Jump to content

Daƙiƙa:Sayyid Ali Husaini Khamna'i

Daga wikishia
Sayyid Ali Husaini Khamna'i
Mutum na biyu cikin jagororin gwamnatin juyin juya halin Musulunci ta Iran
LaƙabiAyatullahi Al-Uzma
Tarihin Haihuwa19 Afrilu, 1939M
Tarihin Shahada28 Fabrairu 2026M
Wurin ShahadaTehran gidan jagora
Sunan MataMansura Khojaste Baƙir Zade
ƳaƴaMusɗafa, Mujtaba, Mas'ud da Maisam Ƴaƴa mata: Huda, Bushra
MuƙamaiWakili a majalisar shura ta Musulunci

Limamin Juma'a na Tehran

Jagoran jamhuriyar Musulunci ta Iran
BayanImam Khomaini
MalamaiSayyid Jawad Husaini Khamna'i

Mirza Muhammad Mudarris Yazdi Hashim Ƙazwini Sayyid Muhammad Hadi Milani Haj Agha Husaini Burujerdi Imam Khomaini Murtada Ha'iri Yazdi Sayyid Muhammad Muhaƙƙiƙ Damad

Allama Ɗabaɗaba'i
Rubuce-rubuceƊarhe Kulli Andishe Islami Dar Kur'an

Insane 250 Sale Pishawaye Sadiƙ

Tarjama: Sulhu Imam Hassan (A.S)
Adireshin Mai Lasisi.ir/ Shafin yanar gizo na yaɗa rubuce-rubuce Ofishin Jagora
Sa Hannu


Sayyid Ali Husaini Khamna'i (Rayuwa:1939-2026M) wanda ya shahara a matsayin jagoran gwamnatin jamhuriyar Musulunci ta Iran bayan Imam Khomaini kuma ɗaya daga cikin maraji'an taƙlidi. Kafin juyin juya halin Musulunci a Iran ya kasance na gaba-gaba cikin ƴan gwagwarmaya masu yunƙurin kifar da gwamnatin Pahlawi kuma sakamakon ayyukan gwagwarmaya an kama shi an tsare shi a kurkuku tsawon lokaci da kuma korarsa zuwa wasu garuruwa daban. Bayan nasarar juyin juya halin Musulunci, ya ɗauki alhakin shugabancin ɓangarori daban-daban ciki har da shugabancin ƙasa (Daga 1981-1989M), wakilci a majalisar shura ta Musulunci da limancin juma'a na babban masallacin Tehran. Sannan a shekarar 1989M aka zaɓe shi matsayin jagoran jamhuriyar Musulunci ta Iran ya ci gaba da kasance kan wannan muƙami har zuwa ƙarshen rayuwarsa (27 Fabrairu 2026M)

Ayatullahi Khamna'i ya kasance ma'abocin mahanga a fiƙihu da siyasa, ciki har da haramta saran jiki, fatawar haramcin zagin abubuwa masu tsarki a wurin Ahlus-Sunna da hana amfani da makamin nukiliya, ba da kariya ga ƙungiyoyin gwagwarmaya. ƙalubalantar yaƙi na al'adu, ƙarfafa tattalin arziƙin juriya da samar da hanyoyin warwara ga matsalolin Falasɗinu ta hanyar jin ra'ayoyin mutane. Ya kasance yana ganin jihadi yana girmi taƙaituwa cikin ayyukan soja kaɗai ya kuma jaddada riƙo da jihadi na bayani.

Ya kasance yana da matuƙar alaƙa da kuma ɗamfaruwa da adabi da tarihi na wannan zamani da muke ciki. Haka nan yana da matuƙar damuwa da fannin waƙoƙi. Ana kiran alƙaliminsa da suna "Amin", cikin rubuce-rubucen da ya yi akwai Ɗarhe Andishe Kulli Islami Dar Kur'an (Bijiro da tunani na baki ɗaya na Musulunci a cikin Kur'ani) da "Mutum mai Shekaru 250", "Gina"(Waƙa) da kuma Falasɗinu. Ya fara karatun addini tun yana ƙaramin yaro a makarantun addini na Mashad, Najaf da Qum tare kuma da koyarwa, ya yi almajiranta da karatu a gurin malamai kamar Imam Khomaini da Allama Ɗabaɗaba'i.

Ayatullah Khamna'i a lokacin jagorancinsa ya kasance duk shekara-shekara yana aikewa da saƙonni zuwa ga mahajjata tare da jaddawa haɗin kan Musulmi, da ƙarfafa jigon ƙawancen ƙungiyoyin gwagwarmaya, nusantarwa game da al'amuran siyasar harkokin waje da sojan Iran, samar da cibiyoyin bincike koyarwa a cikin hauza (Makaratar addini) tare da da tallafa musu da kuma yaɗa al'adun Musulunci. Haka nan ya kasance yana sanyawa suna ga kowace shekara sabuwar shekara ta hijira shamsi (Kalandar Farsi) tare kuma da gabatar da jawabi na mataki na biyu na juyin juya hali domin samar da tsare-tsare ga goben gwamnatin Musulunci.

A Asubahin ranar Asabar 10 ga Ramadan wanda ya yi daida da 28 Fabrairu 2026 ya yi shahada sakamakon harin makamai masu linzami da haɗakar Amurka da Isra'ila suka harba a matsuguninsa da yake babban Birnin Tehran Iran.

'Mutum Irina Ba Zai Taɓa Yin Mubaya'a Ga Yazid Ba'
Sayyid Ali Khamna'i ya ce: Al'ummar Iran sun san darussan addinin Musulunci da na Shi'a sosai; sun san abin da ya kamata su yi. Imam Husaini (A.S) ya ce: "Mutum irina ba zai yi mubaya'a ga mutum irin Yazid Bin Muawiya ba." Wato, mutum kamar ni ba zai yi mubaya'a ga mutum kamar Yazid ba. A zahiri al'ummar Iran suna cewa: Al'umma irin mu, da wannan al'ada, da wannan tarihi, da waɗannan manyan koyarwa masu daraja, ba za su yi mubaya'a ga shugabanni irin waɗannan fasiƙai da suke kan mulki a yau a Amurka ba.

Wani ɓangare daga jawabin ya yi yayin ganawarSa da mutanen gabashin Azerbaijan, ranar 28/11/1404 (Kalandar Farsi).

Matsayi

Sayyid Ai Khamna'i ya kasance marja'in taƙlidi kuma jagora na biyu na gwamnatin Jamhuriyar Musulunci ta Iran. Kafin nasarar juyin juya halin Musulunci a Iran ya kasance cikin masu yaƙar manufofin Gwamnatin Pahlawi. Bayan kafa gwamnatin Musulunci ta Iran, ya ɗauki nauyi kula da shugabancin ɓangarori daban-daban. Ra'ayoyi da tunanunnukansa bisa la'akari da jagorancinsa sun kasance suna da muhimmanci na musamam. A ƙasar Iran ana kiransa da take daban-daban kamar Jagora mai babban matsayi, jagoran juyin juya halin Musulunci, Ayatullahi Khamna'i da Imam Khamna'i .

Rayuwa Da Dangi

An haifi Sayyid Ali Khamna'i a birnin Mashad a ranar 19 Afrilu 1939M.[1] Sunan mahaifinsa Sayyid Jawad Husaini Khamna'i (Rasuwa:1986M) ya kasance mujtahidi wanda ya yi karatunsa a hauzar Najaf,[2] ya koyar karatuttukan addini tare kuma da jan ragamar limanci masallacin Siddiƙoƙin kasuwar Mashad (Masallacin mutanen Azebaijan).[3] Haka nan ya kasance cikin limaman masallacin Goharshad.[4]

Nasabar Sayyid Ali Khamna'i tana kaiwa ga nasabar sharifai Afɗasi da Sulɗan Sayyid Ahmad wanda ƙarƙashin tsani da hanya biyar ya kasance daga jikokin Imam Sajjad (A.S).[5] Ɗan Imami Muhammad wanda aka binne shi a Tafrish[Tsokaci 1]ya kasance daga cikin kakanninsa.[6]

Sayyid Husain Khamna'i (Rasuwa:1325H/1907M) wanda ya kasance daga cikin malamai masu goyan bayan tabbatar rubuta kundin tsarin mulki, kuma mahaifi ga matar Muhammad Khiyabani, ya kasance cikin kakanninsa[7] Sayyid Muhammad Khamna'i (Rasuwa: 1353H) wanda aka fi sani da sunan Paiƙambar kuma daga cikin malamai masu goyan bayan kundin mulki shima ya kasance baffansa.[8]

Nasabar Ayatullahi Khamna'i ta ɓangaren mahaifiya tana kaiwa zuwa ga Muhammad Dibaj ɗan Imam Sadiƙ (A.S).[9] Mahaifiyarsa Khadija Mir Damad (Rasuwa:1989M) ɗiyar Sayyid Hashim Mir Damad (Rasuwa: 2021M).[10]

Shahada

Ayatullahi Khamna'i ya rabuta da samun shahada a ranar 27 Fabrairu 2026M, sakamakon harin da Isra'ila ta kai a gidansa.

Shi tare da wasu daga cikin ƴan uwansa da ma'aikatan ofishinsa sun rasa rayukansu sakamakon wannan harin. Wannan kisan ya fuskanci kakkausar suka daga manyan maraji'ai (manyan malaman taƙlidi) na hauzozin ilimi na Najaf da Qum. Wasu daga cikinsu, ciki har da Ayatullahi Nuri Hamadani da Ayatullahi Jawadi Amuli, sun fitar da sanarwa inda suka bayyana jihadi a kan Amurka da Isra'ila a matsayin wajibi na shari'a. Bayan wannan lamari, Majalisar Ƙwararru Ta Jagoranci ta zaɓi Sayyid Mujtaba Khamna'i a matsayin jagora na uku na tsarin Jamhuriyar Musulunci. A lokaci guda kuma, sojojin Iran sun kai hare-hare a cikin aikin Wa'adaus Sadiƙ 4 kan wurare a yankunan da Isra'ila ke iko da su, da kuma sansanonin sojojin Amurka da ke Hadaddiyar Daular Larabawa, Kuwait, Bahrain, Qatar, Jordan da Saudiyya Arabiyya. Wannan lamari ya haifar da zanga-zanga da gagarumin gangami a birane daban-daban na Iran, Iraki, Pakistan, Yaman da wasu ƙasashe.

Tun kafin wannan, Donald Trump da Benjamin Netanyahu sun yi barazanar kashe shi a lokacin yaƙin kwanaki goma sha biyu tsakanin Isra'ila da Iran a shekarar 2025M. Bayan wannan barazana, wasu manyan malaman Shi'a sun bayyana cewa duk wata gwamnati da ta kai hari ga al'ummar Musulmi ko jagorancinta za a ɗauke ta a matsayin muharib (mai yaƙi da Allah da Manzonsa).[11] An gudanar da tarurruka a hauzoyin ilimi na Najaf da Qum,[12] kuma a cikin sanarwar Hauzar Najaf an bayyana cewa duk wani hari kan jagoran Iran yana nufin shelanta yaƙi da Musulmi ne, tare da cin amanar ƙimomin wayewar tauhidi.[13]

Tunanunnuka Na Siyasa Da Na Zamantakewa

An yi bayanin ra'ayoyin Sayyid Khamna'i a fagen siyasa da zamantakewa a cikin jawabai da saƙonn da fatawowi da rubuce-rubucensa.

Gwagwarmayar Siyasa Da Jihadi

Ayatullahi Khamna'i yana da ra'ayin cewa rayuwar Imaman Shi'a a fagen siyasa duk da bambance-bambance na zahiri, ta kasance dawwamammen motsi wanda ya ci- gaba har zuwa shekaru 250 kuma baki ɗayan Imamai Shi'a sun kasance kan gwadaben bunƙasa da haɓɓaƙar da mutumtaka da samar da al'ummar Musulunci kuma a zamaninsu sun kasance suna yaƙar abokan gabarsu ta hanyoyi daban-daban[14] Sayyid Ali Khamna'i bai yarda da taƙaita jihadi a iya sasanni na soja ba, ya yi imani da cewa jihadi ya shafi fagagen siyasa, al'adu, kafofin labarai da tattalin arziƙi.[15] Haka kuma, ya gabatar da jihadi na bayani domin daƙile tasirin maƙiya Musulunci..[16]

Goyan Bayan Haɗin Kai Musulmi A Duk Duniya

Ayatullahi Khamna'i, yana fassara haɗin kan Musulmi da ma'anar kawar duk wata gaba da ƙiyayya tsakankanin al'ummar Musulmi, kuma ɗaukar hakan yana tilasta komawa kan riƙo da wata ayyananniyar aƙida da mazhaba guda ɗaya.[17] Ya tsaya tsayin daka gaban masu kawo rabuwar kai tsakanin Shi'a da Ahlus-Sunna, ya sanyawa waɗannan mutane suna ƴanShi'ar London da Musuluncin Amurka.[18] A shekarar 210 miladiyya bayan Yasir Habib ya bayyana kalaman rashin ladabi kan A'isha matar Annabi (S.A.W), ba tare da ɓata lokaci ba Sayyid Khamna'i ya fitar da fatawar haramcin wulaƙanta ababen girmamawa a wurin mazhabobin Musulunci.[19] Ya kuma jaddada goyan bayansa ga cibiyoyin haɗin kan Musulmi kamar Majma Jahani Taƙribe Mazahibe Islami (Majalisar Duniya ta kusanto da juna na mazhabobin Musulunci) da Majma Jahani Ahlul-Baiti (Majalisar Duniya ta Ahlul-Baiti) cikin shirya manyan tarurruka na Duniya tsakankanin mabambantan addinai da mazhabobi da ganawa da malamai na duniyar Musulunci domin ƙarfafa haɗin kai.[20] Haka kuma ya yi gargadi kan hatsarin saƙonnin ayyukan ƴan amshin shata da yaran ƙasashen waje musamman Ingila, ya bayyana su matsayin mutane da suke da tarihi cikin kawo fitinar rarraba tsakanin mazhabobi a duniyar Musulunci.[21]

'Sayyid Ali Khamna'i': Wasu suna hiyali suna raya cewa tabbatar shi'anci yana ƙunshe cikin zagi da cin mutunci jagorori ababen girmamawar Ahlus-Sunna. A a samsam hakan ya yi hannun riga da koyarwar Imaman Shi'a, a duniyar Musulunci an samu ɓullar wata tashar Radiyo ko Talabijin da sunan shi'anci ba su da aiki sai zagin jagororin Ahlus-Sunna da ababen girmamawar sauran ƙungiyoyin Musulunci, sanannen al'amari suna karɓar kuɗaɗen aikin da suke yi daga ƙasar Ingila, kuɗaɗen aikinsu yana fitowa ne daga aljihun ƙasar Ingila, wannan shi'anci na Ingila, ka da wani ya yi hiyali da tunanin cewa yaɗuwar shi'anci da aƙidun Shi'a da ƙarfafa imani ɗanshi'a ya dogara da wannan rashin ladabi da zage-zage, a a sam ba haka bane, ba komai suke yi sai ɓata sunan shi'anci. Lokacin da kake cin mutunci da zagin aƙidun mutane ba komai kake sai nesanta shi da shi'anci da kore shi daga fahimtarka kuma babu yadda za ayi ya saurari gaskiyar da kake ƙoƙarin nuna masa.[22]

'Ayatullahi Khamna'i'
Saran jiki da wuƙa ba shi da wata alaƙa da addini ko makokin Imamai. Bidi'a ce, babu kokwanto Allah ba zai yarda da wannan aiki ba. Ni ma bana yarda da duk wani mutum da yake aikata hakan[23]

Batutuwan Al'adu Da Yanki

Ayatullahi Khamna'i yana ɗaukar yaƙi na al'adu matsayin hari ido buɗe domin samun iko da tasiri kan al'ummu.[24] wanda aka fara shi tun lokacin mulkin Rida Shah kuma bayan yaƙin Iraƙ tare da Iran sai ya ci gaba.[25] Haka kuma. Yana ganin kalmar "Yammacin Asiya" matsayin mai maye gurbin kalmar Gabas ta tsakiya kuma ita ce mafi inganci da zama daidai.[26] Motsin juyin juya hali da ya faru a ƙasashen Larabawa a shekarar 2010 miladiyya wanda kafafen labarai suka kira shi da farkawar Larabawa[27] Shi ya sa masa suna farkawar Musulunci.[28]

Batun Falasɗinu

  • Hanyar warwara ga batun Falasɗinu a ra'ayin Sayyid Khamna'i shi ne jin ra'ayin baki ɗayan al'ummar Falasɗinu daga Musulminsu da Kiristoci da Yahudawa.[29] Ya yi imani hanya ɗaya ta samun ƴancin Falasɗinawa ita ce gwagwarmaya[30] bin hanyar tattaunawa babu wata riba da za ta kawo wa Falasɗinawa sai dai ma asara da ƙara jinkirta samun ƴancin Falasɗinu.[31]

Tattalin Arziƙi Da Gudanarwa Ta Cikin Gida

Ayatullahi Khamna'i ya gabatar da tattalin arziƙi na gwagwarmaya da amfani da ƙarfi da iko na cikin gida a matsayin hanya ƙalubantar takumkumi.[32]Tare da yawan amfani da wannan kalma "Tattalin arziƙi na gwagwarmaya" ta kai ga wannan kalma ta samu shiga cikin adabin siyasa na ƙasar Iran.[33] Domin jawo hankula mutane ga batutuwan al'ada, addini da tattalin arziƙi, ya ɗauki matakin sanya suna ga shekaru na hijira shamsi (Kalandar Farsi)[34] A watan Bahman shekara 1397shamsi/2018 miladiyya, bisa murnar cika shekara 40 da nasarar juyin juya halin Musulunci, ya fitar da jawabi mai suna bayani kan mataki na biyu na juyin juya hali wanda cikinsa ya bayyana tsare-tsare da tanade-tanade na shekaru 40 na juyin juya halin Musulunci.[35]

Hotan bangon littafin Manzume Fikri Ayatullahi Khamna'i

Hauza (Makarantar Addini) Da Wayewar Musulunci

Ayatullahi Khamna'i cikin wani saƙo da ya aike zuwa ga babban taro na Duniya shekara ɗari da sake kafa hauzar Qum, yana ganin cewa wajibi ne hauza ilimiyya (Makarantar addini) ta kasance mai bunƙasa da kawo sabbin abubuwa, mai ba da amsa ga batutuwa da buƙatu na wannan zamani, tsatace ruhi, mai ɗauke da tunanin juyin juya hali da kuma tanadi da iko cikin tsara al'amuran zamantakewa. Sannan ya bayyana yaɗa sabuwar wayewa da bunƙasar Musulunci matsayin mafi muhimmancin aiki da ya wajaba kan hauzozi.[36]

Adawa Da Sulhu Na Tilashi

Ayatullahi Khamna'i yana ganin gwagwarmaya tafi sauƙin farashi daga sulhu.[37]Ya yi adawa da ƙudurin neman Iran da ta miƙa wuya ta haƙura da haƙƙin na amfana daga makamashin nukiliya. Ya jaddada cewa babu ranar da Iran za miƙa wuya ga yunkuri tilasta mata sulhu ko tilasta mata yaƙi[38]

'Ayatullahi Khamna'i'
Na'am lallai ina nan kan ra'ayina kan kiran wannan yanki namu da sunan “Yammacin Asiya"ba wai Gabas ta tsakiya ba, jumlar Gabas mai nisa, Gabas ta kusa, Gabas ta tsakiya ba daidai ba ne. Wace nesa? daga Turai, kusa da ina? Zuwa Turai, ma'ana dai suna so su ce Turai ce cibiyar Duniya, duk inda yake nesa da Turai sunansa Gabas mai nisa, duk inda yake kusa da su sunansa Gabas ta kusa-kusa, duk inda yake tsakiya sunansa Gabas ta tsakiya, duka wannan sunaye da Turawa suka gabatar da su, a a fa, ba mu yarda da wannan ba, Asiya wata ƙara ce wani babban yanki na duniya, yana ƙunshe da Gabas, Yamma da tsakiya, mu muna cikin Yammancin Asiya, ba wai Gabas ta tsakiya ba.

Jawabi na ganawa da malaman jami'a 22 Mordad 1391 Shamsi/2012

Ra'yoyinsa Na Fiƙihu

Ayatullahi Khamna'i a fage na addini da fiƙihu yana da ra'ayin haramta saran jiki da wuƙa domin juyayi kuma yana ganin hakan a matsayin bidi'a[39] Yana ganin halaccin yin Itikafi a cikin masallatan da bana juma'a ba amma da niyyar muna sa ran Allah ya bamu lada[40] kuma cikin babin Al-gina'u (Waƙa) da Muzik (Music) yana da ra'ayin cewa duk wata waƙa da take tattare da wasa da wargi tana ɓatarwa daga hanyar shiriya[41] Haka nan, yana ganin muzik tana janyo rashin damuwa da al'amuran addini da wajibai na shari'a kuma haramun ce.[42] Har ila yau. Ya sanar da haramta ƙera nukiliya amfani da shi da sauran makaman kisan ƙare dangi.[43] Kuma zagin ababen girmamawar mazhabobin Musulunci haramun ne..[44] A ra'ayinsa, mace tana gado daga dukkanin dukiyar mijinta ciki har da dukiyar da ba ta cirata kamar gida da fili.[45] Wannan ra'ayi ya saɓa da ra'ayin sauran malaman fiƙihu da suke ganin kaɗai mace za ta samu gado ne a iya dukiyar mijinta da take iya ciratuwa.[46]

Nazarin RayuwarSa A Fagen Karatu

Karatu

Sayyid Ali Khamna'i ya fara karatu daga makaranta ta gida tun yana da shekaru huɗu, daidai lokacin da yake makaranta Firamare ya kammala koyan karatun Kur'ani da tajwidi[47] Ya fara karatun addini a birnin Mashad, ya kammala daurar karatun sharar fage da matakai na hauza a makarantun Sulaiman Khan da Nawab. Daidai lokacin da yake karatun hauza ya ci gaba da karatun Sakandira zuwa shekara biyu na junior secondary.[48]

A shekarar 1952 miladiyya, ya halarci darasin bahasul kharijul fiƙhi na Sayyid Muhammad Hadi Milani, a shekarar 1956 miladiyya ya tafi Najaf tare da rakiyar iyalansa ya halarci darasussukan hauza Najaf, amma sakamakon mahaifinsa ba shi da sha'awar zaman a Najaf sai ya baro can ya dawo Mashad[49] ya halarci darasussukan Ayatullahi Milani kuma a shekarar 1957 miladiyya ne ya koma hauzar Qum.[50]

A shekarar 1964 miladiyya saboda taimakawa mahaifinsa sai ya bar Qum ya sake komawa birnin Mashad ya koma halartar darasussukan Ayatullahi Milani ya ci-gaba har zuwa 1970 miladiyya.

Malamansa

Sayyid Jalil Husaini Sistani, Sayyid Jawad Khamna'i, Mirza Muhammad Mudarris yazdi, Hashim Ƙazwini, Sayyid Muhammad Hadi Milani, Sayyid Husaini Ɗabaɗaba'i Burujerdi, Imam Khomaini, Murtada Ha'iri Yazdi, Sayyid Muhammad Muhaƙƙiƙ Damad da Allama Ɗabaɗaba'i sun kasance daga malaman Ayatullahi Khamna'i.[51] Haka kuma an naƙalto cewa ya halarci darasussukan Falsafa na Mujtaba Ƙazwini na gajeran lokaci.[52]

« Sayyid Ali Khamna'i cikin maganarsa zuwa ga membobin na musamman da ƙungiyar ilomomin Musulunci na hukumar gidan Talabijin da Radiyo na jamhuriyar Musulunci: dangane da abin da ya shafi fannin ilimomi... ina da ƙwarewa a wannan aiki na ku; ma'ana idan kuna neman wani mutum da zaku tattauna tare da shi a matsayin ƙwararre, ya kamata ku tuntuɓe ni, haƙiƙa ni ɗalibi wanda ya ƙarar da rayuwarsa cikin isar da saƙon ilimomin Musulunci, bawai kaɗai cikin sanin ilimomin Musulunci ba kaɗai-ya wuce haka, idan har ban zuzuta na zurfafa da yawa ba, zan iya cewa shekarun da na yi cikin halartar batutuwan ilimi masu sarƙaƙiya gaske ya kai gwargwadon shekarunsa na haihuwa cikin wannan zama akwai gama-garin mutane, masana da malamai da manyan malaman addini duk mun kasance tare da juna, na zauna mabamban mutane na san menene ilimomi, yaya ake bayaninsu, yaya ake isar da su da kuma yaya muhimmancinsu yake.[53] »

Koyarwa

Ayatullahi Khamna'i yayin da yake koyar da darasin bahasul kharij a Husainiyyar Imam Khomaini 26 Aban 1398shamsi/2019 miladiyya[54]

Sayyid Ali Khamna'i tun daga farkon dawowa Mashad, ya shagaltu da koyarwa a suɗuhu ( Matakan karatu na sama a hauza) ya koyar da fiƙihu da usul, haka nan ya kasance yana koyarwa a majalisin tafsirin Kur'ani wanda ƙofarsa ta kasance buɗe ga dukkanin mutane. Daga 1969 miladiyya ya fara koyar da ɗalibai darasin tafsirin Kur'ani mai zurfi ya ci gaba har zuwa shekarar 1978 miladiyya kafin kama shi da korarsa zuwa Iranshahar.[55] Bayan shekaru ciki har da lokacin da yake shugaban ƙasar Iran ya dawo ya ci-gaba da wannan koyarwa, bayan zama jagora daga shekarar1990 miladiyya ne ya fara gabatar da darasin kharijul fiƙihi a Husainiyyar Imam Khomaini ya koyar da babukan jihadi, ƙisasi, kasuwancin haramun da sallah.[56]

Marja'iyya

Labarin sanar da marja'iyyar Ayatullahi Khamna'i a jaridar Iɗɗila'at (13 Azar 1373shamsi)

A cikin shekarar 1995 miladiyya bayan rasuwar Muhammad Ali Araki, majalisar malamai mai suna jami'atul mudarrisin hauzatul ilimiyya Qum (Ƙungiyar malamai masu koyarwa a makarantun addini) da ƙungiyar malamai ƴangwagwarmaya, suka ayyana shi matsayin marja'in taƙlidi. Sai dai cewa ya sanar da su cewa Iran ba ta da buƙatuwa da marja'iyyarsa, kaɗai zai karɓi buƙatu da roƙo ne daga ƴanshi'a daga wajen Iran..[57]rubutu na farko da aka wallafa daga gare shi shi ne littafi mai suna "Ajwibatul Istifta'at"wanda ya ƙunshi amsoshin tambayoyin ƴanshi'a.

Rubuce-rubuce

Ayaullahi Khamna'i ya yi talifi da tarjama cikin fagagen ilimin Rijal (Ilimin sanin marawaita), tafsiri, fiƙihu, aƙida da tarihinin Musulunci. Cikin rubuce-rubucensa za mu iya ishara da Cehar Kutube Asli Ilme Rijal (Litattafai huɗu na asali a ilimin Rijal), Az Jefaye Namaz (Sirrikan Sallah), Guftare Da Babe Sabre (Bincike Game da Haƙuri), Ruhe Tauhid (Ruhin tauhidi). Haka kuma ya tarjama adadin wasu litattafai ciki har da rubuce-rubucen Sayyid Ƙuɗub.

Wasu daga cikin litattafan da aka tattaro sun haɗa da jawabinsa mai suna Ɗarhe Andishe Kulli Dar Kur'an, Falasɗin Az Manzare Ayatullahi Khamna'i, Gina Insane 250 Sale, Shu'a'i Az Nayyire A'azam da kuma Aftabe Dar Mosaf waɗannan rubuce-rubuce ra'ayoyi nasa game da Kur'ani, Annabi da Imaman Shi'a, batutuwan siyasa da zamantakewa da falsafar Musulunci. Haka kuma ya yi waƙar gazali game da haɗuwar Musa (A.S) gaba da gaba tare da Fir'auna da matsafan da Fir'auna ya gayyato, wace an buga ta kuma an yi ishara kanta lokacin ofireshin ɗin wa'adus sadiƙ (Ofireshin kare kai mai suna alƙawari na gaskiya) da ya kasance a shekarar 2024 miladiyya.[58]

Gwagwarmayar Siyasa Kan Gwamnatin Pahlawi

Ayatullahi Khamna'i ya kasance ɗan gwagwarmaya mai adawa da gwamnatin Pahlawi kuma da masu yaɗa yunƙurin juyin juya halin Musulunci a Iran. Ana jingina fara ayyukansa na siyasa bayan ganawarsa da Sayyid Mujtaba Nawab Safawi a Mashad. Sakamakon gabatar da jawabai da laccoci na suka ga gwamnati mai ci an kama shi an tsare shi a lokuta daban-daban[59] an haramta masa ayyukan addini kamar yin limanci, gabatar da jawabi da koyarwa.[60] Duk da haka ya ci-gaba da gabatar da ayyukansa a ɓoye.[61] Ya fara shirya majalisin tafsirin Kur'ani a makarantar Mirza Jafar, masallacin Imam Hassan da masallacin Alƙibla da kuma gidansa, daga baya a watan Azar shekara ta 1352shamsi/1974 miladiyya sai aka mayar da majalisin zuwa masallacin karama.[62]

Ya kasance yana da alaƙar sadarwa da tuntuɓa mai ƙarfi tare da Sayyid Mahmud Ɗaliƙani, Mahadi Bazargan da Yadullahi Sahabi da aka tsare su a kurkuku sakamakon goyan bayan Imam Khomaini.[63] Wasu lokuta ya kai zuwa kurkuku domin ziyarta waɗanda aka tsare.[64] Khamna'i tare da wasu adadi daga malaman addini ciki har da Abdur-Rahim Rabbani Shirazi, Sayyid Muhammad Husaini Baheshti, Akbar Hashimi Rafsanjani da Muhammad Taƙiyyu Misbahu Yazdi[65] Ya kasance memba cikin ƙungiyar mutane 11 da aka kafa ta ƙarfafa Hauzar Qum da goyan bayan gwagwarmaya da yaƙar manufofin gwamnatin Pahlawi.[66] Ƙoƙari cikin ƙarfafa marja'iyyar Imam Khomaini sun kasance daga cikin sauran ayyukansa na siyasa[67]

Tura Shi Gudun Hijira Zuwa Iranshahar Da Jirafte

A watan Azar shekara 1356shamsi/1978 miladiyya sakamakon ayyukansa na siyasa an kore shi zuwa Iranshahar[68]Sawak a watan Mordad shekara 1357shamsi/1978 miladiyya sun kore shi zuwa Jirafte.[69] Ya zauna a can har na kusan wata ɗaya da rabi. An fitar da hukuncin korarsa bayan gama taron addu'ar Sayyid Musɗafa Khomaini a masallacin Mulla Hashim da yake Mashad.[70] A lokacin korarsa bai yi ƙasa a gwiwa cikin ci gaba da ayyukansa na siyasa.

Litattafan Aghaye Iranshahar[71] da Bartab'id[72] riwayoyi ne da ya gabatar da suka ƙunshi halartar kora ta tsawon kwanaki 258.

Bayan Nasarar Juyin Juya Halin Musulunci A Iran

Memba A Majalisar Shura Ta Juyin Juya Hali

Ayatullahi Khamna'i tun farkon kafa majalisar shura ta juyin juya halin Musulunci a watan De shekara ta 1357shamsi/1979 miladiyya ya kasance yana halartar zamam majalisi[73] ya ci gaba da kasancewa memba a wannan majalisa har zuwa gama aiki a watan Tir shekara ta 1359shamsi/1981 miladiyya.[74] Majalisar shura ta juyin juya halin Musulunci an ɗora mata alhakin yanke muhimman shawarwari game da gwagwarmaya ciki har da tattaunawa da ƙusoshin gwamnatin Pahlawi da ƙasashen waje, kafa kwamitin tarbar Imam Khomaini yayin dawowarsa Iran daga Faransa[75] da gabatar da Mahadi Bazargan a matsayin shugaban ƙasa na gwamnatin wucin gadi.[76]

Halartar Hukumomin Tsaro Da Na Soja

A watan Tir shekarar 1358shamsi/1979 miladiyya, an naɗa shi shugaba kan al'amuran juyin juya hali da ma'aikatar tsaro ya kuma kasance memba a kwamitin kula da harkokin tsaro.[77]Haka kuma ya kasance mai kula da cibiyar kula da muhimman takardu da kuma shugabancin Dakarun Kare Juyin Juya Halin Musulunci.[78] Sai dai cewa a wata Isfandi shekarar 1358shamsi/1979 miladiyya sakamakon tsayawa takara a majalisar shura ta juyin juya halin Musulunci ya yi murabus daga wannan muƙami.[79] Bisa hukuncin Imam Khomaini a ranar 20 ga watan Ordibeheshi shekara ta 1359shamsi/1980 miladiyya, ya zama wakilin Imam Khomaini cikin babbar majalisar shura ta tsaro kuma kakakinsa a wannan majalisa, a lokacin da yake shugaban ƙasa ya kasance shugaban babbar majalisar shura ta taimakawa harkokin yaƙi.[80]

Taka Rawa Cikin Kafa Jam'iyyar Jamhuriyar Musulunci

Khamna'i tare da Sayyid Muhamad Husaini Baheshti, Muhammad Jawad Bahonar, Akbar Hashimi Rafsanjani da wasu daban, a lokacin gwagwarmayar kafa jamhuriyar Musulunci sun tsaya tsayin daka cikin samar da ƙungiyar siyasa ta gwagwarmaya[81] wace aka kafa ɗauke da suna jam'iyyar jamhuriyar Musulunci a ranar 29 ga watan Bahman 1357shamsi/1978 miladiyya.[82] Ayatullahi Khamna'i ya taka muhimmiyar rawa cikin samar da ƙudurin manufofi da kamfen wannan jam'iyya[83] A watan Shahriwar 1360shamsi/1981 miladiyya an zaɓe shi matsayin babban sakatare na wannan jam'iyya.[84] A shekarar 1362shamsi/1983 miladiyya an sake babban sakatare kuma memba na babbar majalisar shura.[85]

Hukuncin Naɗa Ayatullahi Khamna'i Limancin Juma'a A Tehran:

Da sunan Allah Mai Rahma, Mai Jin ƙai Godiya ga babban malami, Sayyid al-A'alam Hujjatul al-Islam, Ayatullahi Alhaji Sayyid Ali Khamna'i (Allah ya dawwamar da failarsa). Tun daga lokacin da Hujjat al-Islam, Ayatullahi Montazeri, ya bayyana cewa yana son dakatawa daga jagorancin limancin Jumu'a na Tehran, kuma kasancewar ku, Alhamdulillah, kuna da kyakkyawar tarihin ayyuka da ilimi, wanda ya cancanci jagorancin Jumu'a na Tehran, na naɗa ku a matsayin limamain Jumu'a na Tehran. Ina rokon Allah Maɗaukakin Sarki ya ba ku nasara wajen jagorantar mutane da kuma shiryar da su

Ranar da aka rubuta: Tarihin Ajiya, Imam Khomaini, Sahifa Imam, Cibiyar Tsare-tsare da Wallafa Ayyukan Imam Khomaini, Juzu'i na 12, Shafi na 116.

Limancin Sallar Juma'a A Tehran

Imam Khomaini a ranar 24 ga watan De shekarar 1358shamsi/1979 miladiyya, ya naɗa Ayatullahi Khamna'i limancin sallar juma'a a Tehran.[86] Cikin matakan da ya ɗauka a lokacin da yake a wannan muƙami, akwai ba da shawara game da shirya bita da ƙara juna sani ga limaman juma'a domin samar da kafar sadarwa da daidaito ga limaman juma'a[87] da kuma gabatar da huɗubobi cikin harshen Larabci bayan huɗuba ta biyu cikin harshen Farsi.

Wakilcin Majalisar Shura Ta Musulunci

Ayatullahi Khamna'i cikin zaɓe na daura ta farko ta majalisar shura ta Musulunci wanda aka shirya a watan Isfandi 1358shamsi, tare da jaddada goyan ga ƙungiyar malamai ƴangwagwarmaya, jam'iyyar jamhuriyar Musulunci[88] ya samu nasarar shiga majalisa bayan an zaɓe shi daga Tehran kuma ya kasance memba kuma shugaba na kwamitin kula da al'amuran tsaro.

Yunƙurin Kashe Ayatullahi Khamna'i

A ranar 6 ga watan Tir shekara ta 1360shamsi/1981 miladiyya, an yi yunƙurin hallaka shiyayin da yake gabatar da jawabi a masallacin Abu Zar Tehran.[89] Wannan hari ya yi matuƙar jikkata shi da lahanta lafiyar jikinSa daga ɓangaren kafaɗarsa da ƙirjinsa da hannunsa na dama.[90] Da farkon an jingina wannan yunƙurin hallaka shi ga ƙungiyar ta'addanci ta Alfurƙan[91]Amma wasu madogarai sun ɗora alhakin wannan hari kan ƙunƙiyar mujahidun Khalƙi.[92]

Lokacin Da Yake Shugaban Ƙasa

A ranar 10 ga watan Mehr shekara ta 1360shamsi/1981 miladiyya Sayyid Khamna'i tare da samun kashi 95.11% na ƙuri'u an zaɓe shi a matsayin mutum na uku cikin jerin shugabannin gwamnatin jamhuriyar Musulunci ta Iran.[93] Cikin wannan zaɓe da aka yi bayan shahadar Muhammad Ali Raja'i (Shugaban ƙasar Iran na biyu bayan nasarar kafa gwamnatin Musulunci), babbar majalisar shura ta jam'iyyar jamhuriyar Musulunci da ƙungiyar malamai masu koyarwa a hauzar Qum sun goyi bayan takararsa cikin zaɓen shugaban jamhuriyar Musulunci. Imam Khomaini duk da cewa har zuwa wancan lokaci ya kasance yana adawa da shigar malaman addini takarar muƙamin shugabancin jamhuriyar Musulunci, amma ya amince da takarar Ayatullahi Ali Khamna'i.[94] a ranar 25 Mordad shekara ta 1364shamsi/1985 miladiyya a karo na biyu ya sake samun ƙuri'u miliyan 12 da dubu 205 da dubu 12 ma'ana kashi 85% daga ƙuri'u miliyan 14 da dubu 238 da 587. Da haka ne aka sake zaɓarsa matsayin shugaban ƙasa a karo na biyu, har zuwa watan Mordad shekara ta 1368shamsi/1988 ya ci gaba da kasancewa kan wannan muƙami.

Imam Khomaini a lokacin shugabancin Ayatullahi Khamna'i domin warware saɓani da bambance-bambance daban-daban na majalisar shura ta Musulunci da kuma majalisar masu gadi cikin rattaba hannu kan daftarori daban-daban, ya amince da kafa majalisar fayyace maslahar gwamnati.[95] Ayatullahi Khamna'i shi ne ya fara kasancewa shugaban wannan majalisa[96] kuma ya ci gaba da zama a wannan muƙami har zuwa ƙarshen daurar shugabancinsa na ƙasar Iran.[97]

Jakadun Ƙasashen Waje

Lokacin shugabancin Ayatullahi Khamna'i ya kai ziyarar aiki zuwa ƙasashen Siriya, Libya, Aljeriya, Fakistan, Tanzaniya, Zimbagwe, Angola, Muzambik, Yogosalabiya, Romaniya, Sin da Koriya ta Arewa.[98] Kafin shugabancin jamhuriyar Musulunci daga ranar 21 ga watan Bahman zuwa 6 ga wata Isfandi shekarar 1359shamsi/1980 miladiyya ya je ƙasar Indiya domin isar da saƙon Musulunci.[99]

Ayatullahi Khamna'i a ranar 31 ga watan Shahriwar shekarar 1366shamsi/1986 miladiyya, ya gabatar da jawabi cikin zama na 42 na majalisar ɗinkin duniya. Wannan ne karo na farko da wani shugaban jamhuriyar Musulunci ta Iran ya fara halartar zama na majalisar ɗinkin Duniya.[100][Tsokaci 2] Haka kuma a Satumba 1986 miladiyya ya halarci a zama karo na takwas da shugabannni ƙasashe takwas da ba na ƙawance ba wanda ya kasance a babban birnin Harare na ƙasar Zimbagwe.[101]

Goyan Bayan Musulmi Ƴangwagwarmaya

Goyan bayan Iran ya ƙaro sosai ga ƙungiyoyin gwagwarmaya a Labanun, Falasɗinu, Iraƙ da Afganistan, taimakon Iran gare su ya ƙarfafa matsayin waɗannan ƙungiyoyi a Yammacin Asiya da ma duniya baki ɗaya.[102] Kafa jam'iyyar haɗin kan Musulunci daga ƙungiyoyi 8 na Afganistan kuma babbar majalisar juyin juya hali ta Iraƙ duka suna cikin waɗannan ayyuka.

Kafa Gidauniyar Da'iratul Ma'arif Islami (Babbar Kundin Bayanai Na Musulunci)

Ayatullahi Khamna'i ya jagoranci kafa gidauniyar Da'iratul Ma'arif Islami a shekarar 1983 miladiyya da manufar rubuta rubuta babban kundin bayanai na Musulunci. Ya yi imani cewa Kundin bayanai na Yammacin duniya (Encyclopedia) da suka rubuta su domin bayanan Musulunci mafi yawan lokuta za ka samu cewa an rubuta su ƙarƙashin tasirin tunani na yammacin Duniya.[103] Kundin Bayanai na duniyar Musulunci ya ƙunshi litatattafai jildi sittin, kuma zuwa Ordibeheshti shekara ta 1403/2025 miladiyya an samu nasarar wallafa guda 32 da buga su an fitar da su.[104]

Lokacin Shugabancin Jamhuriyar Musulunci Ta Iran

Bayana rasuwar Imam Khomaini a ranar 4 ga watan Yuni 1989 miladiyya, majalisar ƙwararru ta jagoranci a wannan rana sun shiyra zama tare da zaɓar Ayatullahi Khamni matsayin jagoran gwamnatin jamhuriyar Musulunci.[105] Bayan nazarin dokokin mulki da kuma shirya jin ra'ayin dukkanin al'ummar ƙasa, majalisar ƙwararru ta jagoranci bisa la'akari da sabbin dokokin mulki sun sake kaɗa ƙuri'a tare da jaddada goyan bayansu ga zaɓar Ayatullahi Khamna'i matsayin magajin Imam Khomaini. Bisa shaidu na sautin murya da aka fitar daga tattaunawar da ta guda cikin majalisar ƙwararru ta jagoranci, cikin wannan zama, Akbar Hashimi Rafsanjani ya kawo wata magana da Imam Khomaini ya yi wace cikinta ya bayyana Ayatullahi Khamna'i matsayin wanda yake da cancanta da kasancewa magajinsa.[106]

Bayan wannan zaɓe, masu riƙe da mukamai a wannan gwamnati, gidan Imam Khomaini, maraji'an taƙlidi da sauran ɓangarorin al'umma dukkaninsu sun yi mubaya'a ga Ayatullahi Khamna'i.[107] Sayyid Ahmad Khomaini, ya aike da saƙon taya murna ga zaɓarsa jagora ya kuma bayyana cewa wajibi yin biyayya ga umarnonin Waliyul Faƙihi.[108] Wannan mubaya'a ta kasance cikin tsarin gungun jama'a da tarurrukan al'umma cikin sassan ƙasar Iran.[109]

Saƙon Shekara-shekara Zuwa Ga Mahajjata

Aikewa da saƙo na shekara-shekara a taron aikin hajji zuwa ga mahajjata yana daga cikin ayyukan Ayatullahi Khamna'i a lokacin jagorancin jamhuriyar Musulunci.[110] Cikin wannan saƙo ya kasance yana jaddada kira kan batutuwa na duniyar Musulunci da suka haɗa da haɗin kan Musulmi da wazifofin da suke wuyan al'ummar Musulmi.[111] Saƙo na farko da ya fara aikewa ya kasance a shekarar 1990 miladiyya, cikin wannan saƙo ya jaddada kira kan raya sasanni na siyasa, ibada da tushen barranta daga mushrikai, kuma ya yi magana game da waƙi'ar hajjin jini da cikin wannan waƙi'a hukumar Saudiya ta aikata kisan kiyashi kan mahajjatan Iraniyawa da hana su zuwa hajji.[112] Saƙonsa na ƙarshe da ya aike ga taron mahajjata ya kasance a shekarar 2025 miladiyya gabanin shahadarsa.[113]

Jaddada Goyan Baya Ga Ƴan Gwagwarmaya

Ƙawancen Ƴan Gwagwarmaya Ayatullahi Khamna'i ya kasance na gaba-gaba cikin masu goyan bayan ƙungiyoyin gwagwarmaya.[114] Bisa rahotanni na wasu bincike da aka yi, goyan bayansa ga ƙara ƙarfafa ƙarfin ikon ƙungiyoyin gwagwarmaya, musammam na Falasɗinu, ya taimaka cikin canja lissafin gwagwarmaya a yankin Yammacin Asiya.[115]

Ayatullahi Khamna'i Cikin Takaice Magana Kan Tattaunawar Makamashin Nukiliya Iran+5:'
Ko a rattaba hannun kan takardar daidaitawa, ko kar a ratttaba hannu, mu ba zamu janye hannu daga taimakon abokanmu a wannan yanki ba: ba zamu dena goyan bayan al'ummar Falasɗinu da ake zalunta ba, ba zamu dena taimakon al'ummar Yaman da ake zalunta ba, haka gwamnatin Siriya, ba zamu dena goyan bayan al'ummar Bahrain da ake zalunta ba, kuma mujahidai na gaskiya ƴangwagwarmaya na Labanun da Falasɗinu, za su ci gaba da kasancewa cikin samun goyan bayanmu[116]

Umarnin Yaƙi Na Soja Tare da Isra'ila

A ranar 14 Afrilu shekara ta 2024 cikin martani kan harin da Isra'ila ta kai kan ofishin jakadancin Iran a Dimashƙi Siriya, dakarun kare juyin juya halin Musulunci sun harba makamai masu linzami tare da jirage marasa matuƙa zuwa mamayayyar ƙasar Falasɗinu.[117] Wannan shi ne karo na farko da Iran ta tunkari Isra'ila gaba da gaba.[118] Kafin wannan ofireshin da ƙaddamar da hari, Ayatullahi Khamna'i ya ja kunne Isra'ila ya gargaɗeta[119] da cewa za su bata amsa da sai ta yi nadamar taɓa su da ta yi[120] Haka kuma a 23 ga watan Khordad shekara ta 1404shamsi/2025 miladiyya bayan Isa'ila ta kai hare-haren soja kan Iran tare da kashe wasu adadi daga kwamandoji kare juyin juya hali da masana fasahar makamashin nukiliya, ya shelanta cewa dakarun Iran masu ɗauke da makami da sannu za su kai hari mai nauyin gaske kan Isra'ila[121]Daidai lokacin da ake fitar da jawabansa, dakarun ƙasar Iran sun ƙaddamar da hare-haren soja kan sansanin tsaro da soja cikin mamayayyar ƙasar Falasɗinu[Akwai buƙatar kawo madogara]

Umarnin Kai Hare-haren Kan Sansanonin Amurka A Yammacin Asiya

Ayatullahi ya bayar da umarnin kai harin makamai masu linzami kan sansaonin Amurka a Yammacin Asiya. Bisa umarninsa dakarun kare juyin juya halin Musulunci a shekarar 2019 miladiyya cikin martani kan kashe Ƙasim Sulaimani sun ƙaddamar da hare-haren rokoki da jirage marasa matuƙa kan sansanin Ainul Asad na Amurka da yake Iraƙ. Haka kuma a shekarar 2025 miladiyya cikin martani kan hare-haren da Amurka ta kai tashoshin makamashin nukiliya na Iran, dakarun kare juyin juya halin Musulunci sun ƙaddamar da ofireshin Na Busharar Nasara kan sansanin Al'udaida na Amurka da yake a ƙasar Ƙatar.

Kira Kai Tsaye Ga Matasan Yammacin Turai Domin Fahimtar Musulunci

A shekarar 2014 miladiyya bayan faruwar wani ta'addanci a ƙasar Faransa ta hannun wata ƙungiya da take jingina kanta da Musulunci, Ayatullahi Khamna'i ya fitar da saƙo zuwa ga matasan ƙasashen turai da Arewacin Amurka, cikin wannan saƙo ya kira su domin fahimtar Musulunci suna buƙatuwa da yin nazarin Kur'ani da salon rayuwar Annabi Akram (S.A.W).[122] Wannan saƙo ƙarƙashin taken "Wasiƙa domin ku"da tarjama shi zuwa yarurruka daban-daban an yaɗa shi a kafofin sadarwa na zumunta.[123] A ranar 8 ga watan Azar shekara ta 1394shamsi/2015 miladiyya bayan boren masu sanye da ƴarshara ruwan ɗorawa a Paris babban birnin Faransa, ya sake rubuta wata wasiƙa zuwa ga matasan Yammacin turai[124]

Bayyana Kasancewa Tare da Ɗaliban Jami'a Masu Goyan Falasɗinawa

Ayatullahi Khamna'i a 5 ga watan Khordad shekara ta 1403shamsi/2024 miladiyya, cikin wata wasika da ya fitar zuwa ga ɗaliban jami'a masu goyan bayan Falasɗinawa a jami'o'in Amurka ya bayyana kasancewa tare da su. Cikin wannan wasiƙa ya bayyana waɗannan ɗalibai matsayin ɓangare daga ƙawancen masu gwagwarmaya kuma Amurka ita ce babbar mai kare Isra'ila, ya kuma jaddada ci gaba da ba da kariya ga haƙƙin Falasɗinawa, haka kuma tabbatar da cewa tsayu ƙyam kan hanyar gaskiya yana daga cikin darasussukan da Kur'an ya koyar da su ga mutan, ya kuma musu nasiha kan nazari da fahimtar Kur'ani.[125]

Ma'aikatun Da Aka Samar Tare da Goyan Bayan Ayatullahi Khamna'i

  • Majalisar Ahlul-Baiti Ta Duniya (Majalisar Duniya Ta Ahlul-Baiti): An kafa ta a shekarar 1990 miladiyya. Hukuma ce da take aiki na yaɗa ilimin Kur'ani da Ahlul-Baiti (A.S) da kuma tallafawa mabiya Ahlul-Baiti a faɗin duniya.[126]
  • Majalisar Duniya Ta Kusantar Mazhabobin Musulunci, (An kafa ta a shekara ta 1990 miladiyya) Wata hukuma ce da ta ƙunshi ƙungiyoyi na malaman addini a duniyar Musulunci domin kusanto da juna tsakanin mazhabobin Musulunci.
  • Cibiyar Binciken Kimiyyar Musulunci Ta Kwamfuta (An kafa ta shekarar 1990 miladiyya): An samar da wannan cibiya domin sauƙaƙa samun madogarai da matanan ilimomin Musulunci ta hanyar fasahar ƙwaƙwalwar zamani ta tattara bayanai cikin sauƙi.[127]
  • Cibiyar Da'iratul Ma'arif Na Fiƙihun Musulunci Bisa Mazhabar Ahlul‑Baiti (A.S) (Cibiyar babban kundin bayanai na fiƙhun Musulunci bisa mazhabar Ahlul-Baiti), an kafa wannan cibiya a shekarar 1991 miladiyya, cibiya ce ta zurfafa bincike na ilimi a fagen fiƙihu, usul da kalam (Aƙida).
  • Jami'atul Mustafa Al-Alamiyya (An kafa ta a 2007 miladiyya): wata cibiya ce ta Hauza da aka samar da ita domin tarbiyyar ɗalibai waɗanda ba Iraniyawa ba da yaɗa ilimomin Musulunci.[128]
  • Markaz Khadamate Hauzehaye Ilimiyye (An kafa ta shekarar 1991 miladiyya) domin gabatar da hidima ga ɗalibai da ba su samu aikin yi da zai ɗauki nauyin rayuwarsu ba da kuma samar musu da matsugunai da sauran hidimomi.[129]
  • Hukumar tsayar da sallah: wata hukuma ce ta musamman da take yaɗa tsayar da sallah da faɗaɗa ta.[130]

Aike Da Saƙo Zuwa Ga Zaman Hazara Na Shugabannin Addinai

Ayatullah Khamna'i a Oktoba 2000 miladiyya, ya aike da saƙo zuwa ga zaman hazara na shugabannin addini wanda aka shirya a majalisar ɗinkin Duniya domin samar da sulhu a Duniya wanda, cikin wannan saƙo ya tunatar da cewa masu neman iko sun yi amfani da addini cikin munanan manufofinsu, kuma babban ƙalubalen da yake gaban jamhuryar Musulunci ta Iran shi ne lalata makirce-makircen da manya-manyan masu neman ƙarfin iko na Duniya da suke neman ƙaƙabawa Iran.[131] Ayatullahi Jawadi Amoli wakilin Iran a wannan zama ne ya karanta wannan saƙo.[132]

Martanoni Kan Barazanar Kashe Ayatullahi Khamna'i

Da Shugaban Ƙasar Amurka Ya Yi Bayan barazanar kashe Ayatullahi Khamna'i da Donal Turom da Natanyaho suka yi a lokacin yaƙin Iran tare da Isra'ila shekarar 2025 miladiyya, wasu daga cikin maraji'an taƙlidi na Shi'a sun bayyana cewa duk wata hukuma da take barazanar hallaka al'ummar Musulmi ko shugabanta ana la'akari da ita matsayin muharaba (Wanda ya zare makami domin tsoratar mutane).[133]Haka nan an shirya tarurrukan a hauzar Qum da Najaf[134] A cikin jawabin da Hauzar Najaf ta fitar ta bayyana cewa duk wani yunƙurin cutar da jagoran Iran, daidai yake da shelar yaƙi tare da al'ummar Musulmi kuma ha'intar darajojin wayewar tauhidi ne..[135]

Bayanin kula

  1. تاریخ تولد دقیق رهبر انقلاب به روایت خودشان خبر آنلاین
  2. Sharif Razi, Gunjine Daneshmandan, sh 128
  3. Sharif Razi, Gunjine Daneshmandan, sh 128
  4. Zangane, Mashahir Madfun Dar Haram Ridawi, j 1 sh 77
  5. «Nigahi Guzara ba Zendeginame-ye Hazrat Ayatullahi Uzma Sayyid Ali Husaini Khamna'i», shafin Ofishin Kula da Adanawa da Yada Ayyukan Hazrat Ayatullahi Uzma Khamna'i..
  6. «آستان امامزاده محمد(ع) - تفرش»، ISNA.
  7. «Nigahi Guzara ba Zendeginame-ye Hazrat Ayatullahi Uzma Sayyid Ali Husaini Khamna'i», shafin Ofishin Kula da Adanawa da Yada Ayyukan Hazrat Ayatullahi Uzma Khamna'i.
  8. «Nigahi Guzara ba Zendeginame-ye Hazrat Ayatullahi Uzma Sayyid Ali Husaini Khamna'i», shafin Ofishin Kula da Adanawa da Yada Ayyukan Hazrat Ayatullahi Uzma Khamna'i.
  9. Zangane, Mashahir Madfun Dar Haram Ridawi, j 1 sh 458
  10. «Nigahi Guzara ba Zendeginame-ye Hazrat Ayatullahi Uzma Sayyid Ali Husaini Khamna'i», shafin Ofishin Kula da Adanawa da Yada Ayyukan Hazrat Ayatullahi Uzma Khamna'i.
  11. «آیت‌الله مکارم شیرازی: تهدیدکننده رهبری و مرجعیت حکم «محارب» دارد»، Kamfanin Dillancin Labarai na Jamhuriyar Musulunci (IRNA).«پاسخ استفتا از مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی نوری همدانی «مدظله العالی» در پی تهدید آمریکا و رژیم صهیونیستی نسبت به مقام معظم رهبری «دامت برکاته»»،Ofishin Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Nuri Hamadani.
  12. «واکنش قاطع مراجع تقلید و علما نسبت به گستاخی ترامپ به رهبر انقلاب»،Kamfanin Dillancin Labarai na Rasa..
  13. «حوزه علمیه نجف بر علیه تهدید گستاخانه «ترامپ جنایت‌کار» مبنی بر ترور امام خامنه‌ای واکنش شدید نشان داد»،Kamfanin Dillancin Labarai na Ɗalibai.
  14. Khamna'i, Hamrazmane Husaini, sh 6
  15. «بیانات آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی»،Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i .
  16. بیانات آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار مداحان اهل‌بیت(ع)، Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i .
  17. Sokhanrani-ye 19 Mehr sh.
  18. بیانات آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار اقشار مختلف مردم به مناسبت عید غدیر، Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i .
  19. ««آیت‌الله خامنه‌ای: توهین به عایشه و هر یک از نمادهای اهل سنت حرام است»، Shafin yanar gizon Khabar Online.
  20. https://www.tasnimnews.com/fa/news/1402/07/05/2962399/%D9%85%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D9%86%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3-%D9%88%D8%AD%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B5-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF
  21. Ofishin Kula da Adanawa da Yada Ayyukan Hazrat Ayatullahi Uzma Khamna'i.،https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=1190
  22. Jawabin da aka gabatar a taron ganawa da sassa daban-daban na al'umma a lokacin bikin Idi Ghadir (30/06/1395 Shamsiyya).https://farsi.Khamna'i .ir/newspart-index?tid=5487&p=5
  23. بیانات آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار اعضای مجلس خبرگان رهبری،Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i .
  24. Ku duba: دغدغه‌های فرهنگی mawallafar Sahba
  25. «بیانات آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار جمعی از کارگزاران فرهنگی»،Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i .
  26. «بیانات آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار اساتید دانشگاه‌ها ۲۲ مرداد ۱۳۹۱ش»، Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i ..
  27. Ku dubu: Taƙawi, Rishehaye Bahare Arabi Wa Dominawi Furufashi Rejimehaye Arab, sh 4
  28. خطبه‌های ۱۵ بهمن ۱۳۸۹،Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i .
  29. Sulhe Mirza'i, Falasdin Az Manzare Hazrate Ayatullah Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i, sh 599
  30. Sulhe Mirza'i, Falasdin Az Manzare Hazrate Ayatullah Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i, sh 487-490
  31. Sulhe Mirza'i, Falasdin Az Manzare Hazrate Ayatullah Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i, sh 500
  32. Yusufi, Nizame Iƙtisadi Muƙawamati, sh 32
  33. Misali, duba:اقتصاد-مقاومتی-چیست، Ƙungiyar 'Yan Jarida Matasa (Young Journalists Club).
  34. «مروری بر نامگذاری سال‌ها توسط رهبر انقلاب از ۱۳۷۸ تا امروز»،Kamfanin Dillancin Labarai na Imna (IMNA)..ir/others-dialog?id=19286 بررسی علت نامگذاری سال‌ها در گفت‌وگو با مشاور عالی رهبر انقلاب،Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i .
  35. بیانیه «گام دوم انقلاب» آیت‌الله خامنه‌ای خطاب به ملت ایران، Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i ..
  36. «حوزه پیشرو و سرآمد»،Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i ..
  37. «منطق مقاومت | سه. بیشتر بودن هزینه سازش از هزینه مقاومت»، Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i .
  38. «دومین پیام تلویزیونی رهبر معظم انقلاب خطاب به ملت ایران در پی تهاجم رژیم صهیونی به ایران»، Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i .
  39. بیانات آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار اعضای مجلس خبرگان رهبری،Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i .
  40. «احکام اعتکاف، حضور در مسجد واحد»،Shafin yaɗa bayanai na Ofishin Jagoran Ƙoli na Jamhuriyar Musulunci ta Iran.
  41. Khamna'i, Gina, sh 444
  42. «ثبت پیام رهبر انقلاب به‌عنوان سند در سازمان ملل»، Shafin Ofishin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i ..
  43. «ثبت پیام رهبر انقلاب به‌عنوان سند در سازمان ملل»،Shafin yanar gizo na ofishin Kula da kuma yada ayyukkan Ayatullahi Al-Uzma Khamna'i.
  44. «ثبت پیام رهبر انقلاب به‌عنوان سند در سازمان ملل»،Shafin yanar gizo na ofishin Kula da kuma yada ayyukkan Ayatullahi Al-Uzma Khamna'i.
  45. «بیانات آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار بانوان نخبه در آستانه سالروز میلاد حضرت زهرا(ع)»، Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i ..
  46. Alal misali ku duba: Najafi Jawahirul Kalam, Darul Ihya' Turasil Arabi, j 39, sh 207-215; Imam Khomaini, Tahrirul Wasilah, Darul Ilmi, J 2 sh 397
  47. Behbudi Sharhe Ismi, sh 49.
  48. Arshive-ye Markaz-e Asnad, lamba 1226.
  49. Arshive-ye Markaz-e Asnad, lamba 1226.
  50. Behbudi Sharhe Ismi, sh 78.
  51. Nigahi Guzara ba Zendeginame-ye Hazrat Ayatullahi Uzma Sayyid Ali Husaini Khamna'i», shafin Ofishin Kula da Adanawa da Yada Ayyukan Hazrat Ayatullahi Uzma Khamna'i
  52. Behbudi Sharhe Ismi, sh 67.
  53. Jawabin da aka gabatar a ganawa da mambobin “Ƙungiyar
  54. «جلسه درس خارج فقه»،Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i ..
  55. «سروده‌ی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای که یک بیت از آن را در آستانه عملیات وعده صادق در جلسه‌ای خواندند»، Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i ..
  56. .ir/memory-content?id=5467#602 «نگاهی گذرا به زندگینامه‌ی حضرت آیت‌الله‌العظمی سید علی حسینی خامنه‌ای»، Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i ..
  57. سخنرانی ۲۳ آذر ۱۳۷۳.
  58. «سروده‌ی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای که یک بیت از آن را در آستانه عملیات وعده صادق در جلسه‌ای خواندند»Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i .
  59. Domin misali ku duba:Arshive-ye Markaz-e Asnad Inqilabe Islami, lamba 1234,: Arshive-ye Markaz-e Asnad, lamba 614 da 1231-1323
  60. Arshive-ye Markaz-e Asnad Inqilabe Islami, lamba 304 da 389 da 575.
  61. Arshive-ye Markaz-e Asnad Inqilabe Islami, lamba 572 da 576.
  62. Arshive-ye Markaz-e Asnad Inqilabe Islami, lamba 614.
  63. Yarane Imam Beh Riwayate Asnade Sawak, j 1 sh 468.
  64. Bazargan, Yadashte Ruzane, Sh 422-423
  65. Hashimi Rafsanjani, Daurane Mubaraze, j 2, sh 1566.
  66. [«نگاهی گذرا به زندگینامه‌ی حضرت آیت‌الله‌العظمی سید علی حسینی خامنه‌ای»، Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i .
  67. «نگاهی گذرا به زندگینامه‌ی حضرت آیت‌الله‌العظمی سید علی حسینی خامنه‌ای»، Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i .
  68. «روایتی از دیدار دانشجویان با آیت‌الله خامنه‌ای در ایرانشهر/ تحلیل دقیق آیت‌الله خامنه‌ای از اوضاع بین‌المللی در دوران تبعید»، Cibiyar adana takardun juyin juya halin Musulunci
  69. Behbudi, Sharhe Ismi, sh 602
  70. «اسناد می‌گویند چرا آیت‌الله خامنه‌ای به ایرانشهر تبعید شد؟»، Cibiyar Takardun Tarihin Juyin Juya Halin Musulunci.
  71. ««آقای ایرانشهر»؛ سفرنامه‌ی یک تبعید»،Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i .
  72. «روایت مستند از ۲۵۸ روز تبعید آیت الله خامنه ای در دوران شاه»،Shafin yaɗa bayanai na Hauza (Cibiyar Ilimin Addinin Musulunci).
  73. Faye be Faye, j 2 sha 192
  74. Sa'ili sh 49-62
  75. Qasimpur, Dehe Sarenaweshtsaz, Cibiyar adana takardun juyin juya hali na Musulunci, sh 92-94
  76. Hashimi da... Sh 169
  77. Sa'ili sh 117-118
  78. Khulasa-ye Jalase, 3/9/1358.
  79. Hashimi Rafsanjani, Inƙilab Wa piruzi, sh 449.
  80. https://lib.eshia.ir/12293/04/1321 Babbar Kundin Tarihin Musulunci (Dāʾirat al-Maʿārif al-Kubrā al-Islāmiyya), juzu'i na 4, shafi na 1321..
  81. Hashimi Rafsanjani, Inƙilab Wa Piruzi, Sh 215-218
  82. Jasibi, j 4 sh149.
  83. Jasibi, j 4 sh 146.
  84. Hashimi Rafsanjani, Ubur Az Buhran, Sh 263
  85. Khatirat Sayyid Murtada, sh 168
  86. Imam Khomaini, Sahifa, j 12 sh116.
  87. Farhange Wa ...sh 311
  88. Ridawi, sh 384.
  89. Hashimi Rafsanjani, Inƙilab Wa...sh 176
  90. Qobadi، .ir/file/terror-6-tir/4%201.htm «گزارشی از ماجرای ترور ۶ تیر ۱۳۶۰».
  91. «بازخوانی 24 ترور پس از پیروزی انقلاب اسلامی»،Cibiyar Takardun Tarihin Juyin Juya Halin Musulunci.
  92. «ترور نافرجام آیت الله خامنه‌ای»، Tibyan.
  93. Jamhuri, lamba 6780 sh 11.
  94. Farsi, sh 543-544
  95. Imam Khomaini, Sahifa, j 20 sh 463-465
  96. Gufte Gu Ba... sh 52
  97. Gufte Gu Ba... sh 68-69
  98. Jamhuri, lamba 2889, sh 2-12
  99. https://lib.eshia.ir/12293/04/1321Da'iratul Ma'arif-e Buzurg-e Islami, juzu'i na 4, shafi na 1321..
  100. Jamhuri, lamba 2413, sh 10
  101. Jamhuri, lamba 1921, sh 12
  102. https://farsi.Khamna'i .ir/newspart-index?tid=1179
  103. دیباچه دانشنامه، سایت دانشنامه جهان اسلام، تاریخ بازدید ۹۵/۹/۸.
  104. «انتشار سی‌ودومین جلد دانشنامۀ جهان اسلام»، Shafin yanar gizon Kundin Bayanan Ilimin Duniyar Musulunci (Dāneshnāmeh-ye Jahān-e Eslām).
  105. Cegunagi...., Hashimi, Bazsazi...,149-151.
  106. Marja'iyyat, Jur'eh Nush, Sh 265
  107. Hadis, 1/Jam.
  108. Jamhuri,lamba 2924, sh 3
  109. Keyhan, Lamba 136310,; Jamhuri, lamba 2929, jamhuri lamba, 2972, jamhuri lamba 2979.
  110. پیام حج، ابتکار امام بود،Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i .
  111. مهمترین وظایف امت اسلام درباره مسائل جهان اسلام،Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i ..
  112. .ir/message-content?id=2332 «پیام آیت‌الله خامنه‌ای به کنگره عظیم حج»، Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i ..
  113. .ir/message-content?id=60331 «پیام به حجاج بیت‌الله الحرام»، Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i .
  114. Misali, duba: «بیانات در دیدار اعضای مجمع جهانی اهل‌بیت علیهم‌السلام و اتحادیه‌ی رادیو و تلویزیون‌های اسلامی»، Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i .
  115. Ahmadi Muƙaddam da wasu, Tabyine Naƙshe Imam Khamna'i Dar Hidayat Wa Rahbari Jabhe Muƙawamat, Sha 38
  116. خطبه‌های نماز عید فطر آیت‌الله خامنه‌ای ۱۳۹۴ش،Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i ..
  117. «ده‌ها فروند پهپاد و موشک به سمت سرزمین‌های اشغالی شلیک شد»، Kamfanin Dillancin Labarai na Jamhuriyar Musulunci ta Iran (IRNA)..
  118. «رویارویی مستقیم نظامی با اسرائیل چه تاثیری بر زندگی شهروندان عادی ایران می‌گذارد؟»، EuroNews Motamedi, "‘True Promise': Why and how did Iran launch a historic attack on Israel?», Al Jazeera Media Network.
  119. .ir/speech-content?id=56031 «خطبه‌های نماز عید فطر»، Shafin yanar gizo Ofishin kula da kuma wallafar ayyukan Ayatullah al-Uzma Khamne'i
  120. .ir/speech-content?id=56031 «خطبه‌های نماز عید فطر»،Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i ..
  121. Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i .،https://farsi.Khamna'i .ir/news-content?id=60426
  122. نامه‌ای برای تو،Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i .
  123. بازتاب پیام آیت‌الله خامنه‌ای در رسانه‌ها، Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i .در CNN; در BBC.
  124. نامه رهبر انقلاب به عموم جوانان غربی، Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i ..
  125. «نامه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای به دانشجویان حامی مردم فلسطین در دانشگاه‌های ایالات متحده آمریکا»،Shafin yanar gizon Ofishin Kiyaye da Yaɗa Ayyuka da Rubuce-rubucen Mai Girma Ayatullahi Al-Uzma Sayyid Ali Khamna'i ..
  126. «آشنایی با مجمع جهانی اهل‌بیت(ع)»، Shafin yanar gizon Ahlul Baiti.
  127. «معرفی مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور)»،Gabatar da Cibiyar Bincike ta Kimiyyar Kwamfuta ta Ilimomin Musulunci (Nūr)..
  128. «اساسنامه نهاد علمی و آموزشی جامعة المصطفی العالمیة»،Cibiyar Bincike ta Majalisar Ƙasa ta Jamhuriyar Musulunci ta Iran.
  129. «معرفی مرکز خدمات حوزه‌های علمیه»، Shafin yanar gizon Cibiyar Hidimomin Hauzoyin Ilimin Addinin Musulunci.
  130. Alguraifi, Khalifatul Imamil Rahil, sh 175-204
  131. پیام آیت‌الله خامنه‌ای به اجلاس هزاره رهبران روحانی ادیان.
  132. گزارش هزاره ادیان.
  133. «آیت‌الله مکارم شیرازی: تهدیدکننده رهبری و مرجعیت حکم «محارب» دارد»، Kamfanin dillancin labarai na Jamhuri؛ «پاسخ استفتا از مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی نوری همدانی «مدظله العالی» در پی تهدید آمریکا و رژیم صهیونیستی نسبت به مقام معظم رهبری «دامت برکاته»», Ofishin Ayatullahi Al-Uzma Nuri Hamadani.
  134. «واکنش قاطع مراجع تقلید و علما نسبت به گستاخی ترامپ به رهبر انقلاب، Kamfanin dillancin labarai na RASA
  135. حوزه علمیه نجف بر علیه تهدید گستاخانه «ترامپ جنایت‌کار» مبنی بر ترور امام خامنه‌ای واکنش شدید نشان داد»، Kamfanin dillancin labarai na daliban jami'a

Tsokaci

  1. Tafrish wani gari ne a a tsakiyar Iran
  2. Muhammad Ali Raja'i a matsayinsa na firaministan Iran ya halarci taron majalisar tsaro ta majalisar dinkin duniya

Nassoshi