Daƙiƙa:Waladani Abubakar Marrataini
| Sunaye Na Daban | Abubakar ya haife ni sau biyu, tabbas Abubakar ya haife ni sau biyu. |
|---|---|
| Maudu'i | Nasabar Imam Sadiƙ (A.S) da Abubakar ta ɓangaren kakanninsa na wajen uwa (kakansa da kakarsa na wajen uwa). |
| Ya Fito Daga | Imam Sadiƙ (A.S) |
| Ingancin Isnadi | Mursal |
| Madogaran Shi'a | Kashful Ghumma, Umdatul Ɗalib |
| Madogaran Ahlus-sunna | Tarikhu Madinati Dimashƙa, Tahzibul Kamal, Siyaru A'alamin Nubala |
| Hadis Silsilatuz Zahab • Hadis Saƙlaini • Maƙbulatu Umar Bin Hanzala • Hadis Ƙurbu Nawafil • Hadis Mi'iraj • Hadis Wilaya • Hadis Wisaya • Hadis Junud Aƙli Wa Jahal • Hadis Shajara | |
Waladani Abubakar Marrataini (Abubakar ya haife ni sau biyu), magana ce da aka jingina ga Imam Sadiƙ (A.S), wadda take nuni ga nasabar Imam Sadiƙ (A.S) ga Abubakar ta hanyar kakansa da kakarsa na wajen uwa.
Wannan ruwaya ba nu ita a cikin tsoffin littattafan Shi'a na asali. Kashful Ghumma shi ne daɗaɗɗen littafin Shi'a da ya fara naƙalto wannan ruwaya, kuma ya naƙalto ta ne a matsayin ruwaya mursala (ruwayar da ba ta da cikakken isnadi) daga majiyoyin Ahlus-Sunna. Wasu malamai na Shi'a sun yi watsi da isnadinta bisa ga nazarin ilimin rijal na Ahlus-Sunna, kuma sun ɗauki ma'anarta a matsayin bayani ne kawai na dangantakar jini ko kuma abin da aka faɗa don dalilin taƙiyya.
A ɓangare guda kuma, wasu malamai na Ahlus-Sunna suna amfani da wannan ruwaya a matsayin hujja ta falalar Abubakar, da kuma nuna ƙaunar da Imamai na Shi'a suke masa, sannan su yi amfani da ita wajen musanta zargin da ake yi na cewa Imamai suna gaba da halifofi guda uku. Wannan ruwaya ta zo a cikin littattafan Ahlus-Sunna ta hanyoyi daban-daban, wasu da isnadi wasu kuma ba tare da isnadi ba.
Matsayi Da Siffofi
Kalmar "Waladani Abubakar Marrataini" wato "Abubakar ya haife ni sau biyu" an jingina ta ga Imam Sadiƙ (A.S).[1]
Ahlus-Sunna sun yi amfani da wannan magana a matsayin hujja ga falalar Abubakar,[2] ƙaunar Imaman Shi'a gare shi, da ƙaryata zargin Shi'a cewa Imamai (A.S) suna gaba da halifofi uku na farko.[3] Wasu ma sun ɗauke ta a matsayin alamar cewa Imam Sadiƙ (A.S) bai yarda da Shi'a ba saboda rashin girmama Abubakar.[4]
A gefe guda kuma, malamai na Shi'a kamar Sayyid Jafar Murtada Amili sun jingina ga majiyoyin rijal na Ahlus-Sunna, suka yi suka ga isnadin wannan ruwaya, suka kuma ƙaryata cewa ta fito daga Imam Sadiƙ (A.S).[5]
Wasu masu bincike na Shi'a kuma sun yi shakku kan yadda Ahlus-Sunnah suka fahimci ma'anar wannan ruwaya, suka kawo yiwuwar biyu:
- Maganar tana nuna dangantakar jini kawai tsakanin Imam Sadiƙ (A.S) da Abubakar, ba tare da yabo ko zargi ba.[6]
- An faɗa ta ne a yanayin taƙiyya,[7] domin kawar da tuhuma,[8] ko kuma don kare Shi'a daga zalunci.[9]
Haka kuma, an ce wannan magana tana nuni da nasabar Imam Sadiƙ (A.S) ta wajen mahaifiyarsa Ummu Farwa ga Abubakar.[10]
Umm Farwa Ƴar Ƙasim Bin Muhammad Bin Abubakar ce;[11] mahaifiyarta kuwa Asma'u Ƴar Abdur-Rahman Bin Abubakar ce.[12]
A cewar Ƙazi Nurullahi Shushtari da Muhammad Husaini Muzaffar a cikin martanin da suka rubuta kan Ibɗalu Nahjil Baɗil, Fadlu Bin Ruzbihan Khanji, marubucin wannan littafi, ya ɗauki kalmar "Siddiƙ" a matsayin ɓangare na ruwayar, kuma ya gina hujjar sa a kanta.[13]
Madogara
Masu bincike sun bayyana cewa, asalin ruwayar "Walada ni Abubakar marrataini" (Abubakar ya haife ni sau biyu) tana cikin littattafan Ahlus-Sunna, kuma sun yi imanin cewa daga nan ce ta shigo cikin littattafan Shi'a na baya-bayan nan.[14]
Madogaran Ahlus-Sunna
An samo hadisin "Waladani Abubakar marrataini" da isnadi a cikin littattafan Tarikhu Madinati Dimashƙa na Ibn Asakir (ya rasu a 571H)[15] da Tahzibul Kamal na Mizzi (ya rasu a 743H).[16] Malaman hadisi na Ahlus-Sunna, kamar Shamsud-Din Zahabi[17] da Jalaluddin Suyuti,[18] sun kawo ta ba tare da isnadi ba a cikin ayyukansu. A wasu madogaran Ahlus-Sunna, wannan maganar ta zo kaɗai;[19] amma a wasu wuraren, tana a matsayin wani ɓangare na doguwar ruwaya wadda a ciki aka ce Imam Sadiƙ (A.S) ya bayyana fatan samun ceto daga Abubakar ya fi fatan samun ceto daga Imam Ali (A.S).[20]
Madogaran Shi'a
A cewar Muhammad Hadi Yusufi Garawi, masanin tarihi na Shi'a, tsohon littafin Shi'a da ya fara naƙalto wannan magana shi ne Kashful Ghumma.[21] Irbili (ya rasu a 692H) ya ruwaito ta ne daga Abdul-Aziz Janabazi wanda yake mabiyin mazhabar Ahlus-Sunna[22] (ya rasu a 611H).[23] Masu bincike na Shi'a sun ɗauki wannan ruwaya a matsayin mursala (ruwayar da babu cikakken isnadi).[24] Haka kuma Ibn Anaba, masanin nasaba na Shi'a, ya kawo wannan magana a cikin littafinsa Umdatuɗ Ɗalib[25] wadda ita ma ba ta da isnadi.[26]
Wasu malamai na Shi'a kamar Zamin Bin Shadƙam,[27] Agha Muhammad Ali Bihbahani,[28] Abdullahi Mamaƙani,[29] Muhammad Ali Mudarris Tabrizi[30] da Murtada Muɗahhari[31] sun nakalto wannan magana ba tare da sun yi mata bincike ko suka ba. Haka kuma, a cikin wasu littattafan fiƙhu na Shi'a, an yi amfani da wannan magana a matsayin ruwayar da ta fito daga Imam Sadiƙ (A.S).[32]
Bayanin kula
- ↑ Irbili, Kashful Ghumma,, juzu'i na 2, shafi na 374.
- ↑ Musawi, Ash-Shi'a Wat Tashihu, shafi na 159–160.
- ↑ Zahabi, Siyaru A'lamin Nubala, juzu'i na 6, shafi na 255.
- ↑ Zahabi, Siyaru A'lamin Nubala, juzu'i na 6, shafi na 255.
- ↑ Amili, Mizanul Haƙƙi, juzu'i na 1, shafi na 344–345; Musawi Safi, Ummahatul A'immatil Ma'asumin (A.S), juzu'i na 2, shafi na 68–69.
- ↑ Shushtari, Ihƙaƙul Haƙƙi, juzu'i na 1, shafi na 67.
- ↑ Amili, Mizanul Haƙƙi, juzu'i na 1, shafi na 343–345; Shushtari, Ihƙaƙul Haƙƙi, juzu'i na 1, shafi na 68.
- ↑ Shushtari, Ihƙaƙul Haƙƙi, juzu'i na 1, shafi na 68.
- ↑ Amili, Mizanul Haƙƙi, juzu'i na 1, shafi na 345.
- ↑ Musawi Safi, Ummahatul A'immatil Ma'asumin (A.S), juzu'i na 2, shafi na 67.
- ↑ Mufid, Al-Irshad, juzu'i na 2, shafi na 180.
- ↑ Kulaini, Al-Kafi, juzu'i na 1, shafi na 472.
- ↑ Shushtari, Ihƙaƙul Haƙƙi, juzu'i na 1, shafi na 67; Muzaffar, Muhammad Husain, Dala'ilus Sidƙi juzu'i na 2, shafi na 35.
- ↑ Yusufi Gharawi, Mausu'atut Tarikhil Islami, juzu'i na 6, shafi na 497.
- ↑ Ibn Asakir, Tarikhu Madinati Dimashƙa, juzu'i na 44, shafi na 454.
- ↑ Mizzi, Tahzibul Kamal, juzu'i na 5, shafi na 82.
- ↑ Zahabi, Siyaru A'lamin Nubala,', juzu'i na 6, shafi na 255.
- ↑ Suyuɗi, Ɗabaƙatul Huffaz, shafi na 79.
- ↑ Zahabi, Tarikhul Islam, juzu'i na 3, shafi na 828.
- ↑ Mizzi, Tahzibul Kamal, juzu'i na 5, shafi na 82.
- ↑ Yusufi Gharawi, Mausu'atut Tarikhil Islami, juzu'i na 6, shafi na 497.
- ↑ Musawi Safi, Ummahatul A'immatil Ma'asumin (A.S), juzu'i na 2, shafi na 69.
- ↑ Irbili, Kashful Ghumma, juzu'i na 2, shafi na 374.
- ↑ Yusufi Gharawi, Mausu'atut Tarikhil Islami, juzu'i na 6, shafi na 497.
- ↑ Ibn Anaba, Umdatuɗ Ɗalib, shafi na 176.
- ↑ Husaini, Al-Ajwibatul Hadiya, shafi na 106.
- ↑ Husaini Madani, Tuhfatul Azhar, juzu'i na 2, shafi na 43.
- ↑ Bihbahani, Maƙami'ul Fadli, juzu'i na 2, shafi na 88.
- ↑ Mamaƙani, Tanƙihul Maƙal, juzu'i na 1, shafi na 292.
- ↑ Mudarris Tabrizi, Raihanatul Adab, juzu'i na 8, shafi na 318.
- ↑ Muɗahhari, Bist Goftar, shafi na 165.
- ↑ Amoli, Misbahul Huda, juzu'i na 11, shafi na 180; Jawahiri, Al-Wadihu, juzu'i na 6, shafi na 340; Burujerdi, Al-Mustanad, juzu'i na 3, shafi na 317.
Nassoshi
- Amili, Sayyid Jafar Murtada, Mizanul Haƙƙi: Shubuhat wa Rudud, Beirut, Cibiyar Almarkazul Islami Lil Dirasat, 1431H.
- Amoli, Muhammad Taƙi, Misbahul Huda fi Sharhil Urwatul Wusƙa, Tehran, babu sunan mawallafi, 1380H.
- Bihbahani, Muhammad Ali, Maƙami'ul Fadli, Kitane Gisoom, 1379Sh.
- Burujerdi, Murtada, Al-Mustanad fi Sharhil Urwatul Wusƙa (Taƙrirul Abhas Abul Ƙasim Al-Musawi Al-Khuyi), Qom, Cibiyar Ihya' Asare Al-Imam Al-Khuyi babu shekarar bugu.
- Husaini Madani, Zamin Bin Shadƙam, Tuhfatul Azhar wa Zulalul Anhar fi Nasabi Abna'il A'immatil Aɗhar, bincike: Kamil Salman Al-Juburi, Kitabkhune Takhassusi Tarikh Islam Wa Iran 1378Sh.
- Husaini, Abdullah, Al-Ajwibatul Hadiya ila Sawa'is Sabil, Tehran, Mawallafar Mash'ar, 1429H.
- Ibn Anaba Hasani, Ahmad Bin Ali, Umdatuɗ Ɗalib Fi Ansabi Ale Abi Ɗalib, Qom-Iran, Ansariyan, 1417H.
- Ibn Asakir, Ali Bin Hassan, Tarikhu Madinati Dimashƙa, bincike: Ali Shiri, Beirut, Mawallafar Dar Fikr, 1415H.
- Irbili, Ali Bin Isa, Kashful Ghumma fi Ma'rifatil A'imma, Beirut, Mawwalafar Adwa', 1405H.
- Jawahiri, Muhammad, Al-Wadihu fi Sharhil Urwatil Wusƙa, babu wurin bugu, Al-Arif, babu shekarar bugu.
- Kulaini, Muhammad Bin Yaƙub, Al-Kafi, bincike: Ali Akbar Gaffari da Muhammad Akhundi, Tehran,Darul Kutubil Islamiyya, 1407H.
- Mamaƙani, Abdullah Bin Muhammad Hassan, Tanƙihul Maƙal fi Ilmir Rijal, Bincike da karin bayani: Muhyid-Din Mamaƙani da Muhammad Rida Mamaƙani, Qom, Cibiyar Ahlul Baiti (a.s) don Raya Al'adu, 1431H.
- Mizzi, Yusuf bin Abdur-Rahman, Tahzibul Kamali fi Asma'ir Rijal, bincike: Bashar Awad Ma'ruf, Beirut, Cibiyar Risala, 1400H.
- Mudarris Tabrizi, Muhammad Ali, Raihanatul Adab fi Tarajumil Ma'arufina bil Kunyati awil Laƙab, Tehran, Kitabfurushi Khayyam, 1369Sh.
- Mufid, Muhammad bin Muhammad, Al-Irshad fi Ma'arifati Hujajillahi Alal Ibad, Qom, Al-Mu'tamarul Alami li-Alfiyati Al-Shaikal-Mufid. 1413H.
- Musawi Safi, Sayyid Husain, Ummahatul A'immatil Ma'asumin (A.S), Karbala, Ƙismul Shu'aunil Fikriyya Was Saƙafiyya Fil Atbatil Husainiyya Al-Muƙaddasa, 1436H.
- Musawi, Musa, Ash-Shi'atu Wat Tashihu (Al-Sira'u bainash Shi'ati wat Tashayyu), gyara: Sa'ad Bin Abdur-Rahman Al-Husain, babu wurin bugu, babu mawallafi, babu shekarar bugu.
- Muɗahhari, Murtada, Bist Goftar, Tehran, Mawallafar Sadra, 1374Sh.
- Muzaffar, Muhammad Husain, Dala'ilus Sidƙi li-Nahjil Haƙƙi, Qom, Cibiyar Alul-Bait (A.S) Li Ihya'il Turas, 1422H.
- Shushtari, Ƙazi Nurullah Bin Sharifud-Din Husaini, Ihƙaƙul Haƙƙi Wa Izhaƙul Baɗil, bincike: Sayyid Shahabud-Din Mar'ashi Najafi, Qom, Kitabkhune Umumi Ayatullahi al-Uzma Mar'ashi Najafi, 1409H.
- Suyuɗi, Jalalud-Din Abdur-Rahman Bin Abi Bakr, Ɗabaƙatul Huffaz, Beirut, Darul Kutubil Ilmiyya, 1403H.
- Yusufi Gharawi, Muhammad Hadi, Mausu'atut Tarikhil Islami, Qom, Majma'ul Fikril Islami, 1378Sh.
- Zahabi, Shamsud-Din Muhammad bin Ahmad, Al-Kashifu fi Ma'arifati Man Lahu Riwayatun fil Kutubis Sitta, bincike: Muhammad Awama da Ahmad Muhammad Namr al-Khatib, Jidda, Gidan Wallafa na Al-Qibla don Al'adun Musulunci / Cibiyar Kimiyyar Kur'ani, 1413H.
- Zahabi, Shamsud-Din Muhammad bin Ahmad, Siyaru A'lamin Nubala, karkashin kulawar ShaikShu'ayb al-Arna'ut, Beirut, Gidauniyar Risala, 1405H.
- Zahabi, Shamsud-Din Muhammad Bin Ahmad, Tarikhul Islam wa Wafiyatul Mashahir wal A'lam, bincike: Bashar Awad Ma'ruf, Beirut, Mawallafar Gharbil Islami, 2003M.
- Zahabi, Shamsud-Din Muhammad Bin Ahmad, Tazkiratul Huffaz,, Beirut, Darul Kutubil Ilmiyya, 1419H.