Jump to content

Kifi Mai Ɓawo

Daga wikishia


Kifi Mai ɓawo

Kifi Mai ɓawo (Larabci: الأسماك ذوات الفلس) shi ne kifin da yake halal a ci a mahangar Shi'a, kasancewar kifi yana da ma'auni to wannan ɓawon na jikin sa ne abin da yake halar ta cin sa, wasu malaman fiƙihu suna ɗaukar wannan hukunci a matsayin ɗaya daga cikin keɓantattun hukunce-hukuncen Imamiyya, ya zo a cikin hadisai bisa wannan hukuncin, inda aka ambaci wasu kifaye da wasu naman halal da naman haram. Malaman fiƙihu suna ganin saye da sayar da kifi mara ɓawo don ci bai inganta ba kuma haramun ne. A fatawarsu, idan wani ɓangare na jikin kifi yana da ɓawo yana wadatarwa, kuma ya halatta a ci shi. Akwai saɓani tsakanin malamai dangane da hukuncin kifin da yake da ɓawo amma ba a iya ganin ɓawonda ido saboda ƙanƙantarsa.

Gabatarwa

Kifi mai ɓawo a fatarsa, wanda shine murfin jikin fatar kifi.[1] A cikin shari'ar musulunci an ambaci kifaye da ma'auni a cikin babin farauta da yanka, da ci da sha (Abin ci da abin sha),[2] kasancewar kifi yana da ma'auni to wannan ɓawon na fatarsa shi ne yake ma'aunin cewa wannan kifin halal ne[3] An kawo riwayoyi a Shi'a da suke nuni da hukuncin kifin da yake da ɓawo.[4]

Hukuncinsa a Fiƙihu

Malaman fiƙihun Imamiyya suna ganin cin kifi mai ɓawo halal ne, hakanan cin kifin da ba shida ɓawo haramun.[5] abin da ake nufi da kifi mara vawo shgi ne kifin da tun asalinsa bashi da ɓawo,[6] da wannan dalili ne kifayen da suka kasance suna da ɓawo daga baya ɓawon ya zube ba a lissafa su cikin kifaye marasa ɓawo da suka haramta a ci.[7]

Game da dalilin da ya sa aka haramta cin kifi mara ɓawo, malamai sun ce waɗannan kifayen suna cin naman dabbobi ne wasun su kuma suna cin abubuwa marasa kyau don haka naman jikinsu ya gurɓace saboda rashin wannan ɓawon a fatarsu[8]

Hukuncin Kwan Kifi (CAVIAR)

Bisa fatawoyin mafi yawan malaman fiƙihu, hukuncin cin ƙwai (caviar) yana bin hukuncin kifin ne. Don haka idan cin kifi halal ne, cin caviar shima halal ne,[9] Wasu malaman sun bayar da wasu hanyoyin Misali, idan shi ƙwan kifin yana da ƙarfi ko yayi kaushi, halal ne, idan kuma ya yi laushi haram ne;[10] amma wasu sun ɗauki wannan ƙa'idar a wurin da aka kasa gane shin wannan kifin halal ne ko kuwa haram ne.[11]

Halascin Cin Kifi Mai Ɓawo

Wasu malaman fiƙihun Shi'a, irin su Shaikh Ɗusi da Sayyid Murtada, suna la'akari da halascin wasu kifaye da haramcin sauran dabbobin ruwa a matsayin wasu hukunce-hukunce da suka keɓanci fiƙihun Imamiyya,[12] sannan sun yi ijma'i a kansa[13] kuma suna ganinsa ɗaya daga cikin hukunce-hukuncen shari'a na ƙa'idojin mazhabar Shi'a,[14] Malaman fiƙihu waɗanda ba imamiyya ba, ba su ɗaukar halaccin kifi mai ɓawo da haramcin mara ɓawo ba. Abu Hanifa ya ɗauki dukkan kifaye a matsayin halal. Haka nan Shafi'i da Malik Bin Anas sun gabatar da dukkan dabbobin cikin ruwa a matsayin halal,[15] Don haka masana fiƙihu da dama ba su ɗauki kifi mai ɓawo a matsayin halal ba mara ɓawo kuma haram, don haka wannan abu ne da ya tsaya a iya malaman Imamiyya.[16]

Misalai Daga Riwayoyi

Wasu malaman fiƙihu sun kawo hadisai daban-daban da suka ambaci wasu sunaye na kifayen halal dana haram.[17] haka kuma sun tattara hukunce-hukuncen malamai a wannan fage.[18] Sulhafaat (kunkuru), dafdea (kwaɗi) da Sarɗan (ƙaguwa) dabbobi ne na ruwa da aka haramtasu saboda ba kifaye bane kuma basu da ɓawo ajikinsu.[19] An ambaci kifayen teku, da ƙananan kifi mai ƙananan ɓawo , farar ruwa, kifin Ɗamrani daga kifayen halal.[20]

Malaman fiƙihu irin su Sheikh Ɗusi[21] Mohaghegh Hilli,[22] da Kidari mawallafin littafin Asbahul-Shia,[23] sun kawo hadisai, da suke ganin cin naman wasu dabbobin teku kamar jeri (eel) da kifin zahur da zimar makruhine, wasu kuma suna ganin tin da basu da ɓawo haramun ne,[24] Wannan ƙungiyar malaman na farko suna ganin waɗannan hadisan a matsayin hadisan zamanin taƙiyya,[25] Hakanan akwai sabanin ra'ayi kan yawan kifayen da aka halarta a Hadisai.[26]

Girma Da Nau'in Ɓawon Fatar Kifi

A fatawar wasu mujtahidai, ba lallai ba ne dukkan jikin kifin ya kasance yana da ɓawo ba, idan wani ɓangare na jikin kifin yana da shi ya wadatar.[27] Gano yana ɓawo da ko akasi yana hannun mutum,[28] ko kuma masana a naimi taimakon masana kifi wajan ganewa.[29] Wasu suna ganin idan mutum ya yi shakkar kifi yana da ɓawo ko bai da shi, to ya haƙura da cinsa,[30] sai dai idan ya siya a kasuwannin musulmai. ko kuma wani mutum adali ya shaida cewa yana da ɓawo.[31] Saboda haka kifin da ake sayar da shi a kasuwan nin waɗanda ba musulmi ba,[32] idan aka yi shakka kan ɓawonsa, to a nisanci cin sa.[33]

Daga cikin malaman fiƙihu, akwai bambancin ra'ayi a kan hukuncin kifin da ke da ɓawo da ba a iya gani da ido, Izzonbron, kifin giwa, kifin dice,[34] Shark[35] da caviarfish,[36] na daga cikin kifin da aka tambayi malaman fiƙihu game da hukuncinsu.

Wasu maraji'ai suna ganin cewa ɓawon kifi ya kamata a gan shi da ido ba tare da wani gilashin ƙara girman abu ba,[37] ko kuma a ra'ayin ma'abota ilimi wannan kifin ana kiransa da mai ɓawo.[38] Wasu kuma kamar Ayatullah Bahjat suna ganin ya wadatar gani da mudubin ƙara girman abu[39] Nasir Makarim Shirazi, a yayin da yake amsa tambaya kan hukuncin cin kifin Sharks, ya ce ra'ayin yawancin ma'abota ilimi ya wadatar wajan a fahimci yanada ɓawo ko kuwa[40] ko kuma faɗin masu ilimin abun.[41] Ƙungiyar masu bincike suna ganin cewa ya halasta a ci kifi idan yana da ɓawo, ana iya ganinsa da ido ko kuma da madubin ƙara girman abu.[42]

Bayanin kula

  1. Jam'i aza Mu'allifan, Mujallar Ahlul Baiti Fiqh, Qum, juzu'i na 9, shafi na 268.
  2. Muassaseh Dayirati Marif fikihu bar mazhab Ahlul-baiti,(A.S) Farhang fikihu mutabik mazahab Ahlul-baiti (AS), 1426 AH, juzu'i na 2, shafi na 291.
  3. Duba Khumaini, Tahrir al-Wasila, Qum, juzu'i na 2, shafi na 155.
  4. Misali, duba: Sadouq, Man la Yahdrah al-Faqih, 1413 AH, juzu'i na 3, shafi na 323; Har Ameli, Vasal al-Shia, 1409 AH, juzu'i na 24, shafi 129; Tusi, Tahzeeb al-Ahkam, 1407 AH, juzu'i na 9, shafi na 2.
  5. Misali, duba: Sharif Morteza, Al-Intisar, 1415 AH, shafi 400; Mohagheq Hilli, Shara'iu al-Islam, 1408H, juzu'i na 3, shafi na 169.
  6. Ghaffari, tarjameh wa sharh La Yahdrah al-Faqih, 1409 AH, juzu'i na 4, shafi na 444.
  7. Allameh Hali, Dokokin Al-Ahkam, 1413 AH, juzu'i na 3, shafi na 324; Ghaffari, tarjama da sharh La Yahdrah al-Faqih, 1409 AH, juzu'i na 4, shafi 444; Shahid Sani, al-Rawda al-Bahiya, 1410 AH, juzu'i na 7, shafi na 263.
  8. علت حرام گوشت بودن ماهیان بدون پولک چیست؟، Gidan yanar gzi na Mashreq.
  9. Misali, duba: Allameh Hilli, Tahrir Al-Ahkam al-Sharia, Mashhad, juzu'i na 2, shafi na 160; Shahidi na farko, Al-Lama' Al-Damashqiya, 1410H, shafi na 235.
  10. Dilmi, al-Marasim al-Alawiyya, 1404H, shafi na 207.
  11. Allameh Hilli, Tahrir al-Ahkam al-Sharia, Mashhad, juzu'i na 2, shafi na 160; Shahidi na farko, Al-Lama' Al-Damashqiya, 1410H, shafi na 235.
  12. Tusi, Al-Mabsut, 1378 AH, Juzu'i na 6, shafi na 276; Sharif Morteza, Al-Intisar, 1415 AH, shafi 400.
  13. Rawandi, Fiqhu al-Qur’an, 1405 Hijira, juzu’i na 2, shafi 249.
  14. Ibn Idris Hilli, Al-saraer, 1410 AH, juzu'i na 3, shafi na 99
  15. Fazel Moqdad, Kenz al-Irfan, 1425 AH, juzu'i na 1, shafi na 328.
  16. Ardabili, Majma al-Fa'edat, 1403 AH, juzu'i na 11, shafi 187.
  17. Fazel Moqdad, Kenz al-Irfan, 1425 AH, juzu'i na 1, shafi na 328
  18. Fazel Abhi, Kashf al-rumoz, 1417 AH, juzu'i na 2, shafi na 361
  19. Shahidi awol, Al-Lama' Al-Damashqiya, 1410H, shafi na 235.
  20. Sheikh Baha'i, Jame Abbasi, 1429H, shafi na 754.
  21. Tusi, Al-Nihaya, 1400 AH, shafi 576.
  22. Mohagheq Hilli, Shara'iu Al-Islam, 1408H, juzu'i na 3, shafi na 169.
  23. Kidari, Isbah al-Shia, 1416H, shafi na 387
  24. Ibn Idris Hilli, Al-saraer, 1410H, juzu'i na 3, shafi na 99
  25. Shahid Awol, al-Duros al-Sharia, 1417 AH, juzu'i na 3, shafi na 8
  26. Duba: ShaaraniTarjameh wa sharh Tabsiratul Al-muta'allimin, 1416 AH, juzu'i na 2, shafi na 634.
  27. Muassaseh Dayiratul Marif fikihu bar mazhab Ahlul-baiti, Farhang fikihu mutabik Ahlul-baiti (AS), 1426 AH, juzu'i na 2, shafi na 291.
  28. Golpayegani, Majumul Masael, 1409 AH, juzu'i na 3, shafi na 63.
  29. Behjat, Esfatataat, 1428 AH, juzu'i na 4, shafi na 376.
  30. Hakim, Minhaj al-Salehin, 1410 Hijira, juzu'i na 2, shafi na 367.
  31. Tabrizi, Isftatayat jadid, Qom, juzu'i na 2, shafi na 393
  32. Khoei, Sarat al-Najat, 1416 AH, juzu'i na 2, shafi 406; Bojunordi, al-Qasas al-Fiqhiyyah, 1419 AH, juzu'i na 3, shafi na 41.
  33. Tabrizi, Sarat al-Najat, 1427 AH, juzu'i na 5, shafi na 406.
  34. Golpayegani, Majam al-Masal, 1409 AH, juzu'i na 3, shafi na 63-64.
  35. Tabrizi, Isftatayat al-Jadid, Qum, juzu'i na 1, shafi na 402; Behjat, Esfatataat, 1428 AH, juzu'i na 4, shafi na 376; Makarem Shirazi, Eftatayat jadid 1427 AH, juzu'i na 1, shafi.286; Safi Golpayegani, Jame al-Ahkam, 1417 AH, juzu'i na 1, shafi na 286
  36. Tabrizi, Sarat al-Najat, 1427 AH, juzu'i na 5, shafi na 406; Golpayegani, Majumul Masael, 1409 AH, juzu'i na 3, shafi na 63.
  37. Tabrizi, Isftatayat jadid, Qom, juzu'i na 2, shafi na 390.
  38. Tabrizi, Sarat al-Najat, 1427 AH, juzu'i na 5, shafi na 406.
  39. Behjat, Esfatataat, 1428 AH, juzu'i na 4, shafi na 376.
  40. Makarem, Istifta'at jadid juzu'i na 1, shafi na 282
  41. Makarem Shirazi, Esfatatayat jadid, 1427 AH, Juzu’i na 1, shafi 286.
  42. Jam'i az muallifan, Fiqhu Ahlul-Baiti (AS), juzu’i na 43, shafi na 237

Nassoshi

  • Allameh Hali, Hasan bin Yusuf, Qa'aab al-Ahkam fi Marafah al-Halal wa Haram, Qom, Ofishin Wallafa na Musulunci, 1413ƙ.
  • Allameh Hilli, Hasan bin Yusuf,Tabsiratul Muta'allimin Fi Ahkam al-Din, Bincike: Mohammad Hadi Yousefi Gharavi, Tehran,Cibiyar Buga Littattafai da Wallafa, 1411ƙ.
  • Allameh Hilli, Hasan bin Yusuf, Tahrir al-Ahkam al-Sharia Ala Madhhab al-Imamiyah, Mashhad, Gidauniyar Al-Al-Bayt (A.S.), babu kwanan wata.
  • Behjat, Mohammad Taqi, Istftatayat, Qom, Ofishin Mai Girma Ayatollah Behjat, 1428ƙ.
  • Makarem Shirazi, Nasser Esfattayat jadid, Qom, IGidan Wallafa na Makarantar Imam Ali bin Abi Talib" (a.s.), 1427ƙ.
  • Mufid, Muhammad bin Muhammad bin Nu'man, Al-Maqna, Qom, Babban Taron Duniya na Tunawa da Sheikh Mufid, 1413ƙ.
  • Mohaghegh Hilli, Jafar bin Hasan, Ƙawa'idul Ahkam Fi Marifati Halal Wa Haram, Qom, Mawallafar Ismailian, 1408ƙ.
  • Rawandi, Qutbuddin, Fiƙh al-Qur'an Lil Rawandi, Qom, Gidan Wallafa na Laburaren Ayatollah al-Mar'ashi, 1405ƙ.
  • Shaarani, Abul Hasan, Tabsiratul Muta;allimin fi Ahkam al-Din, Tarjama da sharhi, Tehran, Kundin Bayanin Manufofin Musulunci, bugu na biyar, 1419ƙ.
  • Shaheed Thani, Zain al-Din bin Ali, Masalak al-Afham ili Tankih Shaaree al-Islam, Qom,Gidauniyar Kundin Ilimi na Musulunci, 1413ƙ.
  • Shaheed Thani, Zain al-Din bin Ali, al-Rawda al-Bahiya fi Sharh al-Lama' al-Damashqiya, Qom, Shagon Littattafai na Davari, 1410ƙ.
  • Sharif Morteza, Ali bin Hossein Mousavi, Al-Intisar fi Infradat al-Imamiya, Qom,Ofishin Wallafa na Musulunci, 1415ƙ
  • Tabrizi, Javad, Isftatayat jadid, Qom, Babu wurin wallafa, Babu kwanan wata.
  • Tabrizi, Javad, Sarat al-Najat, Qom, Gidan Sadiƙa Shahida, 1427ƙ.
  • Shahdiul Awwal, Muhammad Bin Makki, al-Dros al-Sharia fi Fiqh al-Imamiyah, Qom, Ofishin Wallafa na Musulunci, bugu na biyu, 1417ƙ.
  • shahid Awol, Muhammad Ibn Makki, Al-Lama' Al-Damashqiyyah in Fiqh al-Imamiyah, Muhammad Taqi and Ali Asghar Marwarid, Beirut,Gidan Gado na Al'adu, 1410ƙ.
  • Ardabili, Ahmed bin Ali, Majma al-Fa'edat wa al-Burhan fi Sharh Irshad al-Azhan, bincike: Agha Mojtaba Iraqi da Alipanah Eshtredi, Qom,Ofishin Wallafa na Musulunci, 1403ƙ.
  • Bojnoordi, Seyyed Hasan, Al-Qasea al-Fiqhiyah, bincike: Mehdi Mehrizi da Mohammad Hasan Daraiti, Qom, Gidan Wallafa na Al-Hadi, 1419ƙ.
  • Dailami, Selar, al-Marasim al-Alawiyya and al-Ahkam al-Nabawiyyah, binicke Mahmoud Bostani, Qom, Wallafe-wallafen Al-Haramain, 1404ƙ.
  • Fazel Abhi, Hasan bin Abi Talib, Kashf Al-rumuz. Qom, Ofishin Wallafa na Musulunci, bugu na uku, 1417ƙ.
  • Fazel Miqdad, Miqdad bin Abdallah Siyuri, Al-Tanqeeh Al-Whafir al-Makhtasar al-Shari'a, Qom, Wallafe-wallafen Laburaren Ayatollah Mar'ashi Najafi, 1404ƙ.
  • Fazel Miqdad, Miqdad bin Abdullah, Kanz al-Irfan Fi Fiqh al-Qur'an, Qom, Mawallafar Mortazavi, 1425ƙ.
  • Ghaffari, Ali Akbar wa Mohammad Javad Sadr Balaghi, Tarjame wa sharh man La Yahzara al-Faqih, Tehran, Gidan Wallafa na Sadouƙ, 1409ƙ.
  • Golpaygani, Seyyed Mohammad Reza, Majma al-Masail Lil Golbaygani, Qom, Gidan Kur'ani Mai Girma, bugu na biyu, 1409ƙ.
  • Hakim, Seyyed Mohsen, Minhaj al-Salehin (Al-Mahashi), Beirut, Gidan Wallafa na Al-Tara'if, 1410ƙ.
  • Hurru Amili, Muhammad bin Hasan, Wasa'il al-Shi'a, Qom, Gidauniyar Al-Al-Bayt (AS), 1409ƙ.
  • Ibn Idris Hilli, Muhammad Bin Mansour, Al-Sara'er al-Hawi li Tahrir al-Fatawi, Qom, Ofishin Wallafa na Musulunci, bugu na biyu, 1410ƙ.
  • Kungiyar Marubuta, Mujallaeh fikh Ahl al-Bayt (a.s.), Farsi, Qom, Cibiyar Kamus na Fikihun Musulunci bisa Mazhabar Ahlul Baiti, ba tare da kwanan wata ba.
  • Khuyi, Seyyed Abul Qasim, Sarat al-Najat (Al-Mahshi), Qom, Makarantar Wallafa ta Al-Muntakhab, 1416ƙ.
  • Khomeini, Seyyed Ruhollah, Tahrir al-Wasila, Qom,Cibiyar Wallafa ta Dar al-Alam, ba tare da kwanan wata ba.
  • Kidari, Muhammad bin Hossein, Isbah al-Shia in Masbah al-Sharia, Qom, Cibiyar Imam Sadik (A.S). 1416ƙ.
  • Majlesi, Mohammad Baqir, Bihar al-Anwar al-Jamaeh Lederer Akhbar al-Aima al-Athar, Beirut, Cibiyar Bugu da Wallafa, 1410ƙ.
  • Saduƙ, Muhammad Bin Ali, Man Lai Hazara Al-Faqih, Qom, Ofishin Wallafa na Musulunci, bugu na biyu, 1413ƙ.
  • Safi Golpayegani, Lotfollah, Jame Al-Ahkam, Qom, Wallafe-wallafen Hazrat Masoumeh (A.S), 1417ƙ.
  • Sheikh Baha'i, Baha'uddin, Jame Abbasi Wa takmil An Muhasshi, Qom,Ofishin Wallafa na Musulunci, sabon bugu, 1429ƙ.
  • Tusi, Mohammad Bin Hasan, Al-Mabsut fi Fiqh al-Imamiyah, Bincike: Seyyed Mohammad Taqi Kashfi, Tehran, Laburaren Al-Mortazawieh, bugu na uku, 1387ƙ.
  • Tusi, Muhammad bin Hasan, Al-Nihaya fi Majdar al-Fiqh and al-Fatawi, Beirut, Dar al-Kitab al-Arabi,bugu na biyu, 1400ƙ.
  • Tusi, Muhammad bin Hasan, Tahzeeb al-Ahkam, Bincike: Hasan al-Mousavi, Tehran, Gidan Littattafai na Musulunci, 1407ƙ.