Jump to content

Daƙiƙa:Haƙƙin Kwana Tare Da Mata

Daga wikishia

Haƙƙin Kwana Tare Da Mata ko Haƙƙin rabon dare shi ne raba dararen da miji zai yi tsakanin matansa. Bisa wannan hukunci, mutumin da yake da mace fiye da ɗaya wajibi ne ya raba dararensa tsakanin matansa. Misali, idan yana da mata huɗu, wajibi ne ya raba dare huɗun daidai tsakaninsu, ya kwana a wurin kowacce daga cikinsu dare ɗaya.

Babu saɓani tsakanin malaman fiƙihu game da wajabcin Haƙƙin rabon dare. Malaman fiƙihu suna ganin abin da ake nufi da wannan haƙƙi shi ne kwana tare da matar da kuma kasancewa tare da ita, amma ba lallai ne a yi jima'i da ita ba. Haƙƙin rabon dare yana daga cikin haƙƙoƙin mata a cikin aure, kuma an shar'anta shi ne domin tabbatar da adalci tsakanin mata, da kuma samar da kusanci da ƙarfafa zaman iyali.

Ma'anar Haƙƙin Raba Dare Da Matsayinsa A Fiƙihu

Haƙƙin raba dare yana nufin haƙƙin mace na kwana tare da mijinta da dare.[1] Ma'anarsa ita ce namiji ya raba dararensa tsakanin matansa.[2] A cikin tushen fiƙihun Imamiyya, ana ɗaukar Haƙƙin raba dare a matsayin ɗaya daga cikin haƙƙoƙin mace a cikin ɗaurin aure. Saboda haka, idan namiji ya auri mace fiye da ɗaya, wajibi ne ya raba dararensa tsakaninsu.[3]

Haƙƙin raba dare yana daga cikin muhimman batutuwan da suka shafi haƙƙoƙin iyali, musamman haƙƙoƙin mata.[4] Saboda muhimmancinsa, littattafan fiƙihu sun ware masa wani babi na musamman.[5] Haka kuma, babu saɓani tsakanin malaman fiƙihu game da wajabcin Haƙƙin raba dare.[6]

Dalilin Shar'anta Hukuncin Haƙƙin Raba Dare

Shahidus Sani, malamin fiƙihu na ƙarni na goma bayan hijira, ya bayyana cewa an shar'anta Haƙƙin raba dare ne bisa tushen adalci, kuma ya samo asali ne daga ruwayoyi da aya ta 19 a cikin Suratun Nisa'i.[7] Haka kuma, ya bayyana cewa wannan tsari yana taimakawa wajen samar da kusanci da soyayya tsakanin ma'aurata, tare da nisantar da su daga cutar da juna.[8] Sahibul Jawahir, malamin fiƙihu na ƙarni na goma sha uku bayan hijira, shi ma ya bayyana cewa babban manufar shar'anta Haƙƙin raba dare ita ce kyakkyawar mu'amala tsakanin ma'aurata da tabbatar da adalci a tsakaninsu.[9] Wasu masu bincike kuma suna ganin cewa manufar shar'anta Haƙƙin raba dare ita ce ƙarfafa soyayya da ƙauna a cikin alaƙar ma'aurata.[10]

Keɓe Annabi (S.A.W) Daga Haƙƙin Raba Dare

An keɓe matayen Annabi (S.A.W) daga hukuncin Haƙƙin raba dare, kuma wannan yana daga cikin hukunce-hukuncen da aka keɓe wa Annabi.[11] An bayyana wannan a cikin Alƙur'ani, a aya ta 51 ta Suratul Ahzab.[12] Malaman tafsiri sun bayyana cewa Annabin Musulunci (S.A.W) ya kasance yana ƙoƙarin yin adalci wajen raba lokacinsa tsakanin matayensa gwargwadon iko, sai dai a wasu yanayi na musamman da suka sa rashin daidaito ya zama dole.[13]

A wata ruwaya an bayyana cewa Annabi (S.A.W) ya kasance yana kiyaye daidaito wajen kwana tare da matayensa, har ma a lokacin da yake fama da rashin lafiya.[14] An ruwaito daga gare shi cewa: Ya Allah! Wannan shi ne rabona a cikin abin da yake hannuna, Kai kuma Ka fi sanin abin da ba ya hannuna. Sahibul Jawahir ya bayyana cewa abin da Annabi (S.A.W) ya ce "abin da ba ya hannuna" yana nufin soyayya da karkatar zuciya, domin wannan ba abu ne da mutum yake da cikakken iko a kansa ba.[15]

Yadda Ake Aiwatar da Hukuncin Haƙƙin Raba Dare

A ra'ayin malaman fiƙihu, idan namiji yana da mace fiye guda ɗaya, wajibi ne ya raba dararen kwana tsakaninsu.[16] Idan yana da mata huɗu, zai kwana a wajen kowacce daga cikinsu dare ɗaya. Bayan ya kammala darare huɗun, sai ya sake komawa daga farko, ya fara sabon zagaye da ɗaya daga cikinsu. Idan yana da mata biyu, dare biyu na matan ne, sauran darare biyu kuma nasa ne. Idan yana da mata uku, dare uku na matan ne, sauran dare kuma nasa ne. A taƙaice, tsarin rabon dare yana gudana ne bisa yawan matan da yake da su, tare da kiyaye adalci a rabon lokacin kwana.[17]

Haƙƙin Raba Dare Ga Mai Matar Aure Ɗaya

Game da Haƙƙin raba dare ga matar da miji yake da ita ita kaɗai, akwai ra'ayoyi guda biyu tsakanin malaman fiƙihu na Shi'a: Wasu daga cikin malaman suna ganin cewa mace tana da Haƙƙin raba dare, ko da kuwa ita kaɗai ce ko kuma tana daga cikin mata fiye da ɗaya. Bisa wannan ra'ayi, wajibi ne miji ya kasance tare da ita dare ɗaya cikin kowane dare huɗu.[18]

Wasu kuma suna ganin cewa Haƙƙin raba dare ba ya aiki a yanayin namiji mai mata ɗaya kawai. Daga cikin malaman da suka ɗauki wannan ra'ayi akwai Shahidus Sani, Sahibul Jawahir, Muhaƙƙiƙ Sabzwari da Imam Khomaini.[19]

Hukunce-Hukuncen Haƙƙin Raba Dare

A cikin littattafan fiƙihu, an ambaci wasu hukunce-hukunce da suka shafi Haƙƙin raba dare, daga cikinsu akwai:

  • Haƙƙin raba dare yana gushewa saboda nushuzi ko tafiya, don haka ba wajibi ba ne a kiyaye shi a waɗannan yanayi.[20]
  • Wajabcin raba dare ya keɓanta da lokacin dare.[21]
  • Haƙƙin raba dare ya keɓanta ne ga matar aure ta dindindin. A auren ɗan lokaci, mace ba ta da Haƙƙin raba dare, ko da kuwa mace ɗaya ce ko mata da yawa.[22]
  • Ya halatta mace ta bar Haƙƙin da take da shi,[23] amma daga baya za ta iya sake neman wannan Haƙƙin nata.[24]
  • Haƙƙin raba dare yana nufin kwana tare da mace da kasancewa tare da ita, ba wai wajabcin yin jima'i da ita ba.[25]

Bayanin kula

  1. ↑ Makarim Shirazi, Kitabun Nikah, juzu'i na 6, shafi na 112.
  2. ↑ Ruhani, Fiƙhus Sadiƙ, juzu'i na 22, shafi na 216.
  3. ↑ Najafi, Jawahirul Kalam, juzu'i na 31, shafi na 148; Subhani, Nizamul Nikah fish-Shari'atil Islamiyyatil Gharra, juzu'i na 2, shafi na 290.
  4. ↑ Ƙadiri, «پژوهشی فقهی در مسائل حق قسم (مضاجعه)»، shafi na 113.
  5. ↑ Samani, «مضاجعه و چالش‌های آن در فقه امامیه»، shafi na 116; Najafi, Jawahirul Kalam, juzu'i na 31, shafi na 146; Shaik Ansari, Kitabun Nikah, shafi na 470.
  6. ↑ Shaik Ansari, Kitabun Nikah, shafi na 470; Allama Hilli, Ƙawa'id al-Ahkam, juzu'i na 3, shafi na 90; Muhaƙƙiƙ Hilli, Shara'i'ul Islam, juzu'i na 2, shafi na 556.
  7. ↑ Shahidus Sani, Masalik al-Afham, juzu'i na 8, shafi na 310–311.
  8. ↑ Shahidus Sani, Masalik al-Afham, juzu'i na 8, shafi na 309.
  9. ↑ Najafi, Jawahirul Kalam, juzu'i na 31, shafi na 148.
  10. ↑ Purabdullah da Muhammad Hasani, «جایگاه حق قسم در تحکیم کیان خانواده»، shafi na 27.
  11. ↑ Karaki, Jami'u al-Maƙasid, juzu'i na 12, shafi na 58.
  12. ↑ Ɗabaɗaba'i, Almizan juzu'i na 16, shafi na 336.
  13. ↑ Makarim Shirazi, Tafsir Namuna, juzu'i na 17, shafi na 387.
  14. ↑ Hurru Amili, Wasa'ilush Shi'a, juzu'i na 15, shafi na 85.
  15. ↑ Najafi, Jawahirul Kalam, juzu'i na 31, shafi na 151.
  16. ↑ Makarim Shirazi, Kitabun Nikah, juzu'i na 6, shafi na 128.
  17. ↑ Imam Khomaini, Tahrirul Wasila, shafi na 746.
  18. ↑ Makarim Shirazi, Kitabun Nikah, juzu'i na 6, shafi na 128; Sistani, Minhajus Salihin, juzu'i na 3, shafi na 105; Shahidul Awwal, Al-Lum'at ad-Dimashƙiyya, shafi na 173.
  19. ↑ Shubairi Zanjani, Kitabe Nikah, juzu'i na 24, shafi na 7491; Imam Khomaini, Tahrirul Wasila, shafi na 745.
  20. ↑ Shahidul Awwal, Al-Lum'at ad-Dimashƙiyya, shafi na 174.
  21. ↑ Shahidul Awwal, Al-Lum'at ad-Dimashƙiyya shafi na 174.
  22. ↑ Makarim Shirazi, Kitabun Nikah, juzu'i na 6, shafi na 135; Sistani, Minhajus Salihin, juzu'i na 3, shafi na 105.
  23. ↑ Imam Khomaini, Tahrirul Wasila, shafi na 745.
  24. ↑ Ƙummi, Jami'ush Shatat fi Ajwibat al-Su'alat, juzu'i na 4, shafi na 163.
  25. ↑ Makarim Shirazi, Kitabun Nikah, juzu'i na 6, shafi na 128; Khuyi, Minhajus Salihin, juzu'i na 2, shafi na 281

Nassoshi

  • Allama Hilli, Hassan Bin Yusuf, Ƙawaid al-Ahkam, Qom, Cibiyar Nashr al-Islami jama'at al-Mudarrisin bi-Qom. 1419H.
  • Hurru Amili, Muhammad Bin Hassan, Wasailush Shi'a, bincike, tashih wa hawashi: Abd ar-Rahim Rabbani Shirazi, Dar Ihya'il Turasil Arabi, Beirut.
  • Imam Khomaini, Sayyid Ruhullah, Tahrirul Wasila, Tehran, Cibiyar Tanzim Wa Nashre Asare Imam Khomaini. 1379Sh.
  • Karaki, Ali Bin Husain, Jami'u al-Maƙasid fi Sharh al-Ƙawaid, Qom, Cibiyar Al al-Bayt.1414H.
  • Khuyi, Abul Ƙasim, Minhajus Salihin, Qom, Mawallafar Madinatul Ilm.1410H.
  • Makarim Shirazi, Nasir, Kitabun Nikah, Qom, Madrase Imam Ali Bin Abi Ɗalib.1424H.
  • Makarim Shirazi, Nasir, Tafsir Namuna, Tehran, Dar al-Kutub al-Islamiyya.1371Sh.
  • Muhaƙƙiƙ Damad, Sayyid Mustafa, Ƙawa'id Fiƙh, Tehran, Cibiyar Nashre Ulume Islami.1406H.
  • Muhaƙƙiƙ Hilli, Jafar Bin Hassan, Shara'i'ul Islam, Tehran, Isteƙlal.1409H.
  • Najafi, Muhammad Hasan, Jawahirul Kalam, bincike: Mahmud Quchani, Beirut,Dar Ihya'il Turasil Arabi, 1362Sh.
  • Naƙibi, Sayyid Mahdi, wa Siddiƙa Muhammad Hasani, «Naƙde Barresiye Tarife Haƙƙe ƙasm dar Ara-ye Fuƙahaye Imamiyya,» (Suka da nazarin ma'anar haƙƙin rarraba kwana tsakanin mata a ra'ayoyin malaman fikihun Imamiyya.), Pazhuheshname-ye Huƙuƙ-e Islami, lamba ta 2, shekara 22 kaka da hunturu. 2021M.
  • Purabdullah, Kubra, da Siddiƙa Muhammad Hasani, «جایگاه حق قسم در تحکیم کیان خانواده»، (Matsayin Haƙƙin ƙasm wajen Ƙarfafa Ginuwar Iyali.), Fiƙihu da Haƙƙoƙin Iyali (Muryar Sadiƙa), lamba ta 66, shekara ta 22, bazara da damina. 1997M.
  • Ruhani, Sayyid Muhammad Sadiƙ, Fiƙhus Sadiƙ, Qom, Cibiyar Dar al-Ketab.1414H.
  • Samani, Laila, «Mozaja'e wa Chalash-haye An dar Feƙh-e Imamiyya», (Mudaja'a da ƙalubalen da ke tattare da ita a Fikihun Imamiyya.), Nazarin Fiƙihu da na Shari'a kan Mata da Iyali, lamba ta biyu, shekara ta farko.218M.
  • Shahidul Awwal, Muhammad Bin Makki, Al-Lum'at ad-Dimashƙiyya, Dar al-Fikr. babu kwanan wata.
  • Shahidus Sani, Zain ad-Din ibn Nur ad-Din Ali, Masalik al-Afham ila Tanqih Shara'i al-Islam, Qom, Cibiyar Ma'arif-e Islami. babu kwanan wata.
  • Shaik Ansari, Murtada, Kitabun Nikah, Turath ash-Shaik al-A'zam. babu kwanan wata.
  • Shubairi Zanjani, Musa, Kitabe Nikah, Qom, Cibiyar Pazhuheshi-ye Ray Pardaz.1377-1385Sh.
  • Sistani, Sayyid Ali, Minhajus Salihin, Qom, Maktabe Ayatullah al-Uzma Sayyid Sistani.1415H.
  • Subhani, Jafar, Nizamul Nikah fish-Shari'atil Islamiyyatil Gharra, Qom, Cibiyar Imam Sadiƙ.1416H.
  • Ɗabaɗaba'i, Sayyid Muhammad Husain, Almizan fi Tafsir al-Quran, Beirut, Cibiyar al-A'lami lil-Matbu'at.1390H.
  • Ƙadiri, Muhammad Ali, «پژوهشی فقهی در مسائل حق قسم (مضاجعه)»، (Binciken Fikihu kan Mas'alolin Haƙƙin ƙasm (Mudaja'a).), Sabbin Sakamako a Nazarin Ilimin Bil'adama, lamba ta 42, shekara ta huɗu,2021M.
  • Ƙummi, Mirza Abul Ƙasim,Jami'ush Shatat fi Ajwibat al-Su'alat, Tehran, Keyhan.1371Sh.