Daƙiƙa:Maniyyi
Wannan wani rubutu ne na siffantawa game da wata ma'ana ta fiƙihu, kuma ba za ta iya zama ma'auni ga ayyukan addini ba, domin ayyukan addini sai a koma zuwa ga wasu madogaran na daban. |
| Sashe dagaHukunce-hukuncen Aiki da na Fiƙihu |
|---|
Maniyyi wani ruwa ne fari mai kauri wanda fitowarsa daga jiki ke jawo janaba. A bisa ga fatawar malaman Shi'a da wasu malaman Ahlus-Sunna, maniyyi najasa ne. Fitowar maniyyi daga jiki da gangan (Da son rai) yana warware azumi. Haka kuma, duk wanda maniyyi ya fita daga gare shi, dole ne ya yi wanka domin ya yi sallah.
Wasu daga cikin alamomin maniyyi waɗanda idan akwai shakka, ana gane su da su, su ne: jin daɗin jima'i mai yawa, fesowa (fitowa da ƙarfi) da kuma raunana d kasalar jiki.
Game da maniyyin mutum (sperm), akwai wasu hukunce-hukuncen da ake kira al'amuran zamani (masu sabon faruwa). A ra'ayin malaman Shi'a, allurar maniyyin wanda ba miji ba a cikin mahaifar mace haramun ne. Kuma suna da saɓani game da hukuncin allurar maniyyin da aka ajiye na mutum a cikin mahaifar matarsa bayan mutuwar mijin. Wannan saɓani ya danganta ne da tushensu a cikin wannan mas'ala: shin da mutuwar ɗaya daga cikin ma'aurata, auren yana ƙarewa ko a'a? Har ila yau, akwai saɓani game da saye da sayar da maniyyi, wanda ya danganta da kasancewarsa da darajar kuɗi ko rashinsa.
Nazarin Ma'anar Kalma
Maniyyi wani ruwa ne mai ɗan kauri kuma mai launin fari,[1] wanda yawanci yana fitowa daga al'aurar mutum a lokacin jin daɗin jima'i mai yawa.[2]
Hukunce-hukuncen Fiƙihu
A bisa ga fatawar malaman Shi'a, maniyyin ɗan adam yana daga cikin najasa.[3] Suna kiran fitowar maniyyi daga jiki da "Inzal".[4] Inzal (fitar maniyyi) a fiƙihu yana daga cikin dalilan janaba.[5] A cewar Muhammad Hassan Najafi, malaman Shi'a suna ɗaukan maniyyin dabbobin da ke da jini mai gudu a cikinsu a matsayin najasa kuma.[6]
Duk wanda maniyyi ya fita daga gare shi, dole ne ya yi wanka don ayyukan da suke buƙatar tsarki, kamar sallah.[7] Fitowar maniyyi daga jiki da gangan (ko da ta hanyar saduwa ko ta hanyar istimna'i- al'aura) tana warware azumi.[8]
Malaman Ahlus-Sunna ba su da ra'ayi ɗaya game da najasa ko tsarkin maniyyi. Abu Hanifa da Malik Bin Anas suna ɗaukar maniyyi a matsayin najasa;[9] tare da bambancin cewa Abu Hanifa ya yi imani cewa idan maniyyi ya bushe, yana tsarkakuwa ta hanyar gogewa kuma ba ya buƙatar wankewa.[10] Malaman Shafi'iyya[11] da Hanbaliyya suna ɗaukar maniyyin ɗan adam a matsayin mai tsarki.[12]
Azali (Janye Maniyyi Kafin Fitarsa )
A cikin fiqhun Musulunci, akwai ra'ayoyi daban-daban game da hukuncin ''Azali'' (janye maniyyi) domin hana shigar maniyyi cikin mahaifar mace a lokacin saduwa. A bisa ga ra'ayi mashahuri na malaman fiƙihu, janye maniyyi (azal) a cikin aure na dindindin, tare da yardar ma'aurata biyu, halal ne.[13] Amma idan namiji bai yarda ba, haramun ne kuma yana cikin hukuncin diyya (diyar) daidai da dinari goma,[14] kuma idan mace kaɗai ce ba ta yarda ba, to ra'ayi mashahuri na malaman fiƙihu shi ne makaruhi (abun ƙyama ne).[15]
Alamomin Maniyyi
A cikin fiƙihu, an bayyana wasu alamomi na maniyyi waɗanda idan mutum ya yi shakku kan ko abin da ya fito daga gare shi maniyyi ne ko a'a, ake amfani da waɗannan alamomi domin a gane maniyyi daga abin da ba maniyyi ba.
A bisa ra'ayin mafi yawan malaman fiƙihun Shi'a, fitowar maniyyi daga namiji tana tare da siffofi uku: jin daɗin sha'awar jima'i, tsallewar maniyyi, da yin sanyi ko raunin jiki bayan fitowarsa.[16] Amma a wajen mara lafiya, fesowar maniyyi ba sharaɗi ba ce; idan ruwa ya fito tare da sha'awar jima'i da yin sanyi ko raunin jiki, ana ba shi hukuncin maniyyi.[17]
Wasu malaman fiƙihu sun bayyana cewa: fitowar ruwa daga jiki idan yana tare da sha'awar jima'i da fesowar maniyyi, ko kuma tsallewar maniyyi da yin sanyi ko raunin jiki, to wannan ruwan maniyyi ne.[18]
Alamomin maniyyi a wajen mata sun bambanta. A ra'ayin mafi yawan malaman fiƙihun Shi'a, ruwan da yake fita daga gaɓoɓin haihuwar mace idan yana tare da jin daɗin sha'awar jima'i, yana da hukuncin maniyyi. Ba su ɗauki tsallewar ruwa da yin sanyi ko raunin jiki a matsayin alamomin maniyyi ga mata ba.[19]
Bambanci Tsakanin Maniyyi, Maziyyi, Waziyyi Da Wadiyyi
Malaman fiƙihu suna bambanta tsakanin maniyyi da sauran ruwan da suke fita daga gaɓoɓin jima'i na mutum. Bayan maniyyi, sun ambaci wasu ruwaye guda uku:
- Maziyyi: Wani ruwa ne mai laushi wanda yake fitowa daga mutum sakamakon ƙarancin sha'awar jima'i ko wasa da jiki (motsa sha'awa).[20] Wannan ruwa yana da ɗan danƙo, amma ba shi da alamomin maniyyi, kuma yana fi fitowa ga mata fiye da maza.[21]
- Waziyyi:Wani ruwa ne wanda wani lokaci yake fitowa daga mutum bayan fitar maniyyi.[22]
- Wadiyyi:Wani ruwa ne wanda wani lokaci yake fitowa daga mutum bayan yin fitsari.[23]
A ra'ayin malaman fiƙihun Shi'a, maziyyi, waziyyi da wadiyyi ba najasa ba ne[24] kuma ba sa karya alwala.[25]
Bayanin kula
- ↑ تفاوت تعاریف طبی و فقهی در مورد مایع منی، Shafin Tibyan.
- ↑ Abd ar-Rahman, Mu'jam al-Mustalahat wa al-Alfaz al-Fiqhiyya, juzu'i na 3, shafi na 369.
- ↑ Sayyid Murtada, Al-Intisar, 1415H, shafi na 96–97.
- ↑ Najafi, Jawahirul Kalam, juzu'i na 3, shafi na 3.
- ↑ Najafi, Jawahirul Kalam, juzu'i na 3, shafi na 3; Sayyid Murtada, Al-Intisar, shafi na 95.
- ↑ Najafi, Jawahirul Kalam, juzu'i na 5, shafi na 290.
- ↑ Khomaini, Tahrir al-Wasilah, mai wallafa: Cibiyar Tsarawa da Yada Ayyukan Imam Khomaini (R.A), juzu'i na 1, shafi na 39.
- ↑ Duba: Bahrani, Al-Hada'iq an-Nadira, juzu'i na 19, shafi na 129–130.
- ↑ Jaziri, Al-Fiqh ala al-Mazahib al-Arba‘a, juzu'i na 1, shafi na 15; Sayyid Murtada, Al-Intisar, shafi na 96.
- ↑ Sayyid Murtada, Al-Intisar, shafi na 96.
- ↑ Shafi'i, Ahkam al-Qur'an, Dar al-Kutub al-Ilmiyya, shafi na 81–82.
- ↑ Jaziri, Al-Fiqh ala al-Mazahib al-Arba‘a, juzu'i na 1, shafi na 15, bayanin ƙasa na 3; Sayyid Murtada, Al-Intisar, shafi na 96.
- ↑ Bahrani, Al-Hada'iq an-Nadira, juzu'i na 23, shafi na 86; Subhani, Nizam an-Nikah, juzu'i na 1, shafi na 98.
- ↑ Misali, duba: Allama Hilli, Tahrir al-Ahkam, juzu'i na 3, shafi na 426; Tabataba'i Yazdi, Al-Urwah al-Wuthqa, juzu'i na 2, shafi na 809, mas'ala ta 6.
- ↑ Misali, duba: Shaik Ɗusi, Al-Khilaf, juzu'i na 4, shafi na 359; Allama Hilli, Tazhkirat al-Fuqaha', Al-Maktabah al-Murtadawiyya, shafi na 576.
- ↑ Najafi, Jawahirul Kalam, juzu'i na 3, shafi na 8.
- ↑ Najafi, Jawahirul Kalam, juzu'i na 3, shafi na 12.
- ↑ Bani Hashimi Khomaini, Tawzihul-Masa'il Maraji', Mutabik ba Fatawaye Shanzahadun Maraji'i Taklid juzu'i na 1, shafi na 265.
- ↑ Najafi, Jawahirul Kalam, juzu'i na 3, shafi na 13; duba: Bani Hashimi Khomaini, Tawzihul-Masa'il Maraji', Mutabik ba Fatawaye Shanzahadun Maraji'i Taklid juzu'i na 1, shafi na 265–266.
- ↑ Najafi, Jawahirul Kalam, juzu'i na 1, shafi na 411.
- ↑ Amili, Al-Istilahat al-Fiqhiyya, shafi na 196.
- ↑ Amili, Al-Istilahat al-Fiqhiyya, shafi na 229; Najafi, Jawahirul Kalam, juzu'i na 1, shafi na 415.
- ↑ Amili, Al-Istilahat al-Fiqhiyya, shafi na 229.
- ↑ Misali, duba: Makarim Shirazi, Risalat Tawzih al-Masa'il, shafi na 31.
- ↑ Misali, duba: Sayyid Murtada, Al-Intisar, shafi na 119; Najafi, Jawahirul Kalam, juzu'i na 1, shafi na 414.
Nassoshi
- Abd ar-Rahman, Mahmud, Mu‘jam al-Mustalahat wa al-Alfaz al-Fiqhiyya.
- Allama Hilli, Hassan bn Yusuf, Tazhkirat al-Fuqaha', Qum, Cibiyar Ahlul Baiti (A.S) Li Ihya'i Turath, bugu na farko, 1414H.
- Amili, Yasin Isa, Al-Istilahat al-Fiqhiyya fi ar-Rasa'il al-Amaliyya, Beirut, Dar al-Balagha, 1413H.
- Bahrani, Yusuf bn Ahmad, Al-Hada'iq an-Nadirah fi Ahkam al-Itrati at-Tahirah, gyaran Muhammad Taƙi Irwani da Sayyid Abd ar-Razzaƙ Muƙarram, Qum, Ofishin Intisharat Islami i alaƙa da Jami'atul Mudarrisin Hauze Qum, 1405H.
- Bani Hashimi Khomaini, Sayyid Muhammad Hassan, Tawzihul-Masa'il Maraji', Mutabik ba Fatawaye Shanzahadun Maraji'i Taklid, Qum, Ofishin Intsiharate Islami, 1392Sh.
- Fadil Hindi, Muhammad bn Hassan, Kashf al-Litham wa al-Ibham an Qawa‘id al-Ahkam, Qum, Jami'atul Mudarrisin Hauze Qum, Cibiyar Wallafa ta Musulunci, 1416H.
- Fadil Lankarani, Muhammad, Ahkam Pezeshkan Wa Bimaran, Qum, Cibiyar Fikihu ta Imaman Ahlul Baiti (A.S), bugu na farko, 1427H.
- Ibn Idris Hilli, Muhammad Bin Ahmad, As-Sara'ir al-Hawi li Tahrir al-Fatawa, Qum, Cibiyar Nashre Islami wadda take ƙarƙashin Jama'atul Mudarrisin, bugu na biyu, 1410H.
- Imam Khomaini, Sayyid Ruhullah, Al-Makasib al-Muharrama, Qum, Cibiyar Isma'iliyya, bugu na uku, 1410H.
- Jaziri, Abd ar-Rahman bn Muhammad Awad, Al-Fiqh ala al-Mazahib al-Arba‘a, Beirut, Dar al-Kutub al-Ilmiyya, 1424H/2003M.
- Sabzawari, Sayyid Abd al-A'la, Muhazzab al-Ahkam fi Bayan Halal wa al-Haram, Qum, Dar at-Tafsir, babu shekarar bugawa.
- Sayyid Murtada, Ali Bin Husain, Al-Intisar fi Infiradat al-Imamiyya, Qum, Ofishin Intisharat Islami mai alaƙa da Jami'atul Mudarrisin Hauze Qum, 1415H.
- Shafi'i, Muhammad Bin Idris, Ahkam al-Qur'an, Beirut, Dar al-Kutub al-Ilmiyya.
- Shaik Ansari, Murtada, Kitab al-Makasib, Qum, Majma' al-Fikr al-Islami, 1415H.
- Shaik Ɗusi, Muhammad Bin Hassan, Al-Mabsut fi Fiqh al-Imamiyya, Tehran, Al-Maktabah al-Murtadawiyya Li Ihya Asar Ja'fariyya, bugu na uku, 1387H.
- Subhani, Jafar, Nizam an-Nikah fi ash-Shari‘ah al-Islamiyya al-Gharra', Qum, Cibiyar Imam Sadiƙ (A.S), bugu na farko, 1416H.
- Ɗabaɗaba'i Yazdi, Sayyid Muhammad Kazim, Al-Urwah al-Wuthqa, Beirut, Cibiyar Al-A'lami Lil Maɗbu'at, bugu na biyu, 1409H.