lafiya.[107]

Fushin Faɗima (S) Kan Abubakar Da Umar

Kausasa mu'amalar kan Faɗima (S) da Ali (A.S) wacce Abubakar da Umar suka yi lokacin waƙi'ar kwace Fadak da waƙi'o'i da suke da alaƙa da tilasta shi yin Bai'a ga halfancin Abubakar, ya sanya Faɗima (S) ta yi fushi da shi da Umar tare da yanke duk wata alaƙa da su har zuwa ƙarshen rayuwarta.[108] Bisa rahotanni bayan kai hari da Umar tare da sauran mutanensa suka yi kan gidanta, Abubakar da Umar sun yanke shawara su je gidanta su bata haƙuri; sai dai kuma Faɗima (S) ba ta ba su izini shigar mata gida ba, daga ƙarshe tare da shiga tsakanin da Imam Ali (A.S) ya yi sun samu damar shiga gidan, bayan shigarsu ne sai ta juya ta kalli bangon gidan ba tare da waiwayo fuskarsu ba, kuma ba ta amsa musu sallama ba. Bayan ta tunatar da su hadis bad'atu wanda cikinsa Annabi (S.A.W) ya bayyana cewa yana fushi da fushinta kuma yana yarda da yardarta, sai ta shelantawa Abubakar da Umar cewa lallai sun fusata ta.[109] a cikin wasu rahotanni ya zo cewa ta yi Rantsuwa:rantsuwa cewa lallai bayan idar da kowacce sallah za ta dinga yin tsinuwa a kansu.[110]

Huɗubar Da Ta Yi Lokacin Ganawa Da Matan Muhajirun Da Ansar

Bayan wafatin Annabi (S.A.W) da kwanciyar jinyar rashin lafiya da Faɗima (S) matan Madina sun je dubiya wurinta bayan dubiya, cikin wannan ganawa da ta yi da su bayan yin godiya da yabo ga Allah da gaisuwa da mahaifinta, ta zargi mazajen garin Madina da hannu dumu-dumu cikin halin da ta samu kanta, tare da bayyana cewa sune dalili da sababi cikin tunɓuke halifa magajin Annabi (S.A.W) daga matsayinsa, tare da jefa kawukansu cikin asara mabayyaniya. A ci gaban maganarta ta bayyana cewa dalilin da ya sanya mutane suka juyawa Imam Ali (A.S) ya faru ne sakamakon tsayuwarsa ƙyam kan adalci tare da fayyacewa ƙarara da sun yarda da halifancinsa sun karɓe shi hannu biyu-biyu, da Allah ya gangarar da su zuwa ga ruwan daɗi da yake kwarara daga ɓangarori biyu, zai buɗe musu ƙofofin albarkoki sama da ƙasa, sakamakon rashin karɓar hukumarsa da halifancinsa Allah zai musu hukunci da uƙuba kan abin da suka aikata a ranar lahira[111] Bisa wasu rahotanni bayan wannan ganawa da su wacce ta aika da saƙo kai tsaye kan mazajen garin Madina daga Muhajiru da Ansar, sai suka zo wurinta tare da bayanin dalilinsu kan yiwa Abubakar bai'a, sai dai cewa Sayyida Faɗima (S) ta kore tana ma ice musu ku tafi ku bani waje, bani da buƙatar wannan neman uzurin naƙu na ƙarya, babu wani uzuri da ya rage komai ya faru ku ne sababi ku ne da masu lefi laifinku ne da zai taɓa gyaruwa ba.[112]

Shahada, Raka Jana'iza Da Binneta

Bayan jinyar da ta yi sakamakon ciwon da ta ji a lokacin kai hari kan gidanta bayan wafatin Annabi, a shekara ta 11 bayan hijira Allah ya karɓi ranta ta yi shahada.[113] Malamai sun yi saɓani game da tarihin wacce ran ace ta yi shahada, daga kwanakin arab'in bayan wafatin mahaifinta zuwa ra'ayin watanni takwas bayan wafatinsa ne ta yi shahada.[114] mafi shaharar magana a wurin ƴan Shi'a[115] ta yi shahada 3 ga watan Jimadas Sani,[116] ma'ana kwanaki 95 bayan wafatin Annabi (S.A.W),[117] madogarar wannan magana hadisi ne daga Imam Sadiƙ (A.S),[118] bisa wasu ra'ayoyin an kawo cewa ta yi shahada kwanaki 75 bayan mahaifinta,[119] ma'ana 13 ga watan Jimadal Awwal, wasu kuma sun ce 8 ga watan Rabi'us Sani,[120] 13 ga watan Rabi'us Sani,[121] da kuma 3 ga watan Ramdan.[122]

Imam Kazim (A.S) cikin wata ruwaya ya fayyace magana ƙarara kan shahadar Sayyida Faɗima (S).[123] cikin wata ruwaya daga Imam Sadiƙ (A.S) ya bayyana dukan da Ƙunfuz ya yi kanta da gidan takobi shi ne sababin ɓarin cikin Muhsin da rashin lafiyar da ta yi sababin shahadarta.[124] A ra'ayin wasu masu bincike, wasiyyar da ta yi kan binneta a ɓoye cikin duhun dare ita ce mataki na ƙarshe da ɗauka a rayuwart cikin nuna rashin amincewarta da gwamnatin Abubakar.[125]

Wurin Da Aka Binne ta

Haƙiƙa gabanin shahada ta yi wasiyya ta bayyana cewa ba ta so mutanen da suka zalunce ta suka zama sababin fushinta su halarci sallar jana'izar ta da rakiyar jana'aiza zuwa kabari, da wannan dalili ne ta nemi a yi jana'izarta a sirrance ɓoye ka da wand aya san inda aka binneta.[126] a cewar malaman tarihi, Ali (A.S) tare da taimakon Asma'u Bint Umaisi matarsa ya yiwa Faɗima (S) wankan gawa.[127] sannan shi ne da kansa ya yi mata sallah.[128] bayan Imam Ali (A.S) akwai wasu adadin mutane da suka halarci sallar jana'izarta, akwai saɓani dangane da sunaye adadin mutanen da suka je jana'izarta, madogaran tarihi sun bayanna Imam Hassan (A.S), Imam Husaini (A.S), Abbas Bin Abdul-Muɗɗalib, Miƙdad. Salmanu, Abu Zar Gifari, Ammar, Aƙilu, Zubairu, Abdullahi Bin Mas'ud da Fadlu Bin Abbas matsayin mutanen da suka halarci jana'izarta da yi mata sallah.[129]

Zanen hoto mai taken Jana'izar Sayyida Faɗima (S), aikin Hasan Ruhul Amin

Bayan gama binne ta sai Imam Ali (A.S) ya kawar da duk wata alama da za ta nuna Kabarin domin ɓar da sawu da hana gane shi.[130] ƙari kan rashin tantance ina ne aka binne ta, akwai saɓanin malamai kan fayyace a wane wuri ne take.[131]

Falaloli

Cikin madogarai na ruwaya, tafsiri da tarihi na Shi'a da Ahlus-Sunna an bada rahoto falaloli masu tarin yawa ga Sayyada Faɗima (S), ba'arin waɗannan falaloli suna da tushe daga kur'ani, misalin ayar taɗhir, ayar mubahala, daga wannan nau'in akwai falaloli daga sha'anin saukar ayoyi game da Ahlin Annabi, kuma ita ma Faɗima ɗaya ce daga cikin ahlinsa. Adadin falalolinta an naƙalto wasu daga ruwaya misalin hadis bad'atu da kasancewarta muhaddasa.

Littafin Fada'ilu Faɗimatuz Zahra, talifin Hakim Nishaburi daga malaman Ahlus-Sunna

Isma

A cewar Allama majlisi, ƴan Shi'a sun ijma'i kan ismar Sayyada Faɗima (S).[138] Ayar Taɗhir,[139] hadis bad'atu da sauran hadisai da suke bayanin ismar Ahlul-Baiti (A.S) suna daga dalilai kan ismar Sayyida Faɗima (S).[140] kan asasin Ayar Taɗhir, Allah ya yi irada ya tsarkake Ahlul-baiti daga dukkanin datti da ƙazanta, bisa da yawa-yawan ruwayoyin Shi'a da Ahlus-Sunna, Haƙiƙa Faɗima (S) ta kasance ɗaya daga cikin Ahlul-baiti.[141] abin da kasancewarta ma'asuma yake lazimtawa shi ne tarayyarta cikin wasu sha'anunnukan Annabawa da Imamai (A.S) daga hujjar maganarsu ayyukansa da zartarwarsu da ma kuma marja'iyyar addini da haƙƙin tafsiri da bayanin addini, sannan tsarin rayuwarta da matakanta ma'aunai na tantance gaskiya daga ƙarya, haka nan kuma ta kasance kammalalliyar abar kwaikwayo a filayen rayuwa.[142]

Cikin madogaran ruwaya da tarihi na Ahlus-Sunna ma akwai wata ruwaya da ta ba da rahoto cewa Annabi (S.A.W) tare da kafa shaida da Ayar Taɗhir ya tabbatar da iyalan gidansa daga Faɗima (S), Ali (A.S), Hassan (A.S) da Husaini (A.S) sun tsarkaka daga dukkanin dattin zunubi da saɓo.[143]

Ibada

Faɗima (S) kamar dai Annabi (S.A.W) tana alaƙa mai ƙarfi da ibada tana keɓance ba'arin lokutanta ga sallah da munajati da Allah.[144] cikin wasu madogarai ana ba da rahoto game da taimako da take samu na baɗini, alal misali lokacin da Salmanul Farisi Ya ga Faɗima a kusa da dutsen niƙa ta shagaltu da karatun Alƙur'ani dutsen niƙan yana juyawa da kansa Salmanu ya yi matuƙar mamaki, ya je ya gaya wa Annabi (S.A.W) abin da ya gani, cikin amsar da Annabi ya ba shi ya ce: Allah ne ya aiko da Jibrilu domin ya jujjuyawa mata dutsen niƙan[145] tsawaita sallah, raya dare da ibada, yin addu'a domin mutane ciki har da maƙotansu.[146] yawan azumin nafila, ziyartar ƙaburburan shahidai, suna daga jumlar siffofi da halaye da mu'amalar Sayyida Faɗima (S) waɗanda cikin zantukan Ahllul-baiti da wasu Sahabbai da Tabi'ai an tabbatar da su.[147] kan wannan tushe ne cikin litattafan addu'a da munajati aka danganta wasu salloli da addu'o'i da tasbihi zuwa ga Sayyida Faɗima (S).[148]

Matsayin Da Faɗima Take Da Shi A Wurin Allah Da Annabi

Malaman Shi'a[149] da malaman Ahlus-Sunna,[150] kan asasin aya ta 23 Suratush Shura wacce ta shahara ake kira da ayar mawadda, ta tabbatar da soyayya da ƙaunar Faɗima matsayin umarni daga Allah kan Musulmi, cikin ayar mawadda an gabatar da son makusantan Annabi (S.A.W) matsayin ladan saƙon da ya zo da shi, malaman tafsiri sun fassara su da Ahlul-Baiti (A.S)[151] kan asasin riwayoyi, makusanta ko kuma faɗin malamai tafsiri watau ahlul-baiti a wannan aya su ne Faɗima (S), Ali (A.S), Hassan (A.S), da Husaini (A.S).[152] bugu da ƙari kan wanan aya, akwai ruwaya da aka naƙalto daga Annabi (S.A.W) wace kan asasinta Allah yana fushi da fushin Faɗima kuma yana yarda da yardarta.[153]

Sayyid Muhammad Hassan Mirjahani cikin littafin Junnatul Asima ya kawo hadisi da yake bayyana cewa halittar Faɗima ce sababin halittar falakai, wannan hadisi shi ne hadisin nan da ya shahara da sunan "Hadis Laulaki" da aka naƙalto daga Annabi (S.A.W), kan asasin wannan hadisi an bayyana cewa halittar falakai ta kasance albarkacin halittar Annabi (S.A.W), halittar Annabi (S.A.W) ta kasance ne Saboda Ali (A.S) halittar Annabi da Ali sun kasance ne saboda Faɗima.[154]

Wasu kuma, duk da cewa suna da suka ga isnadin wannan hadisi, suna ganin cewa za a iya yin tawili ko bayar da fassarar da za ta sa ma'anarsa ta zama karɓaɓɓiya[155]

Annabi (S.A.W) yana matuƙar son Faɗima (S) ya fi nuna mata soyayya da ƙauna da girmamawa fiye da a kan kowa, shahararren hadisin na da ake kira da hadisul bad'atu, cikinsa Annabi (S.A.W) ya gabatar da Faɗima (S) matsayin tsokar jikinsa, yana cewa duk wanda ua cuta mata shi ya cutawa, wannan ruwaya manya-manyan malaman hadisi na farko-farko misalin Shaik Mufid daga malaman Shi'a da Ahmad Bin Hanbal daga malaman Ahlus-Sunna sun bada rahotansa da nau'i daban-daban[156] Manzon Allah (S.A.W) lokacin da duk zai yi wata tafiya Faɗima (S) ta kasance mutum na ƙasrhe da yake sallama da shi da bankwana, haka nan lokacin da yake dawo daga tafiya ta kasance farkon wace take fara ganinsa.[157]

Shugabar Mata

Cikin adadin riwayoyi da Shi'a da Ahlus-Sunna suka naƙalto ya zo cewa Faɗima (S) ta kasance mafi fifita kan dukkanin matan Aljanna da matan duniya da lahira, kuma mafi ɗaukaka kan matan al'ummar Annabi (S.A.W).[158]

Ita Kaɗai Aka Zaɓa Daga Mata A Lokacin Mubahala

Cikin matan Musulmi Faɗima (S) kaɗai aka zaɓo domin halartar Mubahalar (S.A.W) da kiristocin najran, wannan lamari an ambace ta cikin Ayar Mubahala, bisa abin da madogaran tafsiri da tarihi suka kawo lallai Ayar Mubahala ta sauka ne cikin fifiko da falalar Ahlul-Baiti.[159] Faɗima, Imam Ali (A.S), Imam Hassan (A.S) da Imam Husaini (A.S) sun kasance ƴan rakiyar Annabi (S.A.W) a mubahala.[160]

Ci Gaban Yaɗuwar Zuriya da Tsatson Annabi Ta Hanyar Faɗima

Ci gaba da yaɗuwar tsatson Annabi ta hanyar Faɗima da kuma ayyana Imaman Shi'a a cikin ƴaƴanta ana kallon haka ɗaya daga cikin falaloli na ta.[161] Wasu malaman tafsiri suna ganin yaɗuwa da ci gaban zuriyar Annabi (S.A.W) ta hanyar Faɗima matsayin abin da yake misali na Kausar, ma'ana alheri mai tarin yawa.[162]

Karamci

Karamcin Faɗima (S) ɗaya ne daga cikin siffofinta na mu'amala. Cikin rayuwarta tare da Ali (A.S) lokacin da suka kasance cikin kyawuntar yanayin tattaln arziƙi ta kasance tana gama-garin rayuwa irin ta kowa da kowa, ta kasance tana yawan ciyarwa da kyauta ga mabuƙata.[163] kai hatta rigar amarcinta ma ta yi kyauta da ita ga mabuƙaci,[164] ta kuma ba da sarƙarta ga wani talaka.[165] haka nan ta yi kyautar baki ɗayan abincin da take da shi ga miskini, fursuna da maraya.[166] kan asasin rahotanni na ruwaya da tafsiri bayan kasancewa Faɗima (S) Ali (A.S) Hassan (A.S) da Husaini (A.S) sun yi azumi kwanaki uku a jere duk lokacin da suka yunƙura cin abincin buɗa baki idan mabuƙaci ya zo sai su haƙura da ci su ba shi baki ɗayan abincin, Ayar Iɗ'am ta sauko tana yana musu.[167]

Zuhudu Da Gama-garin Rayuwa

An kaiwa Faɗima (S) kayan ɗaki daban-daban har kala goma sha shida, waɗannan kaya sun kasance daga gama-garin abubuwa daga ɗan abin da ba a rasa ba, lokacin da Manzon Allah (S.A.W) idonsa ya ga waɗannan gama-garin kayan ɗaki sai ya yi addu'a: «اللّهُمَّ بارِک لِقَومٍ جُلُّ آنِیَتِهِمُ الخَزَفُ» (Ya Allah ka sanya albarka ga mutanen galibin kayayyakin rayuwarsu sun kasance daga jar ƙasa)[168]

Muhaddasa

Magana da mala'iku yana daga cikin hususiyoyi da siffofin Faɗima (S) waɗanda da sababinsu ne ake kiranta da muhaddasa (Mai magana tare da mala'iku)[169] tattaunawarsu da mala'iku a lokacin rayuwar Annabi (S.A.W) da bayan wafatinsa ya kasance daga yi mata jaje da ta'aziyya da kuma bada labarin abin da zai faru a gaba.[170] abubuwa da za su faru a gobe da mala'ilu suka labarta mata ta kasance tana zantar da su shi kuma Imam Ali (A.S) yana rubutawa, wannan rubutu ne ya shahara ake kiransa da Mus'hafu Faɗima (S).[171] A cikin wannan ruwaya, an ambaci magana ta mala'ika guda ɗaya ne kawai, kuma ta ɓangare ɗaya; wato Sayyida Faɗima (S) ita ce mai sauraron maganar mala'ikan kawai. Abin da Sayyida Faɗima (S) take ji, Imam Ali (A.S) ma yana ji, sannan yana rubutawa.

Kasancewar Imam Ali (A.S) tare da ita a lokacin ganawarta da wannan mala'ika ya kasance ne bisa buƙatar Sayyida Faɗima (S). Dangane da dalilin wannan buƙata kuwa, a mahangar Faizul Kashani, kamar yadda ya bayyana a cikin littafinsa Al-Wafi, hakan ya faru ne saboda tsoro da fargabar da Sayyida Faɗima (S) take ji yayin da take ita kaɗai, tana tattaunawa da mala'ikan.[172]Amma a cikin bayanin da ke ƙasan shafin littafin Al-Kafi, wanda Ali Akbar Gaffari da Muhammad Akhundi suka yi nazari da bincike a kansa, an bayyana cewa dalilin da ya sa Sayyida Faɗima (S) ta nemi Imam Ali (A.S) ya kasance tare da ita a lokacin da mala'ika zai zo, shi ne damuwarta cewa ba za ta iya haddace kalaman mala'ikan ba.[173]

Ilimi Da Sani

Kasancewarta abar kwaikwayo cikin sasanni daban-daban daga ibada, tarbiyya, kyawwan halaye, kyautata zama da miji, Abin da hakan ya wajabta shi ne kasancewarta mai ilimi da kuma kebantattun kamalolin ilimi, domin ta hanyar wadannan ilimomi ta iya amsa buƙatun ilimi na masu zuwa wajenta daga sassa daban-daban[174] cikin wata gaɓa daga Ziyarar Sayyida Faɗima (S) an yi mata sallama da wannan shakali kamar haka: «السَّلاَمُ عَلَیْکِ أَیَّتُهَا الْمُحَدَّثَةُ الْعَلِیمَةُ» (Amincin Allah ya tabbata a gare ki ya wacce ta yi magana da mala'iku mai tarin ilimi).[175] Samfuri daga ilimi Faɗima (S) da kula da kyawawan ɗabi'u da ladubban addini, tawali'unta gaban masu tambayarta yana daga cikin abin da aka naƙalto a wata ruwaya daga Imam Hassan Askari (A.S), wata mata ta zo wurin Faɗima (S) sai ta ce mata babata ta tsufa, wata mas'ala ce game da yin sallah ta bijiro mata shi ne ta turo ni wurinki na karɓo mata amsa daga gare ki. Sayyida Faɗima (S) ta ba ta amsa, bayan nan sai wannan matar ta yi wata tambayar daban, Sayyida ta ba ta amsa, sai ta ƙara yin tambaya karo na uku, Sayyida ta ba ta amsa, ta ci gaba da yin tambaya tana ba ta amsa har sai da ta yi tambaya ta goma tana ba ta amsa. Daidai wannan lokaci ne wannan mata ta kamu da mamakin Sayyida Faɗima (S) ta ce wai ban gajiyar dake ba ban takura miki ba, kai gaskiya ya isa haka ba zan ƙara yin wata tambayar ba, na kyale haka. Faɗima (S) ta ce ki tambayi duk wata tambaya da kike da ita, sannan ta ƙara da cewa ki gaya min ki bani amsa idan aka ɗauki wani mutum hayar aiki domin ya ɗauki kaya masu nauyi ya kai su wani wuri, da sharaɗin za a biya shi dinare dubu ɗari, shin zai damu ransa zai ɓaci da hakan? Sai wannan mata ta ba da amsa ta ce a a ba zai damu ba, sai Faɗima (S) ta ce: duk wata amsa da na baki amsarta na kasance ne wacce kika ɗauki hayata amma ladan amsar da na baki zan karɓe shi ne a hannun Allah maɗaukaki zan samu lada mai ƙima fiye da abin da yake cikin wannan duniyar.[176]

Ziyara

Cikin wasu madogarai na Shi'a an yi bayanin ziyarar Sayyida Faɗima (S) wacce aka naƙalto daga Imam Sadiƙ (A.S).[177] bisa abin da ya zo a matanin ziyarar, an mata jarrabawa tun kafin halittarta kuma ta kasance mai haƙuri cikin wannan jarrabawa.[178]

Cikin wannan ziyara an tabbatar da cewa yarda da wilayar Sayyida Faɗima (S) misalin yarda da wilayar dukkanin Annabawa da Annabi Muhammad (S.A.W) ce, da kuma ɗa'a gare su.[179] haka nan kuma bisa wannan ziyara duk wanda ya yi ɗa'a gare ta ya samu tabbatuwar ƙafafuwa, zai kasance tsarkakakke daga ƙazanta da zunubi.[180]

Gado Na Ruhaniya

Sayyida Zahra (A.S)'

مَن اَصعَدَ اِلَی اللهِ خالِصَ عِبادَتِه اَهبَطَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ اِلَیهِ اَفضَلَ مَصلَحَتِه

Duk wanda ya miƙa ibadunsa na gaskiya da tsarkakakkiyar niyya zuwa ga Allah, Ubangiji Maɗaukaki zai saukar masa da mafi alherin abin da ya dace da maslaharsa

Uddatud Da'i, shafi na 233

Zantuka da rayuwa ta ibada, siyasa da zamantakewar Sayyida Faɗima (S) suna matsayin gado da suka wanzu daga gare ta waɗanda suka ja hankulan Musulmi, waɗannan batutuwa an rubuta su cikin litattafai, Mus'hafu Faɗima, huɗubar Fadak, tasbihohi da sallolin Sayyida Zahra (S) wani ɓangare ne daga gado na ruhaniya da ta bari.

  • Ruwayoyi, sun kasance daga muhimmin ɓangare daga gadon Faɗima (S). waɗannan ruwayoyi sun tattaro batutuwa na aƙida, fiƙihu, kyawawan halaye da zamantakewa, wasu daga ruwayoyinta an ambace cikin litattafan hadisi na Shi'a da Ahlus-Sunna, wasu adadin ruwayoyin an tattara su cikin littafi mai cin gashin kansa ɗauke da suna misalin Musnad Faɗima da Akhbar Faɗima, wasu daga waɗannan musnadai sun ɓace ɓat tun tsawon zamani, An ambaci sunayen marawaita da marubutan waɗannan littattafai a cikin littattafan Ilimin Rijal, tafsiri da da masana tarjama.[181]
  • Mus'hafu Faɗima, ya tattaro batutuwa da Faɗima ta ji su daga Mala'ika, Imam Ali (A.S) ya rubuta.[182] a aƙidar ƴan Shi'a Mus'hafu Faɗima ya kasance hannun Imaman Shi'a, kowanne Imami a ƙarshen rayuwarsa yana miƙa shi zuwa ga Imamin da zai zo a bayansa.[183] babu wanda ya taɓa ganin wannan littafi in banda su, yanzu haka wannan littafi yana hannun Imam Zaman (A.F).[184]
  • Huɗubar Fadak, ta kasance ɗaya daga cikin shahararrun maganganun Faɗima da ta yi game da Waƙi'ar Saƙifatu Bani Sa'ida, kwace halifanci, kwace gonar Fadak, wannan huɗuba an yi sharhi daban-daban kanta, sunayen galibin waɗannan sharhi shi ne Sharhe Khuɗbe Zahra ko Sharhe Khuɗbe Fadakiyya (Khuɗbe Lumma).[185]
  • Tasbihatu Faɗima Zahara (S), zikiri ne da Faɗima ta koye shi daga Annabi (S.A.W).[186] ta yi farinciki sosai daga samun wannan zikiri[187] cikin madogaran Shi'a da Ahlus-Sunna an ambaci batun koyon wannan zikiri, ya zo cewa Imam Ali (A.S) bayan jin wannan zikiri, bai taɓa sakaci da shi cikin kowanne irin hali da yanayi.[188]
  • Sallar Faɗima Zahra, salloli ne da Faɗima ta koye su daga Annabi (S.A.W) ko daga Jibrilu, cikin wasu nassoshi na ruwaya da litattafan addu'a an yi ishara da su.[189]
  • Waƙoƙi da ake danganta su da Faɗima (S) cikin madogaran tarihin da ruwaya an ba da rahoto cewa waɗannan waƙoƙi tarihinsu yana komawa zuwa ga zamani biyu: kafin wafatin Annabi (S.A.W) da bayan wafatinsa. Akwai rubuce-rubuce masu zaman kansu game da waƙoƙin Faɗima (S).[190]

Faɗima Cikin Al'adu Da Adabi

Hotan makoki a lokacin Ayyamu Faɗimiyya shekarar 2019M.

Shi'a suna ɗaukar Faɗima (S) matsayin abar koyi da kwaikwayo a gare su, tsarin rayuwarta cikin al'adu da rayuwar Shi'a yana da matuƙar tasiri, ba'ari daga samfura da misalsalai su ne kamar haka:

  • Sadakin Sunna: kan asasin wata ruwaya, Imam Jawad (A.S) ya bada sadakin matarsa daidai da sadakin Faɗima, ma'ana dirhami 500.[191] wannan shi ne abin da ake kira da sadakin sunna, wanda shi ne sadakin matan Annabi (S.A.W) da ƴaƴansa.[192]
  • Ayyamu Faɗima (Kwanakin Faɗimiyya): ƴan Shi'a a kwanakin shahadar Faɗima (S) suna shirya Zaman Makoki, a ƙasar Iran ranar shahadar Faɗima (S) daidai da 3 ga watan Jimadas Sani rana ce ta hutu a hukumance don nuna juyayi da ta'aziyya[193] maraji'an taƙlidi su na yin tattaƙi domin juyayin shahadarta..[194]
  • Ranar mata: a ƙasar Iran ranar haihuwar Sayyida Faɗima (S) 20 ga watan Jimadas Sani, a hukumance an sanya mata suna ranar mata.[195] matanen ƙasar Iran suna yin biki a wannan rana tare da raba kyaututtuka ga matansu.[196]
  • Ranar aure: cikin kalandar ƙasar Iran ranar ɗaya ga Zil -Hijja rana ce da aka sanya mata suna ranar aure sakamakon ta yi daidai da ranar zagayowar ɗaurin aure Ali (A.S) da Faɗima (S).
  • Sabunta ginin alamin Unguwar Bani Hashim: daidai da zagayowar kwanakin Faɗima Unguwar Bani Hashim, maƙabartar Baƙi'i da gidan Faɗima (A.S) ana sabunta alamar gine-ginensu cikin salon tsohon gini cikin yanayin tamsiliyya, mutane masu yawa suna zuwa ganin wannan wasan kwaikwayo.[197]
  • Gudanar da Wasan Kwaikwayo da ta'aziyya: shekarun baya-bayan nan shirye-shiryen tamsiliyya, ta'aziyya, “banu garib"[198] da sauransu, sun kasance cikin jumlar shirye-shirye da ake yi cikin kwanakin makokin Sayyada Faɗima (S) a ƙasar Iran.[199]
  • Raɗawa ƴaƴa mata sunayen Faɗima (S): kan asasin ƙididdiga da aka fitar a sar Iran a shekarar 2015M, sunayen Faɗima ya kasance cikin sunaye goma da aka amfani da su a Iran, fiye da mata miliyan 13 ne aka raɗa musu suna Faɗima.[200]
  • Dangantaka da nasabar ƴaƴan Faɗima (S): tsakankanin firƙoƙin Shi'a, Zaidiyya sun yi Imani cewa imamanci da shugabanci haƙƙi ne na waɗanda nasabarsu take kaiwa ga ƴaƴan Faɗima, da wannan dalili ne ƴan Zaidiyya kaɗai suna yi ɗa'a ga wanda aka kira Imami kuma suna Imani da kasancewar gwamnatinsa kan gaskiya idan shi ɗin ya fito daga zuriyar Faɗima (S).[201] ƙari kan Zaidiyya Faɗimiyyawa su ma da aka ciro sunan daularsu daga Faɗima suna danganta nasabarsu zuwa ga Faɗima (S).[202]

Bayanin kula

  1. ↑ Ibn Sa'ad، Attabaƙatul Kubra، juzu'i na 8, shafi na 14.
  2. ↑ Ɗabari، Tarikhuɗ Ɗabari, juzu'i na 2, shafi 410.
  3. ↑ Majlisi، Bihar al-Anwar, juzu'i na 43, shafi na 92.
  4. ↑ Kulaini, Al-Kafi, juzu'i na 1, shafi na 461.
  5. ↑ Shahdi, Zindigani Faɗima Zahra, shafi na 78.
  6. ↑ Majlisi، Bihar al-Anwar, juzu'i na 44, shafi na 201.
  7. ↑ Mahallati, Rayahinush Shari'a, juzu'i na 3, shafi na 33.
  8. ↑ Zahabi, Siyaru A'alamin Nubala, juzu'i na 3, shafi na 500.
  9. ↑ Muttaƙi Hindi, Kanzul Ummal, juzu'i na 3, shafi 767.
  10. ↑ Ibn Asir, Al-Kamil Fit Tarikh, juzu'i na 2, shafi na 293.
  11. ↑ Mufid, Al-Irshad, juzu'i na 1, shafi na 189.
  12. ↑ Amin Amili, A'ayanus Shi'a, juzu'i na 1, shafi na 319.
  13. ↑ Kulaini, Al-Kafi, juzu'i na 1, shafi 241; Ɗabari Imami, Dala'ilul Imama, shafi na 134.
  14. ↑ Iƙbal Lahore, Ash'are Farsiye Iƙbal Lahore, shafi'a na 186; Iƙbal Lahore, Rumuze Bikhudi. «در معنی اینکه سیدة النساء فاطمة الزهراء اسوه کامله‌ای است برای نساء اسلام»، gidan yanar gizo na Ganjur.
  15. ↑ Saduƙ, Al-Amali, shafi na 74, 187, 688, 691 da 692; Kulaini, Al-Kafi, juzu'i na 1, shafi na 240; Mas'udi, Asrarul Fatimiyya, shafi 409.
  16. ↑ Majlisi, Bihar al-Anwar, juzu'i na 43, shafi na 16; Ibn Shahre Ashub, Manaƙib Ali Abi Ɗalib, juzu'i na 3, shafi na 132.
  17. ↑ Ku duba Saduƙ, Al-Khisal, shafi na 404; Ibn Hisham, Siratun Nabawiyya, juzu'i na 1, shafi na 190.
  18. ↑ Batnuni, Al-Rihlatu Al-Hijaziyya, shafi na 128.
  19. ↑ Wasu masu bincike, Farhangnameh Ulum Qur'an, juzu'i na 1, shafi 2443.
  20. ↑ Kulaini, Al-Kafi, juzu'i na 1, shafi 458; Ɗusi, Misbahul Mutahajjid, shafi na 793; Fattal Nishaburi, Raudatul Wa'izin, shafi na 143; Ɗabrisi, I'ilamul Wara, juzu'i na 1, shafi 290; Ibn Shahre Ashub, Manaƙib Al-Abi Ɗalib, juzu'i na 3, shafi na 132.
  21. ↑ Mufid, Masarush Shari'a, shafi na 54; Kaf'ami, Al-Misbah, shafi na 512.
  22. ↑ Ibn Sa'ad, Attabaƙatul Kubra, juzu'i na 1, shafi na 133. Sashe na 8, shafi na 19; Balazuri, Ansab al-Ashraf, juzu'i na 1, shafi 403; Ibn Abdul-Barri, Al-Isti'ab, juzu'i na 4, shafi na 1899.
  23. ↑ Mufid, Masarush Shari'a, shafi na 54; Ɗusi, Misbahul Mutahajjid, shafi na 793.
  24. ↑ Kulaini, Al-Kafi, juzu'i na 1, shafi 460.
  25. ↑ Ɗabari, Zaka'irul Al-Uƙba, shafi na 26.
  26. ↑ آیا زن مسلمان امروزی می‌تواند از حضرت زهرا(س) الگو بگیرد؟، gidan yanar gizo na nazarin labari Mehr Khane.
  27. ↑ Ibn Sa'ad, Attabaƙatul Kubra, juzu'i na 1, shafi na 163.
  28. ↑ Yaƙubi, Tarikh Yaƙubi, juzu'i na 2, shafi na 35.
  29. ↑ Ibn Hanbal, Masnad Ahmad Ibn Hanbal, juzu'i na 1, shafi na 368; Hakim Nishaburi, Al-Mustadrak Alas Sahihaini, juzu'i na 1, shafi na 163.
  30. ↑ Muhaƙƙiƙ Sabziwari, Namune Bayanat Dar Sha'ani Nuzule Ayate Az Nazre Shaik Ɗusi Wa Sayir Mufassirun Khase Wa Amme, shafi na 173-174.
  31. ↑ Ɗabaɗaba'i,«ازدواج فاطمه»، juzu'i na 1, shafi na 128.
  32. ↑ Ɗabari, Zaka'irul Al-Uƙba, juzu'i na 1, shafi 167; Muttaƙi Hindi, Kanzul Ummal, juzu'i na 7, shafi na 129.
  33. ↑ Kulaini, Al-Kafi, juzu'i na 8, shafi 165; Magribi, Sharhu Al-Akhbar, juzu'i na 3, shafi na 29; Sahmi, Tarikh Gorgan, shafi na 171.
  34. ↑ Ɗabaɗaba'i, «ازدواج فاطمه»، juzu'i na 1, shafi na 128.
  35. ↑ Irbili, Kashful Ghumma, juzu'i na 1, shafi na 363; Khawarizmi, Al-Manaƙib, shafi na 343.
  36. ↑ Nasa'i, As-Sunanul Kubra, juzu'i na 5, shafi 143; Hakim Nishaburi, Al-Mustadrak Alas Sahihaini, juzu'i na 2, 167 da 168.
  37. ↑ Ɗabari Imami, Dala'ilul Imama, shafi na 82.
  38. ↑ Khawarizmi, Al-Manaƙib, shafi na 343.
  39. ↑ Ibn Sa'ad, Attabaƙatul Kubra, juzu'i na 8, shafi na 19.
  40. ↑ Ɗusi, Al-Amali, shafi na 39.
  41. ↑ Saduƙ, Al-Amali, shafi na 653; Irbili, Kashful Ghumma, juzu'i na 1, shafi na 364.
  42. ↑ Mufid, Al-Ikhtisas, shafi na 148
  43. ↑ Mufid, Al-Ikhtisas, shafi na 148
  44. ↑ Ɗusi, Al-Amali, shafi na 40.
  45. ↑ Ɗabarani, Al-Mu'jam Al-Kabir, juzu'i na 10, shafi na 156; Khawarizmi, Al-ManaƘib, shafi na 336.
  46. ↑ Ibn Asir Jazri, Usdul Ghaba, juzu'i na 5, shafi na 517.
  47. ↑ Irbili, Kashful Ghamma, juzu'i na 1, shafi na 358.
  48. ↑ Ɗabari Imami, Dalai'lul Imama, shafi na 88-90; Khawarizmi, Al-Manaƙib, shafi na 335-338.
  49. ↑ Ibn Hajar Asƙalani, Tahzibut Tahzib, juzu'i na 12, shafi na 391; Maƙrizi, Imta'ul Asma, juzu'i na 1, shafi:73; Kulaini, Al-Kafi, juzu'i na 8, shafi na 340.
  50. ↑ Ɗusi, Al-Amali, shafi 43; Ɗabari, Basharaul Mustafa, shafi 410.
  51. ↑ Ibn Shahre Ashub, Manaƙib Ali Abi Ɗalib, juzu'i na 3, shafi na 131.
  52. ↑ Khawarizmi, Al-Manaƙib, shafi na 268-271.
  53. ↑ Majlisi, Bihar al-Anwar, juzu'i na 43, shafi na 192 da 199; Jauhari Basri, As-Saƙifa Wa Fadak, shafi na 64.
  54. ↑ Ɗusi, Al-Amali, juzu'i 1, shafi 95; Majlisi, Bihar al-Anwar, juzu'i na 43, shafi na 56-57; Saduƙ, Al-Amali, shafi 552.
  55. ↑ Ibn Sa'ad, Attabaƙatul Kubra, juzu'i na 8, shafi na 25.
  56. ↑ Majlisi, Bihar al-Anwar, juzu'i na 43, shafi na 72.
  57. ↑ Khawarizmi, Al-Manaƙib, shafi na 268.
  58. ↑ Majlisi, Bihar Al-Anwar, juzu'i na 43, shafi na 379.
  59. ↑ Himyari Ƙummi, Ƙurbul Isnad, shafi na 52.
  60. ↑ Ɗabari Imami, Dala'ilul Imama, shafi na 140-142.
  61. ↑ Ansari Zanjani, Al-Mausu'atul Kubra, juzu'i na 17, shafi na 429.
  62. ↑ Majlisi, Bihar al-Anwar, juzu'i na 43, shafi na 134.
  63. ↑ Majlisi, Bihar al-Anwar, juzu'i na 43, shafi na 198.
  64. ↑ Ibn Asakir, Tarikh Madinati Damashƙa, juzu'i na 13, shafi na 163 da 173.
  65. ↑ Zahabi, Siyaru A'alamin Nubala, juzu'i na 3, shafi na 280.
  66. ↑ Ibn Sa'ad, Attabaƙatul Kubra, juzu'i na 8, shafi na 465.
  67. ↑ Ibn Asakir, Tarikh Madinati Damashƙa, juzu'i na 69, shafi na 176.
  68. ↑ Mufid, Al-Irshad, juzu'i na 1, shafi na 355.
  69. ↑ Shahristani, Al-Milal Wan Nihal, juzu'i na 1, shafi na 57; Zahabi, Siyaru A'alamin Nubala, juzu'i na 15, shafi na 578; Mas'udi, Isbatul Wasiyya, shafi na 154 da 155; Hilali, Asraru Ali Muhammad, shafi na 231.
  70. ↑ Ibn Sa'ad, Attabaƙatul Kubra, juzu'i na 2, shafi na 238; Kulaini, Al-Kafi, juzu'i na 3, shafi na 228.
  71. ↑ Kulaini, Al-Kafi, juzu'i na 1, shafi na 241.
  72. ↑ Mufid, Al-Muƙni'a, shafi na 289 da 290; Sayyid Murtada, Ash-Shafi Fil Imama, juzu'i na 4, shafi na 101; Majlisi, Bihar al-Anwar, juzu'i na 29, shafi na 124; Irbili, Kashful Ghumma, juzu'i na 1, shafi na 353-364.
  73. ↑ Jauhari Basri, As-Saƙifa Wa Fadak, shafi na 63; Ibn Abil Hadid, Sharhu Nahjil Balagha, juzu'i na 2, shafi na 47.
  74. ↑ Ibn Abi Shaiba Kufi, Al-Musannaf, juzu'i na 8, shafi na 572.
  75. ↑ Jauhari Basri, As-Saƙifa Wa Fadak, shafi na 72 da 73.
  76. ↑ Ɗabrisi, Al-Ihtijaj, juzu'i na 1, shafi na 109.
  77. ↑ Ɗabari Imami, Dala'ilul Imama, shafi na 134.
  78. ↑ Ɗabrisi, Al-Ihtjaj, juzu'i na 1, shafi na 108.
  79. ↑ Ibn Shahre Ashub, Manaƙib Ali Abi Ɗalib, juzu'i na 3, shafi na 137.
  80. ↑ Shabiri, «شهادت فاطمه(س)»، shafi na 347.
  81. ↑ Hilali, Asraru Ali Mohammad, shafi na 231; Ɗusi, Misbahul Mutahajjid, shafi 793; Ɗabari Imami, Dalai'lul Imama, shafi 134; Ɗabrisi, I'ilamul Wara, juzu'i na 1, shafi 300.
  82. ↑ Kulaini, Al-Kafi, juzu'i na 1, shafi 458; Ɗabari Imami, Dalalilul Imama, shafi 136; Ɗabrisi, I'ilamul Wara, juzu'i na 1, shafi na 290.
  83. ↑ Ɗabrisi,I'ilamul Wara, juzu'i na 1, shafi na 290.
  84. ↑ Majlisi, Bihar Al-Anwar, juzu'i na 20, shafi na 96; Ibn Kasir, As-Siratun Nabawiyya, juzu'i na 3, shafi na 58.
  85. ↑ Waƙidi, Al-Magazi, juzu'i na 1, shafi na 290.
  86. ↑ Majlisi, Bihar Al-Anwar, juzu'i na 20, shafi 245.
  87. ↑ Waƙidi, Al-Maghazi, juzu'i na 2, shafi na 635
  88. ↑ Farahmandpur, «سیره سیاسی فاطمه»، shafi na 309-316.
  89. ↑ Yaƙubi, Tarikh Yaƙubi, juzu'i na 2, shafi na 124.
  90. ↑ Amini, Al-Ghadir, juzu'i na 1, shafi na 33.
  91. ↑ Ibn Ƙutaiba Dinuri, Al-Imama Was Siyasa, shafi na 29 da 30.
  92. ↑ Jauhari Basri, As-Saƙifa Wa Fadak, shafi na 109.
  93. ↑ JauhariBasri, Jauhari Basri, As-Saƙifa Wa Fadak, shafi na 109.
  94. ↑ Kulaini, Al-Kafi, juzu'i na 1, shafi 543.
  95. ↑ Mufid, Al-Ikhtisas, shafi na 184 da 185; Halabi, As-Siratul Halabiyya, juzu'i na 3, shafi na 488.
  96. ↑ Ɗabari Imami, Dala'ilul Imama, shafi na 110-121.
  97. ↑ Duba Bahram, «فعالیت‌های اجتماعی زنان از دیدگاه فقه و حقوق»، shafi na 118.
  98. ↑ Yaƙubi, Tarikh Yaƙubi, juzu'i na 2, shafi na 124; Ibn Kasir, Tarikh Ibn Kasir, juzu'i na 5, shafi na 266; Ibn Hisham, Siratun Nabawiyya, juzu'i na 2, shafi na 656.
  99. ↑ Askari, Saƙifa: Barrasi Nahwe Shakle Giri Hukumat Pas Az Payambar, shafi na 99.
  100. ↑ Ibn Ƙutaiba, Al-Imama Was Siyasa, juzu'i na 1, shafi na 30.
  101. ↑ Ibn Abdu Rabbahi Andalsi, Al-Iƙdul Farid, juzu'i na 5, shafi na 13.
  102. ↑ Yaƙubi, Tarikh Yaƙubi, juzu'i na 2, shafi na 105.
  103. ↑ Ibn Abil Hadid, Sharhu Nahjil Balagha, juzu'i na 2, shafi na 21.
  104. ↑ Ɗabari Imami, Dalailul Imama, shafi 134; Saduƙ, Ma'ani Al-Akhbar, shafi na 206.
  105. ↑ Hilali, Asraru Ali Muhammad, shafi na 231.
  106. ↑ Hilali, Asraru Ali Muhammad, shafi na 231; Amili, Ranjehaye Hazrat Zahra (S), juzu'i na 2, shafi na 350-351.
  107. ↑ Ɗabari Imami, Dalailul Imama, shafi na 134.
  108. ↑ Bukhari, Sahihul Bukhari, juzu'i na 5, shafi na 82.
  109. ↑ Ibn Ƙutaiba Dinuri, Al-Imama Was Siyasa, Juzu'i na 1, shafi na 31.
  110. ↑ Kahhala, A'alamun Nisa'i, juzu'i na 4, shafi na 123-124; Ibn Ƙutaiba Dinuri, Imaman Was Siyasa, juzu'i na 1, shafi na 31.
  111. ↑ Ɗabrisi, Al-Ihtijaj, juzu'i na 1, shafi na 108.
  112. ↑ Ɗabrisi, Al-Ihtijaj, juzu'i na 1, shafi na 109.
  113. ↑ Ɗusi, Misbahul Mutahajjid, juzu'i na 2, shafi na 793; Ɗabari Imami, Dalailul Imama, shafi na 134.
  114. ↑ Shahidi, Zindigani Fatima Zahra, shafi 154.
  115. ↑ Shabiri, «شهادت فاطمه(س)»، shafi na 347.
  116. ↑ Ɗusi, Misbahul Mutahajjid, juzu'i na 2, shafi na 793; Ɗabari Imami, Dala'ilul Imama, shafi 134; Ɗabrisi, I'ilamul Wara, juzu'i na 1, shafi 300.
  117. ↑ Ɗabrisi, I'lamul Alwara, juzu'i na 1, shafi 300.
  118. ↑ Ɗabari Imami, Dala'ilul Imamah, shafi 134; Irbili, Kashful Ghamma, juzu'i na 1, shafi 427.
  119. ↑ Kulaini, Al-Kafi, juzu'i na 1, shafi na 241 da 458.
  120. ↑ Ibn Shahre Ashub, Manaƙib Ali Abi Ɗalib, juzu'i na 3, shafi na 132.
  121. ↑ Ibn ShahrE Ashub, Manaƙib Ali Abi Ɗalib, juzu'i na 3, shafi na 132.
  122. ↑ Irbili, Kashful Ghumma, juzu'i na 2, shafi 125.
  123. ↑ Kulaini, Al-Kafi, juzu'i na 1, shafi 458.
  124. ↑ Ɗabari Imami, Dala'ilul Imama, shafi na 134.
  125. ↑ Farahmandpur, «سیره سیاسی فاطمه»، juzu'i na 2, shafi na 315.
  126. ↑ Saduƙ, Illalush Shara'i, juzu'i na 1, shafi 185; Ibn Shahre Ashub, Manaƙib Ali Abi Ɗalib, juzu'i na 3, shafi na 137.
  127. ↑ Balazuri, Ansab al-Ashraf, juzu'i na 2, shafi na 34; Ɗabari, Tarikhul Umam Wal Muluk, juzu'i na 2, shafi na 473-474.
  128. ↑ Irbili, Kashful Ghumma, juzu'i na 2, shafi na 125.
  129. ↑ Hilali Amiri, Kitabe Sulaim Bin Ƙaisi, shafi 393; Ɗabrisi, I'ilamul Wara, juzu'i na 1, shafi 300; Saduƙ, Al-Khisal, shafi na 361; Ɗusi, Ikhtiyar Ma'arifatir Rijal, juzu'i na 1, shafi na 33 da 34.
  130. ↑ Majlisi, Bihar al-Anwar, juzu'i na 43, shafi 193.
  131. ↑ Ɗabrisi, I'lamul Wara, juzu'i na 1, shafi na 300.
  132. ↑ Ɗabari Imami, Dalailul Imama, shafi na 136.
  133. ↑ Kulaini, Al-Kafi, juzu'i na 1, shafi 461.
  134. ↑ Ibn Abdul-Wahhab, Uyunul Mu'ujizat, shafi na 55.
  135. ↑ Ɗabari, Tarikhuɗ Ɗabari, juzu'i na 11, shafi 599.
  136. ↑ Waƙidi, Attabaƙatul Kubra, juzu'i na 4, shafi na 33.
  137. ↑ نجمی، «قبر فاطمه(س) یا قبر فاطمه بنت اسد»، gidan yanar gizo na Jami Ulume Insani.
  138. ↑ Majlisi, Bihar al-Anwar, juzu'i na 29, shafi na 335.
  139. ↑ Sayyid Murtada, Ash-Shafi Fil Imama, juzu'i na 4, shafi na 95; Ibn Shahre Ashub, Manaƙib Ali Abi Ɗalib, juzu'i na 3, shafi na 112.
  140. ↑ Majlisi, Bihar al-Anwar, juzu'i na 29, shafi na 335.
  141. ↑ Misali, duba Ɗabrisi, Al-Ihtjaj, juzu'i na 1, shafi na 215; Suyuɗi, Ad-Durrul Mansur, juzu'i na 5, shafi na 198.
  142. ↑ Kafi wa Shafi'iyan, «عصمت فاطمه(س)»، shafi na 72.
  143. ↑ Ibn Mardawaihi Isfahani, Manaƙib Ali Abi Ɗalib, shafi na 305; Suyuɗi, Ad-Durrul Mansur, juzu'i na 5, shafi na 199; Ibn Kasir, Al-Bidaya Wan Nihaya, juzu'i na 2, shafi na 316.
  144. ↑ Ƙazwini, Fatima Zahra Az Weladat Ta Shahadat, shafi na 131-132; Ɗusi, Al-Amali, shafi na 528.
  145. ↑ Ibn Shahre Ashub, Manaƙib Ali Abi Ɗalib, juzu'i na 3, shafi na 116 da 117.
  146. ↑ Saduƙ, Ilalush Shara'i, juzu'i na 1, shafi na 182.
  147. ↑ Ibn Shahre Ashub, Manaƙib Ali Abi Ɗalib, juzu'i na 3, shafi na 119.
  148. ↑ R. K. Ibn Ɗawus, Jamalul Usbu, shafi na 72; Kulaini, Al-Kafi, Sashe na 3, shafi na 343; Sayyid Ibn Ɗawus, Muhajud Dawa'at, shafi na 139-142.
  149. ↑ Ɗabrisi, Majma'ul Bayan, juzu'i na 9, shafi na 43.
  150. ↑ Zamakhshari, Al-Kasshaf, juzu'i na 4, shafi na 219 da 220; Fakhrur Razi, At-Tafsirul Kabir, juzu'i na 27, shafi na 595.
  151. ↑ Ɗabrisi, Majma'ul Bayan, juzu'i na 9, shafi na 43 da 44; Ɗabaɗaba'i, Almizan, juzu'i na 18, shafi na 46 da na 47.
  152. ↑ Zamakhshari, Al-Kasshaf, Juzu'i na 4, shafi na 219 da 220; Fakhrur Razi, At-Tafsirul Kabir, juzu'i na 27, shafi na 595; Abul Futuh Razi, Raudul Jinan, juzu'i na 17, shafi na 122; Ɗabrisi, Majma'ul Bayan, juzu'i na 9, shafi na 43 da 44; Bahrani, Al-Burhan, juzu'i na 4, shafi.815; Suyuɗi, Ad-Durrul Mansur, juzu'i na 6, shafi na 7.
  153. ↑ Hakim Nishaburi, Al-Mustadrak Alas Sahihaini, juzu'i na 3, shafi na 154.
  154. ↑ Mirjahani, Junnatul Asima, shafi na 148.
  155. ↑ گفت‌وگو با آیت الله‌العظمی شبیری زنجانی، gidan yanar gizo na Jamaran.
  156. ↑ Mufid, Al-Amali, shafi na 260; Ɗusi, Al-Amali, shafi na 24; Ibn Hanbal, Musnad Ahmad Ibn Hanbal, juzu'i na 4, shafi na 5.
  157. ↑ Allama Majlisi, Bihar al-Anwar, juzu'i na 43, shafi na 86.
  158. ↑ Saduƙ, Ilalush Shara'i, juzu'i na 2, shafi 182; Ɗabari Imami, Dala'ilul Imama, shafi na 81; Ibn Hanbal, Musnad Ahmad Ibn Hanbal, juzu'i na 3, shafi na 80; Bukhari, Sahihul Bukhari, juzu'i na 4, shafi na 183; Muslim Nishaburi, Sahihu Muslim, juzu'i na 7, shafi na 143 da 144.
  159. ↑ Ibn Kasir, Tafsirul Qur'anil Azim, juzu'i na 1, shafi na 379; Balaghi, Hujjatul Tafsir, juzu'i na 1, shafi na 268; Tirmizi, Sunanut Tirmizi, juzu'i na 4, shafi na 293 da 294.
  160. ↑ Ibn Asir, Al-Kamil Fit Tarikh, juzu'i na 2, shafi na 293; Zamakhshari, Al-Kasshaf, juzu'i na 1, shafi na 368; Fakhrur Razi, At-Tafsirul Kabir, juzu'i na 8, shafi na 247.
  161. ↑ Ɗabaɗaba'i, Almizan, juzu'i na 20, shafi na 370 da 371.
  162. ↑ Ɗabaɗaba'i, Almizan, juzu'i na 20, shafi na 370 da 371; Makarim Shirazi, Tafsir Namuna, juzu'i na 27, shafi 371; Fakhrur Razi, At-Tafsirul Kabir, juzu'i na 32, shafi na 313; Baidawi, Anwarut Tanzil, juzu'i na 5, shafi 342; Nishaburi, Tafsirul Ghara'ibil Qur'an, juzu'i na 6, shafi na 576.
  163. ↑ Ɗabrisi, Makarimul Akhlaƙ, shafi na 94 da 95.
  164. ↑ Mar'ashi Najafi, Sharhu Ihƙaƙil Haƙƙi, juzu'i na 19, shafi na 114.
  165. ↑ Ɗabari, Bisharatul Mustafa, shafi na 218 da 219.
  166. ↑ Irbili, Kashful Ghumma, juzu'i na 1, shafi 169.
  167. ↑ Ɗusi, At-Tibyan, juzu'i na 10, shafi na 211; Zamakhshari, Al-Kasshaf, juzu'i na 4, shafi na 670; Fakhrur Razi, At-Tafsirul Kabir, juzu'i na 30, shafi na 746 da 747.
  168. ↑ Muhaddis Irbili, Kashful Ghumma, juzu'i na 2, shafi na 1072.
  169. ↑ Saduƙ, Illalush Shara'i, juzu'i na 1, shafi na 182.
  170. ↑ Ibn Shahre Ashub, Manaƙib Ali Abi Ɗalib, juzu'i na 3, shafi na 116.
  171. ↑ Kulaini, Al-Kafi, juzu'i na 1, shafi na 240 da 241.
  172. ↑ Faizul Kashani, Al-Wafi, juzu'i na 3, shafi 581.
  173. ↑ Kulaini, Al-Kafi, juzu'i na 1, shafi na 240.
  174. ↑ Jawadi Amoli, Fatima Uswe Bashar, shafi na 231.
  175. ↑ Ɗusi, Tahzibul Ahkam, juzu'i na 6, shafi na 10.
  176. ↑ Majlisi, Bihar al-Anwar, juzu'i na 2, shafi na 3.
  177. ↑ Hurru Amili, Wasa'ilush Shi'a, juzu'i na 14, shafi na 368; Ɗusi, Tahzibul Ahkam, juzu'i na 6, shafi na 9.
  178. ↑ Hurru Amili, Wasa'ilush Shi'a, juzu'i na 14, shafi na 368; Rasul, «اسرار وجودی حضرت زهرا(س)»، shafi na 167.
  179. ↑ Hurru Amili, Wasa'ilush Shi'a, juzu'i na 14, shafi na 368; Rasul, «اسرار وجودی حضرت زهرا(س)»، shafi na 167.
  180. ↑ Hurru Amili, Wasa'ilush Shi'a, juzu'i na 14, shafi na 368; Rasul, «اسرار وجودی حضرت زهرا(س)»، shafi na 167.
  181. ↑ Ma'amuri, «کتابشناسی فاطمه»، juzu'i na 2, shafi na 561-563.
  182. ↑ Kulaini, Al-Kafi, juzu'i na 1, shafi na 241.
  183. ↑ Saffar, Basa'irud Darajatil Kubra, shafi na 173 da 181.
  184. ↑ Agha Buzurg Tehrani, Az-Zari'a, juzu'i na 21, shafi na 126.
  185. ↑ Agha Buzurg Tehrani, Az-Zari'a, juzu'i na 8, shafi na 93; Sashe na 13, shafi na 224.
  186. ↑ Saduƙ, Man La Yahduruhul Faƙihu, juzu'i na 1, shafi na 320 da 321; Bukhari, Sahihul Bukhari, juzu'i na 4, shafi na 48 da 208.
  187. ↑ Saduƙ, Illalush Shara'i, juzu'i na 2, shafi na 366.
  188. ↑ Ibn Hanbal, Musnad,' juzu'i na 1, shafi na 107.
  189. ↑ Sayyid Ibn Ɗawus, Jamalul Usbu, shafi na 70 da 93.
  190. ↑ Mufid, Al-Irshad, juzu'i na 2, shafi na 284.
  191. ↑ Mufid, Al-Irshad, juzu'i na 2, shafi na 284.
  192. ↑ Saduƙ, Al-Muƙni, shafi na 302; Shahidus Sani, Ar-Raudatul Bahiyya, juzu'i na 5, shafi na 344.
  193. ↑ «ماجرای تعطیل شدن روز شهادت حضرت زهرا(س)»، Kamfanin dillancin labarai na Fars.
  194. ↑ فاطمیه درقم ؛ پیاده‌روی دو تن از مراجع تقلید تا حرم، Kamfanin dillancin labarai na Sida Wa Sima (ISNA).
  195. ↑ آیین‌نامه‌های مصوب شورای فرهنگ عمومی،Babban Ofishin Al'adu da Jagorancin Musulunci na Kermansha.
  196. ↑ ۱۵ پیشنهاد برای هدیه روز مادر، Shafin Intanet na Bitoote.
  197. ↑ نمایشگاه کوچه‌های بنی‌هاشم، Kamfanin dillancin labarai na Mashriq.
  198. ↑ اجرای نمایشنامه بانوی آب و آیینه، Kamfanin dillancin labarai na Iqna.
  199. ↑ نمایش بانوی غریب‌نشین، Kamfanin dillancin labarai na Iqna.
  200. ↑ «فاطمه نام بیش از ۱۳ میلیون بانوی ایرانی»، Hukumar Rajistar Bayanan Jama'a ta Ƙasa.
  201. ↑ Rasas, Misbahul Ulum, shafi na 23-24.
  202. ↑ ربانی گلپایگانی، علی، فاطمیان و قرامطه، Shafin Yanar Gizo na Hauza.

Nassoshi

  • Abul Futuh Razi, Hussein Bin Ali, Raudul Jinan Wa Ruhul Jinan Fi Tafsiril Qur'an, bincike Ya Haƙƙi/Nasihu, Mashhad, Astan Quds Razavi, 1375Sh.
  • Abu Al-Saud, Muhammad Bin Muhammad Imadi, Irshadul Akli As-salim ila Mazaya Al-Qur'ani Al-Karim, Beirut, Dar Al-Turath Al-Arabi, babu kwanan wata.
  • Agha Buzurg Tehrani, Muhammad Muhsin, Az-Zari'a Ila Tasanifish Shi'a, Beirut, Dar Al-Adwaa, 1403H.
  • Rasul, Sawsan, «اسرار وجودی حضرت زهرا(س)»، (Sirrorin Kasancewar Sayyida Zahra (A.S.)), a cikin Mujallar karatun Rahbardi Zanan, Tehran, Kaka, 2008M.
  • Al-Ansari Al-Zanjani Al-Khuyi Ismail, Al-Mausu'atul Kubra An Fatima Az-Zahra, Qum, Wallafar Dalil Ma, babin farko, 1428H.
  • Amili, Sayyid Jafar Murtada, Ranjehaye Hazrat Zahra (S), wanda ya fassara: Muhammad Sepehri, Qum, Intisharate Tahzib, 1382Sh.
  • Amin Amili, Muhsin, A'ayanush Shi'a, Beirut, Dar Al-Ta'arif, babu kwanan wata.
  • Irbili, Ali ‌Bin Isa, Kashful Ghumma fi Ma'arifatil A-Imama, Qom, Radi, babin farko, 1421H.
  • Irbili, Ali bin Isa, Kashful Ghumma fi Ma'rifatil A'imma, Beirut, Dar Al-Adwaa, 1405H.
  • Askari, Murtada, Saƙifa: Barrasi Nahwe Shakle Giri Hukumat Pas Az Payambar, da taimakon Mahadi Dashti, Qom, Danishkedeh Usul al-Din, 1387Sh.
  • Bahram، Faride، «فعالیت‌های اجتماعی زنان از دیدگاه فقه و حقوق»، (Ayyukan Mata Na Zamantakewa Bisa Mahangar Fikihu Da Dokoki), Mujallar Fiƙh Wa Huƙuke Nowin, lamba ta 30, 2020M.
  • Bahrani, Sayyid Hashim Husseini, Al-Burhan fi Tafsir Al-Qur'an, Tehran, Banyad Ba'sat, 1416H.
  • Bahrani, Sayyid Hashim Husseini, Ghayatul Maram wa Hujjat al-Khisam, gyara Sayyid Ali Ashur, Qum, Cibiyar Al-Ma'ariful Islami, 1413H.
  • Balazuri, Ahmad Bin Yahaya, Ansab al-Ashraf, bugun Suhail Zakkar/Riyad Zirkli, Beirut, Darul Fikr, 1417H.
  • Balaghi, Sayyid Abdul-Hujja, Hujjatul Tafsir wal-Balagh Al-Iksir, Qum, Intisharate Hikmat, 1386Sh.
  • Batnuni, Muhammad Labib, Al-Rihlatu Al-Hijaziyya, Alkahira, Al-Maktaba Assaƙafatin Diniyya, babu kwanan wata.
  • Baidawi, Abdullah Bin Umar, Anwarut Tanzil wa Asrarul Tawil, wanda Muhammad Abdur-Rahman Mar'ashli ya gyara, Beirut, Darul Ihya'i Turasil Arabi, 1418H.
  • Bukhari, Muhammad bin Ismail, Sahihul Bukhari, Beirut, Dar Sadir, babu kwanan wata.
  • Bukhari, Muhammad Bin Ismail, Sahihul Bukhari, Beirut, Dar Al-Fikr, 1401H.
  • Mudir Shanachi, Kazim, Ilmul Hadis, Mashhad, Intisharate Daneshgah, Mashhad, 1344Sh.
  • Zahabi, Muhammad Bin Ahmad, Siyaru A'lamin Nubala, gyara Shu'aib al-Arnaut, Beirut, Cibiyar Risala, 1413H.
  • Dulabi, Muhammad Bin Ahmad, Az-Zuriya Tahira Nabawiyya, gyara Sayyid Muhammad Jawad Huseini, Qum, Intisharate Islami, 1407H.
  • Ɗabarani, Sulaiman Bin Ahmad, Al-Mu'jam Al-Kabir, Alkahira, Darun Nashri, 1415H.
  • Ɗabari Imami, Muhammad bin Jarir, Dala'ilul Imama, Qum, Cibiyar Al-Ba'ath, 1413H.
  • Ɗabari, Ahmad Bin Abdullah, Zakha'irul Al-Uƙba fi Manaƙib Zawil Ƙurba (A.S), Alkahira, Maktabatu Al-Andalusi, 1356H.
  • Ɗabari, Muhammad Bin Abi Al-Ƙasim, Busharatul Mustafa li Shi'atul al-Murtada, wanda Jawad Ƙuyumi, Qum, Nashril Islami, 1420H.
  • Ɗabari, Muhammad Bin Jarir, Tarikh Al-Umam Wal Muluk, gyara waasu masu masana, Beirut, Cibiyar Al-Alami, 1403H.
  • Ɗabari, Muhammad Bin Jarir, Tarikhuɗ Ɗabari, Majd Abu al-Fadl Ibrahim, Beirut, Dar al-Turath, Babin Dom, 1387H/1967M.
  • Ɗabrisi, Ahmad Bin Ali, Al-Ihtijaj, Muhammad Baƙir Khurasan, Al-Najaf Al-Ashraf, Dar Al-Nu'man, 1386H.
  • Ɗabrisi, Fadl Bin Hassan, I'lamul Wara, Qum, Alul Bait Li Ihya Turas 1417H.
  • Ɗabrisi, Fadl Bin Hassan, Majma'ul Bayan fi Tafsiril Qur'an, Beirut, Cibiyar Al-Alami, 1415H.
  • Ɗabrisi, Fadl Bin Hassan, Majma'ul Bayan fi Tafsiril Qur'an, Tehran, Mawallafar Khosrow, 1372Sh.
  • Ɗabrisi, Hassan Bin Fadl, Makarimul Akhlaƙ, Qum, Al-Sharif Al-Radi, 1392H.
  • Ɗabaɗaba'i, Sayyid Muhammad Hussein, Almizan fi Tafsiril Qur'an, Qum, Nashrul Islami, 1417H.
  • Ɗabaɗaba'i, Sayyid Mohammad Kazim, «ازدواج فاطمه»، (Auren Fatima), Danshnameh Fatimiyya (S), Tehran, Pajuheshgahe Farhang Wa Andisheh Islami, babin farko, 2014M.
  • Ɗusi, Muhammad bin Hassan, Al-Amali, Qum, Andisheh Hadi, 1388H.
  • Ɗusi, Muhammad Bin Hassan, Al-Amali, Mu'assasatu Al-Bi'isa Qom, Darus Saƙafa, 1414H.
  • Ɗusi, Muhammad Bin Hassan, At-Tibyan fi Tafsiril Qur'an, Gyara Ahmad Ƙasir AmIli, Maktabatul I'ilami Islami, 1409H.
  • Ɗusi, Muhammad Bin Hassan, Ikhtiyar Ma'arifat al-Rijal, gyara Sayyid Mahadi Rajai, Qum, Cibiyar Alul Bait Li Ihya Turas, 1404H.
  • Ɗusi, Muhammad Bin Hassan, Misbahul Mutahajjid, Beirut, Cibiyar Fiƙhush Shi'a, 1411H.
  • Ɗusi, Muhammad Bin Hassan, Tahzibul Ahkam, Tehran, Dar al-Kutub al-Islamiyya, 1407H.
  • Fakhrur Razi, Muhammad Bin Umar, At-Tafsirul Kabir, Beirut, Dar Ihya' Al-Turath Al-Arabi, 1420H.
  • Farahmandpur, Fahimeh, «سیره سیاسی فاطمه» (Tarihin Rayuwar Siyasar Fatima), Danshnameh na Fatima (S), Tehran, Pajuheshga Farhang Wa Andisheh Islami, bugu na farko, 2014M.
  • Hakim Nishaburi, Muhammad Bin Abdullah, Al-Mustadrak Alas Sahihaini, gyara Yusif Marashli, Beirut Dar Al-Ma'rifa, babu kwanan wata.
  • Halabi, Ali Bin Burhan, As-Siratul Halabiyya, Beirut, Dar Al-Ma'arifa, 1400H.
  • Hilali Amiri, Salim Bin Ƙaisi, Asraru Ali Muhammad, Isma'il Ansari Zanjani Khoeini ya fassara, Qum, Wallafar Al-Hadi, Mujallar Panjam, 1378Sh.
  • Himyari Qomi, Abdullahi Bin Jafar, Ƙurbul Isnad, Qum, Cibiyar Alul Baiti Li Ihya'it Turas, 1413H.
  • Ibn Abdi Rabbihi Andalusi, Ahmad Bin Muhammad, Al-Iƙdul Farid, bugun Ali Shiri, Beirut, Dar Al-Ihya'it Turas Al-Arabi, babin farko, 1409H.
  • Ibn Abdul-Barri, Yusuf Bin Abdullah Ƙurtubi, Al-Isti'ab Fi Ma'arifatil Sahaba, wanda Ali Muhammad Bajjawi ya buga, Beirut, Dar Al-Jeel, 1412H.
  • Ibn Abil Hadid, Izz Al-Din, Sharhu Nahjil Balagha, bugun Muhammad Abu Al-Fadl Ibrahim, Dar Al-Kutub Al-Arabiyya, 1378H.
  • Ibn Abi Shaiba Kufi, Abdullahi Bin Muhammad, Al-Musannaf Fil Ahadis Wa Asar, bugun Sa'id Lahham, Beirut, Darul Fikr, 1409H.
  • Ibn Asakir, Ali Bin Hassan, Tarikh Madinati Damashƙa, wanda Ali Shiri ya buga, Beirut, Dar Al-Fikr, 1415H.
  • Ibn Asir Jazari, Ali bin Muhammad, Usdul Ghaba fi ma'arifatil Sahaba, Tehran, Intisharate Isma'il, babu kwanan wata.
  • Ibn Asir, Al-Kamil Fit Tarikh, Beirut, Dar Al-Sadir, 1385H.
  • Ibn Hajar Asƙalani, Ahmad Bin Ali, Tahzibut Tahzib, Beirut, Dar Al-Fikr, 1404H.
  • Ibn Hisham, Abu Muhammad Abdul-Malik Bin Hisham Himyari, Siratun Nabawiyya Li Ibn Hisham, bugun Mustafa al-Saƙƙa, Ibrahim Al-Abiyari, Abd ul-Hafiz al-Shibli, Beirut, Dar al-Ma'rifa .
  • Ibn Kasir, Ismail Bin Umar, Al-Bidaya Wan Nihaya, bugun Ali Shiri, Beirut, Dar Ihya' al-Turas al-Arabi, 1408H.
  • Ibn Kasir, Ismail Bin Umar, Tafsirul Qur'anil Azim, Beirut, Dar Al-Ma'rifa, 1412H.
  • Ibn Kasir, Ismail Bin Umar, Tarikh Ibn Kasir, Masar, Maɗabba'tu Al-Sa'ada, 1351-1358H.
  • Ibn Mardawaihi Isfahani, Ahmad Bin Musa, Manaƙib Ali Abi Ɗalib, gyara Abdul-Razzaƙ Muhammad Husain, Qum, Intisharate Dar al-Hadis, 1424H.
  • Ibn Ƙutaiba Dinuri, Abu Muhammad Abdullah Bin Muslim, Al-Imama Was Siyasa, ya fassara ta Sayyid Nasir Ɗabaɗaba'i, Tehran, Qaqnus, 1380H.
  • Ibn Ƙutaiba Dinuri, Abu Muhammad Abdullah Bin Muslim, Al-Imama Was Siyasa, bugun Ali Shiri, Qum, Sharif Radi, 1413H/1371Sh.
  • Ibn Sa'ad, Muhammad bin Saad, Attabaƙatul Kubra, Beirut, Darsader, babu gari, babu kwanan wata.
  • Ibn Sa'ad, Muhammad Bin Sa'ad, Attabaƙatul Kubra, bugun Muhammad Abdul-Ƙadir Atta, Beirut, Darul Kutub Al-Ilmiyya, babin farko, 1410H.
  • Ibn Shahre Ashub, Muhammad Bin Ali, Manaƙib Ali Abi Ɗalib, wasu jama'a daga malaman Al-Najaf Al-Ashraf, Al-Maktabatu Al-Haidariyya, 1376H.
  • Jawadi Amoli, Abdullah, Fatima, (A.S), Uswatul Bashar, wanda: Mahadi Aghayei, Qum, Coibiyar Nashre Isra, 1397Sh.
  • Jauhari Basri, Ahmad Bin Abdul Aziz, , As-Saƙifa Wa Fadak, Muhammad Hadi Amini, Beirut, Shirkatu Al-Kutbi, 1413H.
  • Kaf'ami, Ibrahim Bin Ali, Al-Misbah, Beirut, Cibiyar Al-Alami, 1403H.
  • Kafi, Abdul-Hussein wa Jawad Shafi'yian, «عصمت فاطمه(س)»، (Ismar Fatima), a cikin Danishnameh na Fatimi (Juzu'i na 2), Tehran, Pajuhsegahe Farhang wa Andisheh Islami, babi na farko, 2014M.
  • Khawarizmi, Muwaffaƙ Bin Ahmad, Al-Manaƙib, Malik Mahmudi, Qum, Nashre Islami, 1411H.
  • Kulaini, Muhammad Bin Yaƙub, Al-Kafi, bugun Ali Akbar Ghaffari, Tehran, Dar Al-Kutub Al-Islamiyya, 1363Sh.
  • Kulaini, Muhammad Bin Yaƙub, Al-Kafi, Beirut,..., 1401H.
  • Ma'amouri, Ali, «کتابشناسی فاطمه(س)»، (Littattafan da aka rubuta game da Sayyida Fatima S.), Danshnameh na Fatima (AS), Tehran, Farhang da Andisheh Islami, bugu na farko, 2014M.
  • Maghribi, Ƙazdi Nu'uman Bin Muhammad Tamimi, Da'aimul Islam, gyara Asif Faizi, Alkahira, Dar Al-Ma'aref, 1383H.
  • Maghribi, Ƙazdi Nu'uman Bin Muhammad Tamimi, Sharhul Akhbar fi Fada'il A'imma Athar, gyara Sayyid Muhammad Husseini Jalali, Qum, Nashre Islami, 1414H, juzu'i na 3, shafi na 29.
  • Mahallati, Zabihullah, Rayahinush Shari'a, Tehran, Dar al-Kutub al-Islamiya, babu kwanan wata.
  • Majlisi, Bihar al-Anwar, gyara Sheikh Abdul-Zahra Alawi, Beirut, Dar Al-Rida, babu kwanan wata
  • Majlisi, Muhammad Baƙir, Bihar al-Anwar, Beirut, Cibiyar Al-Wafa, 1404H.
  • Makarim Shirazi, Nasir, Tafsir Namuna, Tehran, Dar Al-Kutub Al-Islamiyya, 1374Sh.
  • Mar'ashi Najafi, Sayyid Shahabud-Din, Sharhu Ihƙaƙul Haƙƙi, Qom, Kitab Khaneh Mar'ashi Najafi, babu kwanan wata.
  • Mas'udi, Ali bin Hussein, Isbatul Wasiyya Imam Ali Bin Abi Ɗalib, Qum, Intisharate Ansari, 1417H.
  • Mas'udi, Muhammad Fadil, Asrarul Fatimiyya, wanda: Sayyid Adil Alawi, Cibiyar Al-Za'ir, 1420H.
  • Mirjahani, Sayyid Muhammad Hassan, Junnatul Asima, Tehran, Kitabkhunae Sadr, 1398H.
  • Mufid, Muhammad Bin Muhammad, Al-Amali, gyara Hussein Ostadouli, Ali Akbar Ghaffari, Beirut, Dar Al-Mufid, 1414H.
  • Mufid, Muhammad Bin Muhammad, Al-Ikhtisas, gyara Ali Akbar Ghaffari, Qum, Nashre Islami, 1414H.
  • Mufid, Muhammad Bin Muhammad, Masarul Shari'a fi Mukhtasar Tarikh Ash-Shari'a, gyara Mahdi Najaf, Beirut, Dar al-Mufid, 1414H.
  • Mufid, Muhammad Bin Muhammad, Al-Irshad fi marifati Hujjajillahi ala Ibad, Qum, Congress Sheikh Mufid, 1413H.
  • Muhaƙƙiƙ Sabziwari, Muhammad Baƙir, Namune Bayanat Dar Sha'ani Nuzule Ayate Az Nazre Shaik Ɗusi Wa Sayir Mufassirun Khase Wa Amm, Tehran, Islami, bugu na biyu, 1359Sh.
  • Muslim Nishaburi, Muslim Bin Hajjaj, Sahihu Muslim, Beirut, Dar Al-Fikr, babu kwanan wata.
  • Muttaƙi Hindi, Aladdin Ali Bin Hussamud -Din, Kanzul Ummal, gyara Bakri Hayani / Safwat Al-Saƙƙa, Beirut, Cibiyar Al-Risala, bugu na biyar, 1401H.
  • Nasa'i, Ahmad Bin Shu'aib, As-Sunanul Kubra, gyara Abdul-Ghaffar Sulaiman Bandari, Sayyid Aksarwi Hassan, Beirut, Darul Kutub al-Ilmiyya, 1411H.
  • Nishaburi, Hassan Bin Muhammad, Tafsirul Ghara'ibil Qur'an wa Raga'ibil Al-Furkan, bugun Zakariyya Amirat, Beirut, Dar Al-Kutub Al-Ilmiyya, 1416H.
  • Numairi, Ibn Shubba, Tarikh Madinatil Munawwara, gyara Fahim Muhammad Shaltut, Qom, Dar Al-Fikr, 1410H.
  • Ƙazwini, Muhammad Kazim, Fatima Zahra Az Weladat Ta Shahada, wanda Ali Karmi ya fassara, Murtada, 1384Sh.
  • Rasas, Ahmad bin Hassan, Misbahul Ulum, gyara Murtada Bin Zaid Mahturi, Cibiyar Al-Badr Al-Ilmi Was Saƙafi, Sana'a, babi na farko, 1999M.
  • Saduƙ, Muhammad Bin Ali Bin Babawaih, Illalush Shara'i, gyara Sayyid Muhammad Sadiƙ Bahrul Ulum, Al-Najaf Al-Ashraf, Al-Maktabatul Al-Haidariyya, 1385H.
  • Saduƙ, Muhammad Bin Ali Bin Babawaih, Ma'ani Al-Akhbar, gyara kuma ya yi sharhi Ali Akbar Ghaffari, Qum: Cibiyar An-Nashrul Islami, 1379Sh.
  • Saduƙ, Muhammad Bin Ali Bin Babawaih, Al-Amali, Qum, Cibiyar Al-Bi'isa 1417H.
  • Saduƙ, Muhammad Bin Ali Bin Babawaih, Al-Khisal, gyara Ali Akbar Ghaffari, Qum, Nashrul Islami, 1403H.
  • Saduƙ, Muhammad Bin Ali Bin Babawaih, Al-Muƙni, babu sunan gari, bugun Cibiyar Imam Hadi (A.S), 1415H.
  • Saduƙ, Muhammad Bin Ali Bin Babawaih, Man La Yahdurahul Faƙihu, bugun Ali Akbar Ghaffari, Qum, Nashri Islami, 1404H.
  • Saffar, Muhammad Bin Hassan, Basa'irud-Darajatil Kubra, gyara Mirza Muhsin Kocha Baghi, Tehran, Wallafar cibiyar Al-Alami, 1404H.
  • Sahmi, Hamza bin Yusuf, Tarikh Gorgan, Beirut, Alam al-Kutub, bugu na huɗu, 1407H.
  • Samhudi, Ali bin Ahmad, Wafa'ul Al-Wafa bi Akhbar Dar Al-Mustafa, Dar Al-Kutub Al-Ilmiyya, Beirut, 197M.
  • Sayyid Ibn Ɗawus, Ali Ibn Musa, Muhajud Dawa'at, Wa Manhajul Ibadat, Qum, Dar Al-Thakhir, Babi na daya, 1411H.
  • Sayyid Ibn Ɗawus, Ali bin Musa, Jamalul Usbu, Jawad Ƙuyumi, Cibiyar Al-Afaq, 1371Sh.
  • Shabiri, Sayyid Muhammad Jawad, «شهادت فاطمه(س)»، (Shahadat Fatima (S), ), Danshnameh Fatimi (S), Tehran, Pajuheshga wa Andesheh Islami, babin farko, 2014M.
  • Shahidus Sani, Zainud-Din Bin Ali Amili, Ar-Raudatul Bahiyya fi Sharh al-Lama' al-Dimashƙiya, gyara Sayyid Muhammad Kalantar, Qum, Intisharate Dawari, 1410H.
  • Shahidi, Sayyid Jafar, Zindigani Fatima Zahra (A.S), Tehran, Farhange-Islami, 1363Sh.
  • Shahristani, Muhammad bin Abdul Karim, Al-Milal Wan Nihal, gyara Muhammad Sayyid Ghilani, Beirut, Dar Al-Maarifa, 1422H.
  • Sheikh Hurru Amili, Muhammad Bin Hassan, Wasa'ilush Shi'a, Qum, Cibiayar Ahlul Baiti (A.S), 1409H.
  • Suyuɗi, Jalal al-Din, Ad-Durrul Mansur fi Tafsir Bi al-Ma'asur, Qom, Kitabkhune Mar'ashi Najafi, 1404H.
  • Sayyid Murtada, Ali Bin Hussein, Ash-Shafi fi Imama, gyara Sayyid Abduz-Zahra Husseini, Qum, Intisharate Ismailian, 1410H.
  • Tehrani, Mujtaba, Bahasi Kotah Peramone Hazrat Zahra (S), Tehran, Payam Azadi, Zamistan 1387Sh.
  • آیین‌نامه‌های مصوب شورای فرهنگ عمومی, (Dokokin Da Majalisar Al'adu Ta Kasa Ta Amince Da Su), Babban Ofishin Al'adu Da Shiryarwar Musulunci Na Kermanshah, Ranar Ziyarta: 12 ga Nuwamba 2026M.
  • «ده نام نخست برای دختران و پسران ایرانی», (Sunaye Goma Da Suka Fi Shahara Ga 'Ya'ya Mata Da Maza A Iran), Kamfanin Dillancin Labarai na Fars, ranar wallafawa: 4 ga Mayu 2013, ranar dubawa: 12 ga Nuwamba 2026M.
  • «۶۴۰۰ ربانی گلپایگانی، «علی، فاطمیان و قرامطه», (Rabani Golpayegani, Ali, Fatimiyawa Da Ƙaramitawa), Dandalin yada labarai na Hawza, ranar wallafawa: 26 ga Yuli 2006, ranar dubawa: 12 ga Nuwamba 2026M.
  • «کاتب المسیحی: الزهراء عارضت الظلم وانتفضت لحمایة سیاسة الحق الإلهی»، (Marubucin Kirista: Az-Zahra' ta yi adawa da zalunci kuma ta tashi don kare manufar gaskiya ta Allah), Shafin yanar gizo na Cibiyar Sadarwa ta Al-Kawthar, ranar shigar da labari: 14 ga Maris 2018, ranar dubawa: 12 ga Nuwamba 2026M.
  • Kahhala, Umar Reda, A'alamun Nisa'i fi A'lami Al-arab wa islam, Beirut, Cibiyar Al-Risala, bugu na goma, 1412H/1991M.
  • Maƙrizi, Ahmad Bin Ali, Imta'ul Asma, bugun Muhammad Namisi, Beirut, Dar Al-Kutub Al-Ilmiyya, 1420H.

Ahmad Ibn Hanbal, Musnad Ahmad Ibn Hanbal, Beirut, Dar Sader, babu kwanan wata.

Shafin Intanet Na Bitoote, Ranar Ziyarta: 12 Ga Nuwamba, 2026M.